Mete Han - Mete Han Tarihi (Mete Han Kimdir? - Mete Han'ın Hayatı Hakkında)

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Mete Han - Mete Han Tarihi (Mete Han Kimdir? - Mete Han'ın Hayatı Hakkında)
Mete Han - Mete Han Tarihi (Mete Han Kimdir? - Mete Han'ın Hayatı Hakkında)

Mete (Mao-Tun)
Vikipedi, özgür ansiklopedi

Mete'nin kurgusal olarak yapılmış sembolik büstü

Hüküm süresi: M

Ö

209 – M

Ö

174
Tahta geçmesi: M

Ö

209
Unvanları: Tanhu, Şanyu
Doğumu: M

Ö

234
Ölümü: M

Ö

174
Önce gelen: Teoman
Varisi: Oğlu, Lao-Şang
Sonra gelen: Oğlu, Lao-Şang
Babası: Teoman

Mete veya Mao-tun (d

M

Ö

234 - ö

M

Ö

174), M

Ö

209 - M

Ö

174 arasındaki Hun (Hiung-nu) hükümdarıdır

Hayatı

Tahta Çıkış
Babası Teoman, kendisi yerine üvey annesi Yenşi'nin oğlunu tahta çıkarmak istedi ve Mete'yi komşu kavim olan Yüeçilere(Yuezhi) rehin olarak gönderdi

Babası, ardından Yüezhi'lere savaş ilan ederek Mete'yi öldürttürmek istedi

Mete, babası Teoman Yüeçilerin topraklarına girmeden Yüeçilerin elinden kaçtı

Babası bu kadar zorlukları atlatmasının ardından hakkını vermek için emrine bir birlik verdi

Sonunda da Mete babasını,üvey annesi ve kardeşini öldürüp kağan oldu

(M

Ö

209)

Ok Hikayesi
Çin kaynaklarına göre eğer okunu bir yöne yöneltirse emrindeki askerlerin hepsi o hedefe ok atarak hemen yokederdi

Bunu sıkça yapardı

Bir gün okunu en sevdiği atına çevirdi

Askerlerinden bazıları tereddüt etti

Bunun üzerine okunu sırayla tereddüt edenlerin üzerine çevirdi

Atına ok atmakta tereddüt eden askerlerinin hepsi atılan oklarla öldürüldü

Böylece küçüklükten beri oynadığı okunu hedefe çevirme oyunu emirlerinin tartışılmazlığını da perçinledi

Bir gün emrinde demir disiplini ile yetiştirdiği 10 bin askeri varken okunu babasının üzerine çevirdiğinde askerlerinden hiçbiri tereddüt etmemişti

Hun'un (Hiung-nu) Yükselişi

Hiung_nu

jpg
Mete'nin hükümdarlığında ulaştığı sınırlar (M

Ö

176)

Mete Önce Hunlardan toprak talebinde bulunan doğu komşuları Donghu üzerine yürüdü ve onları ağır bir yenilgiye uğrattı

Yapılan anşlaşmada Donghular yıllık sığır, at ve deveden oluşan bir vergi ödemeyi kabul ettiler ve M

Ö

208 yılında onları hakimiyetine aldı

Donghu'yu yendikten sonra (Sien Pi ile Wuhuan'ın Donghu kökenli olduğuna dair tez mevcuttur) Kuzey Moğolistan'da yaşayan Tunguz gibi halkları da içine kattı

M

Ö

177-165 yılları arasında Hunların güney batısında, Tanrı Dağları ile Gansu arasında yaşayan Yüeçilein üzerine seferler düzenledi

M

Ö

203'de Yueçi'yi mağlup ederek kendi toprağna kattı

Ordos'da hakim olmaya çalışan Tahin Türklerini yendi

Çin üzerine sürekli seferler düzenleyerek Sarı Irmak'ın güneyindeki kaleleri egemenliğine aldı

Bu zaferlerle, sonradan Hunlara büyük gelirler getirecek önemli ticari yollarının kontrolüne sahip oldu

Bölgede yaşayan Altay (Moğol, Tunguz ve Türk vb

) kavimlerini egemenliği altına alarak askeri ve stratejik olarak daha güçlü bir hale geldi

M

Ö

200'de Han Hanedanı imparatoru Gaozu'nun (Gao-Di) 320

000 kişilik ordusunu ile Kuzey seferine çıktığında Han piyade birliklerinin ulaşmadan önce 400

000 seçkin süvarisiyle Gaozu ve mahiyetindeki birlikleri Baideng (bugünkü Datong, Şanşi)'de Peteng Kalesinde kuşatmıştır

