Heyelan (Toprak Kayması) Toprak Kayması Ve Türkiye'de Erozyon Pdt

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Heyelan (Toprak Kayması) Toprak Kayması ve Türkiye'de Erozyon PDT
Heyelan (Toprak Kayması) Toprak Kayması ve Türkiye'de Erozyon PDT

Heyelan, toprağın üst kısmı ile birlikte alttaki ana kayanın bulunduğu yerden kayarak yer değiştirmesidir

HEYELANDA ETKİLİ FAKTÖRLER
Eğimin fazla olması

Yağışların fazla olması
Toprak özellikleri (killi olması)
Tabakalar eğime paralel ise heyelan daha fazla görülür

Yol yapım çalışmaları ile yamaç denge profilinin bozulması

Depremler
Türkiye’de heyelan olayı en fazla Karadeniz Bölgesi’nde Doğu Karadeniz Bölümünde görülür

Sebepleri: Yağışın ve eğimin fazla olması ile toprağın killi olmasıdır

En fazla görüldüğü dönem ilkbahardır

Sebebi kar erimeleri ile toprağın suya doygun hale gelmesidir

EROZYON
Erozyon (toprak aşınması), koruyucu örtüden yoksun kalan toprağın su ve rüzgarın etkisiyle aşınması ve taşınması olayıdır

Akarsu ve rüzgar erozyonunun birlikte etkili olduğu yerlerin ortak özelliği bitki örtüsü bakımından fakir olmalarıdır

EROZYONDA ETKİLİ FAKTÖRLER
Arazinin çok engebeli olması,
Eğimli arazilerde arazinin eğime paralel sürülmesi

Bitki örtüsünün tahrip edilmesi: Orman yangınları, tarla açmak amacıyla ağaçların kesilmesi, otlaklarda aşırı otlatılma yapılması, anız örtüsünün yakılması gibi

Yağışların sağanak yağış şeklinde olması
Tarım alanlarının amaç dışı kullanılması (Tarım alanlarına fabrika yapımı,
Tarım alanlarının yerleşmeye açılması gibi)
Hızlı nüfus artışı ile toprağın aşırı işlenmesi
EROZYONUN SONUÇLARI
Verimsizleşen ve yok olan tarım arazileri üzerinde yaşayanları besleyemez duruma gelip, kırsal kesimden kentlere doğru göçü arttırır

Ekolojik denge bozulur

Meraların yok olması hayvancılığın gerilemesine neden olur

Erozyon sonucu taşınan verimli topraklar, baraj göllerini doldurarak, ekonomik ömürlerini kısaltır

Bitki örtüsü ve toprağın olmadığı bir yüzey, kar ve yağmur sularını emmediğinden, doğal su kaynakları düzenli ve sürekli olarak beslenemez

Kaybedilen toprak örtüsünün yeniden oluşması için binlerce yıl gerekir

İçme sularında kirlenme olur

EROZYONU ÖNLEMEK İÇİN;
Mevcut bitki örtüsü korunarak ağaçlandırma yapılmalıdır

Eğimli tarım alanlarında tarla eğime dik sürülmeli veya taraça (seki) yapılmalıdır
Nöbetleşe tarım yöntemi uygulanmalı (bu yöntemde asıl amaç erozyonu önlemek değildir

Verimi artırmaktır

)
Otlaklarda erken ve aşırı otlatma yapılmamalıdır

Baraj gölü yamaçları ağaçlandırılmalıdır

Akarsu taşkınları önlenmelidir

Anız örtüsü yakılmamalıdır

TÜRKİYE'DE EROZYON
Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de toprak kaybı sürecinin en önemli etkeni erozyondur

Arazi eğimi, iklim, bitki örtüsü ve toprak özelliklerinin etkileşimi sonucu oluşan doğal erozyonun yanı sıra, insanın doğaya müdahalesi temeline dayanan bir dizi yapay etken, erozyonu bir afet niteliğine dönüştürmektedir

Türkiye kara yüzeyinin %90’ında çeşitli şiddetlerde erozyon devam etmektedir Türkiye'de akarsularla birlikte birim alandan taşınan toprak, ABD'nin 7, Avrupa'nın 17 ve Afrika'nın 22 katı daha fazla düzeydedir