Gaozu (Gao-Di) Mete'nin eşine hediye göndermesi ve Mete'nin kuzey eyaletlerini Hunlara bırakma ve yıllık vergi ödeme gibi bütün şartlarını kabul etmesi sonucu kuşatmadan kurtuldu

Gaozu paytahtı Çang'an(bugünkü Şian)'a dönebilirdiyse de Mete arada bir Han'ın kuzey sınırını tehdit etmiş ve nihayet M

Ö

198'de Ganzu barış istemiş ve Han'ın prensesini Tanhu'nun eşi olması ve yıllık haraç ödemesi şartlarıyla antlaşması imzalanmıştır

Çin savaşından sonra, Mete,Yüzehi ve Wusun'u Hun'un köleleri olmaya zorladı

Saltanatı boyunca çoğu halklar Hun idaresi altına girdi

Onların tümünü, steplerin bütün göçebe atlı okçularını bir imparatorluk altında birleştirdi

Göçebe tebaalarından başka Mete ayrıca Tarım Havzası'nda kendisine bağlılık yemini eden vaha şehir devletleri kurdu

Onun hem askeri hem de idari yapılanması sonradan birçok merkezi Asya halklarında ve devletlerinde uygulandı

İdaresinde, Asya'da ve hatta Çin imparatorluğunda muazzam korku saldı

Büyük bir savaşçı ve bir savaş taktiği ustasıydı ve Çinliler dahil pekçok imparatorluklara karşı mağlup edilemediği muharebeler kazandı

Ordusu savaş zamanında toplanan sivillerden oluşmuyordu

Onun yerine sürekli eğitimli ve savaşa hazır halde bulunan profesyonel askerlerden oluşmaktaydı

Hakim olduğu bölgelerdeki geniş tahıl ve yiyecek kaynakları ile ordusunu ayakta tutabiliyordu

Mete, M

Ö

174 yılında öldüğünde, birçok kavimleri çatısı altında birleştiren büyük bir imparatorluk geriye bıraktı

Bu imparatorluk yaklaşık 18 milyon km2 büyüklüğe sahipti

İmparatorluğunun sınırları doğudan batıya Japon Denizi'nden İtil (Volga) nehrine ve kuzeyden güneye Sibirya'dan Tibet ve Keşmir'e uzanıyordu

Hunların karşılarında bulunan tek düzenli ve güçlü kuvvet olan Çin ordusunun, iç karışıklıklar nedeniyle idari zaafiyet içinde olması Mete'nin devletini kolayca büyütmesine sebep gösterilir

09-11-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Mete Han - Mete Han Tarihi (Mete Han Kimdir? - Mete Han'ın Hayatı Hakkında) Mete Han - Mete Han Tarihi (Mete Han Kimdir? - Mete Han'ın Hayatı Hakkında) Mete Han - Mete Han Tarihi (Mete Han Kimdir? - Mete Han'ın Hayatı Hakkında) Mete (Mao-Tun) Vikipedi, özgür ansiklopedi Mete'nin kurgusal olarak yapılmış sembolik büstü Hüküm süresi: MÖ 209 – MÖ 174 Tahta geçmesi: MÖ 209 Unvanları: Tanhu, Şanyu Doğumu: MÖ 234 Ölümü: MÖ 174 Önce gelen: Teoman Varisi: Oğlu, Lao-Şang Sonra gelen: Oğlu, Lao-Şang Babası: Teoman Mete veya Mao-tun (d MÖ 234 - ö MÖ 174), MÖ 209 - MÖ 174 arasındaki Hun (Hiung-nu) hükümdarıdır Hayatı Tahta Çıkış Babası Teoman, kendisi yerine üvey annesi Yenşi'nin oğlunu tahta çıkarmak istedi ve Mete'yi komşu kavim olan Yüeçilere(Yuezhi) rehin olarak gönderdi Babası, ardından Yüezhi'lere savaş ilan ederek Mete'yi öldürttürmek istedi Mete, babası Teoman Yüeçilerin topraklarına girmeden Yüeçilerin elinden kaçtı Babası bu kadar zorlukları atlatmasının ardından hakkını vermek için emrine bir birlik verdi Sonunda da Mete babasını,üvey annesi ve kardeşini öldürüp kağan oldu (MÖ 209) Ok Hikayesi Çin kaynaklarına göre eğer okunu bir yöne yöneltirse emrindeki askerlerin hepsi o hedefe ok atarak hemen yokederdi Bunu sıkça yapardı Bir gün okunu en sevdiği atına çevirdi Askerlerinden bazıları tereddüt etti Bunun üzerine okunu sırayla tereddüt edenlerin üzerine çevirdi Atına ok atmakta tereddüt eden askerlerinin hepsi atılan oklarla öldürüldü Böylece küçüklükten beri oynadığı okunu hedefe çevirme oyunu emirlerinin tartışılmazlığını da perçinledi Bir gün emrinde demir disiplini ile yetiştirdiği 10 bin askeri varken okunu babasının üzerine çevirdiğinde askerlerinden hiçbiri tereddüt etmemişti Hun'un (Hiung-nu) Yükselişi Hiung_nujpg Mete'nin hükümdarlığında ulaştığı sınırlar (MÖ 176) Mete Önce Hunlardan toprak talebinde bulunan doğu komşuları Donghu üzerine yürüdü ve onları ağır bir yenilgiye uğrattı Yapılan anşlaşmada Donghular yıllık sığır, at ve deveden oluşan bir vergi ödemeyi kabul ettiler ve MÖ 208 yılında onları hakimiyetine aldı Donghu'yu yendikten sonra (Sien Pi ile Wuhuan'ın Donghu kökenli olduğuna dair tez mevcuttur) Kuzey Moğolistan'da yaşayan Tunguz gibi halkları da içine kattı MÖ 177-165 yılları arasında Hunların güney batısında, Tanrı Dağları ile Gansu arasında yaşayan Yüeçilein üzerine seferler düzenledi MÖ 203'de Yueçi'yi mağlup ederek kendi toprağna kattı Ordos'da hakim olmaya çalışan Tahin Türklerini yendi Çin üzerine sürekli seferler düzenleyerek Sarı Irmak'ın güneyindeki kaleleri egemenliğine aldı Bu zaferlerle, sonradan Hunlara büyük gelirler getirecek önemli ticari yollarının kontrolüne sahip oldu Bölgede yaşayan Altay (Moğol, Tunguz ve Türk vb) kavimlerini egemenliği altına alarak askeri ve stratejik olarak daha güçlü bir hale geldi MÖ 200'de Han Hanedanı imparatoru Gaozu'nun (Gao-Di) 320000 kişilik ordusunu ile Kuzey seferine çıktığında Han piyade birliklerinin ulaşmadan önce 400000 seçkin süvarisiyle Gaozu ve mahiyetindeki birlikleri Baideng (bugünkü Datong, Şanşi)'de Peteng Kalesinde kuşatmıştır Gaozu (Gao-Di) Mete'nin eşine hediye göndermesi ve Mete'nin kuzey eyaletlerini Hunlara bırakma ve yıllık vergi ödeme gibi bütün şartlarını kabul etmesi sonucu kuşatmadan kurtuldu Gaozu paytahtı Çang'an(bugünkü Şian)'a dönebilirdiyse de Mete arada bir Han'ın kuzey sınırını tehdit etmiş ve nihayet MÖ 198'de Ganzu barış istemiş ve Han'ın prensesini Tanhu'nun eşi olması ve yıllık haraç ödemesi şartlarıyla antlaşması imzalanmıştır Çin savaşından sonra, Mete,Yüzehi ve Wusun'u Hun'un köleleri olmaya zorladı Saltanatı boyunca çoğu halklar Hun idaresi altına girdi Onların tümünü, steplerin bütün göçebe atlı okçularını bir imparatorluk altında birleştirdi Göçebe tebaalarından başka Mete ayrıca Tarım Havzası'nda kendisine bağlılık yemini eden vaha şehir devletleri kurdu Onun hem askeri hem de idari yapılanması sonradan birçok merkezi Asya halklarında ve devletlerinde uygulandı İdaresinde, Asya'da ve hatta Çin imparatorluğunda muazzam korku saldı Büyük bir savaşçı ve bir savaş taktiği ustasıydı ve Çinliler dahil pekçok imparatorluklara karşı mağlup edilemediği muharebeler kazandı Ordusu savaş zamanında toplanan sivillerden oluşmuyordu Onun yerine sürekli eğitimli ve savaşa hazır halde bulunan profesyonel askerlerden oluşmaktaydı Hakim olduğu bölgelerdeki geniş tahıl ve yiyecek kaynakları ile ordusunu ayakta tutabiliyordu Mete, MÖ174 yılında öldüğünde, birçok kavimleri çatısı altında birleştiren büyük bir imparatorluk geriye bıraktı Bu imparatorluk yaklaşık 18 milyon km2 büyüklüğe sahipti İmparatorluğunun sınırları doğudan batıya Japon Denizi'nden İtil (Volga) nehrine ve kuzeyden güneye Sibirya'dan Tibet ve Keşmir'e uzanıyordu Hunların karşılarında bulunan tek düzenli ve güçlü kuvvet olan Çin ordusunun, iç karışıklıklar nedeniyle idari zaafiyet içinde olması Mete'nin devletini kolayca büyütmesine sebep gösterilir