09-11-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Heyelan (Toprak Kayması) Toprak Kayması Ve Türkiye'de Erozyon Pdt Heyelan (Toprak Kayması) Toprak Kayması ve Türkiye'de Erozyon PDT Heyelan (Toprak Kayması) Toprak Kayması ve Türkiye'de Erozyon PDT Heyelan, toprağın üst kısmı ile birlikte alttaki ana kayanın bulunduğu yerden kayarak yer değiştirmesidir HEYELANDA ETKİLİ FAKTÖRLER Eğimin fazla olması Yağışların fazla olması Toprak özellikleri (killi olması) Tabakalar eğime paralel ise heyelan daha fazla görülür Yol yapım çalışmaları ile yamaç denge profilinin bozulması Depremler Türkiye’de heyelan olayı en fazla Karadeniz Bölgesi’nde Doğu Karadeniz Bölümünde görülür Sebepleri: Yağışın ve eğimin fazla olması ile toprağın killi olmasıdır En fazla görüldüğü dönem ilkbahardır Sebebi kar erimeleri ile toprağın suya doygun hale gelmesidir EROZYON Erozyon (toprak aşınması), koruyucu örtüden yoksun kalan toprağın su ve rüzgarın etkisiyle aşınması ve taşınması olayıdır Akarsu ve rüzgar erozyonunun birlikte etkili olduğu yerlerin ortak özelliği bitki örtüsü bakımından fakir olmalarıdır EROZYONDA ETKİLİ FAKTÖRLER Arazinin çok engebeli olması, Eğimli arazilerde arazinin eğime paralel sürülmesi Bitki örtüsünün tahrip edilmesi: Orman yangınları, tarla açmak amacıyla ağaçların kesilmesi, otlaklarda aşırı otlatılma yapılması, anız örtüsünün yakılması gibi Yağışların sağanak yağış şeklinde olması Tarım alanlarının amaç dışı kullanılması (Tarım alanlarına fabrika yapımı, Tarım alanlarının yerleşmeye açılması gibi) Hızlı nüfus artışı ile toprağın aşırı işlenmesi EROZYONUN SONUÇLARI Verimsizleşen ve yok olan tarım arazileri üzerinde yaşayanları besleyemez duruma gelip, kırsal kesimden kentlere doğru göçü arttırır Ekolojik denge bozulur Meraların yok olması hayvancılığın gerilemesine neden olur Erozyon sonucu taşınan verimli topraklar, baraj göllerini doldurarak, ekonomik ömürlerini kısaltır Bitki örtüsü ve toprağın olmadığı bir yüzey, kar ve yağmur sularını emmediğinden, doğal su kaynakları düzenli ve sürekli olarak beslenemez Kaybedilen toprak örtüsünün yeniden oluşması için binlerce yıl gerekir İçme sularında kirlenme olur EROZYONU ÖNLEMEK İÇİN; Mevcut bitki örtüsü korunarak ağaçlandırma yapılmalıdır Eğimli tarım alanlarında tarla eğime dik sürülmeli veya taraça (seki) yapılmalıdır Nöbetleşe tarım yöntemi uygulanmalı (bu yöntemde asıl amaç erozyonu önlemek değildir Verimi artırmaktır) Otlaklarda erken ve aşırı otlatma yapılmamalıdır Baraj gölü yamaçları ağaçlandırılmalıdır Akarsu taşkınları önlenmelidir Anız örtüsü yakılmamalıdır TÜRKİYE'DE EROZYON Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de toprak kaybı sürecinin en önemli etkeni erozyondur Arazi eğimi, iklim, bitki örtüsü ve toprak özelliklerinin etkileşimi sonucu oluşan doğal erozyonun yanı sıra, insanın doğaya müdahalesi temeline dayanan bir dizi yapay etken, erozyonu bir afet niteliğine dönüştürmektedir Türkiye kara yüzeyinin %90’ında çeşitli şiddetlerde erozyon devam etmektedir Türkiye'de akarsularla birlikte birim alandan taşınan toprak, ABD'nin 7, Avrupa'nın 17 ve Afrika'nın 22 katı daha fazla düzeydedir