Yoga - Yoga Nedir ? Yoga Neye Denir? Yoga Nasıl Yapılır? Yoga Ne İşe Yarar? Yoga Ne ?

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-11-2012

Yoga - Yoga Nedir ? Yoga Neye Denir? Yoga Nasıl Yapılır? Yoga Ne İşe Yarar? Yoga Ne ?
Yoga - Yoga Nedir ? Yoga Neye Denir? Yoga Nasıl Yapılır? Yoga Ne İşe Yarar? Yoga Ne ?

Yoga sözcüğü Sanskrit dilinde "yuj" sözcüğünden türemiştir ve birleşmek bağlamak bir araya getirmek anlamına gelir (İzer Müheyya; Çağdaş Yoga)

Yoga’nın farklı bakış açılarıyla yapılmış birbiriyle çelişmeyen farklı tanımları şunlardır:
Yoga Nedir?

Yoga Hakkında Yoganın tanımları
Yoga bir çok farlı dalları olan bir bilimdir (İzer Müheyya; Çağdaş Yoga)

Yoga çeşitli din mensuplarınca uygulanmakla birlikte hiçbir dinsel unsuru konu edinmeyen çeşitli derinliklerde trans hallerinin içe dönme halinin “değişik şuur hallerinin sözkonusu olduğu bir nefsini denetleme sistemidir

Yoga maya aleminin (yaşadığımız aldatıcı illüzyonlardan ibaret olan dünya) ötesindeki birtakım hakikatlere ulaşmayı amaçlayan ve bu nedenle maya aleminden duyumlarımla gelen aldatıcı etkilere kapıları kapatarak duyum sınırları ötesindeki aşkın realitelere ulaşmaya çalışan mistik bir yoldur

Yoga eşyayı (nesneleri) göründükleri gibi değil de oldukları gibi görebilmeyi amaçlayan bu amaçla aşama aşama yükselen şuur hallerinin deneyimlendiği spiritüel bir eğitimdir ki bu aşamalar şuurun iç realiteye yönelmesinden yüksek şuur haline (samadhi) varıncaya değin 7 aşamadan oluşurlar

Yoga-Sutra’lar ve yedi aşama
Yoga hakkındaki en eski metinler Patanjali adlı yoginin yazdığı Yoga-sutra'lardır

Patanjali’nin kim olduğu ve bu metinlerin ne zaman yazılmış olduğu halen tartışmalı bir konudur

Yoga-sutralar 4 bölümden oluşur:
Samadhi halini ve ilkelerini açıklayan bölüm

Samadhi haline ulaşma araçlarını ve disiplinlerini açıklayan bölüm

Psişik (paranormal) yetenekleri (siddhis) açıklayan bölüm

Kurtuluştan (aydınlanma) söz eden bölüm

Patanjali’ye göre sekizinci aşama olan Samadhi’ye ulaşabilme yolundaki 7 aşama şunlardır:
1- Yama: Ahimsa Satya Asteya Brahmacarya Aparigraha olmak üzere beş bölümden oluşur

2- Niyama: Sauca Santosa Tapa Svadhyaya Isvarapranidhanat olarak beş bölümdür

3- Asana: Bedensel dururuşları içerir

4- Pranayama: Çeşitli solunumu denetleme yöntemlerini içerir

5- Pratyahara: Algıların denetlenmesi demektir

6- Dharana: Meditasyon nesnesine odaklanmayı belirtir

7- Dhyana: Zihnin tam olarak denetim altına alınması demektir

SAMADHİ iseözne ile nesnenin ya da gözleyen ile gözlenenin bir olması demektir

Samadhiye varınca Y O G A tamamlanmış olur

Yoga Biçimleri
Hindistan'ın kutsal kitabı Bhagavad Gita'ya göre yoganın çeşitli uygulamaları vardır

En çok ilgi toplayanlar: Jhana Yoga Karma Yoga Bhakti Yoga Mantra Yoga Raja Yoga Tantra Yoga Kriya Yoga Swara Yoga ve Hatha Yoga (İzer Müheyya; Çağdaş Yoga)

Başlıca Yoga biçimlerinin Tanımları:
Bhakti-Yoga: İlahiliğe sevgi ve tapınmayla erişmeyi önerir

Hatha-Yoga: Aslında bir yoga biçimi değildir

Batı’da yanlış algılanmıştır

Yalnızca Raja-Yoga’nın bir tekniğidir

Üstün şuur hallerine hazırlık uygulamalarından ibarettir

Çeşitli arınma egzersizlerine ve bedensel pozisyonlara dayalı bir tekniktir

Batı’da daha ziyade fiziksel sağlık amacıyla uygulanmaktadır

Jnana-Yoga: Bilgi yolu olarak kabul edilen Jnana-Yoga aşkın realitelere aydınlanmaya bilgi ve zihinsel analiz yoluyla ulaşmayı önerir

Bu sistemde gözlem çalışma ve deneyim yoluyla kazanılmış bilgiler hakkında meditasyon yapılır

Karma-Yoga: Diğerkamca hizmet yolu olarak kabul edilir

Karma-Yoga kişinin görevlerini yerine getirmesini bununla birlikte yerine getirdiği görevlerden bir karşılık beklememesini yani yaptığı hareketlere ve sonuçlarına ilgisiz kalmasını önerir

Mantra-Yoga: Mantralar kullanan bir sistemdir dua ve ses yolu olarak kabul edilir

Raja-Yoga: En metafizik yoga olarak kabul edilir

Kimilerince bu aydınlanma yolundaki diğer bütün yoga yollarını kapsar

Konsantrasyon nefes denetimi bedensel pozisyon meditasyon ve kontamplasyon aracılığıyla zihni denetleme olarak tanımlanır

Kundalini-Yoga: Kundalini gücünü uyandırmaya ağırlık verir

Bu amaçla bedensel pozisyonlardan ve mantralardan yararlanır

Laya-Yoga: Kundalini gücünü uyandırmak amacıyla meditasyon nefes denetlemesi mantralar vizüalizasyon ve bedensel pozisyonlar kullanan yol olarak tanımlanır

Ölüm Yoga’sı: Tibet’te uygulanan bir yoga biçimidir

Kişinin imajinasyonunuduygu ve düşüncülerini denetleyebilmesi amacına yönelik bir disiplin içerir

Bu yogada yapılan deneyimler Tibet yogilerine göre kişiyi ölüm-ötesine de hazırlar yani kişiye ölüm sonrası yaşamında büyük kolaylık sağlar

Yoga'nın Amacı
Farklı yoga türlerinin amaçları hemen hemen birbirinin aynıdır: İnsanı "esir" eden duygu ve düşüncelerden kurtararak yücelmesine yardımcı olmak (İzer Müheyya; Çağdaş Yoga)

Gerçek Yogiler
Batı’da yoga biçimlerinin oluşmasında ve yayılmasında en büyük etki Teozofi Cemiyeti’nin yanı sıra Ramakrishna Sri Aurobindo Ramana Maharishi ve Yogananda adlı Hintli mistiklerden gelmiştir

Yoga felsefesinde psişik yetenekler elde etmek gibi bir amaç yoktur

Yani psişik yetenekler amaç değil sonuçtur

Yogi sözcüğü yoganın Batı’da ilk geçişi sırasında yanlış kavranmış bir sözcüktür

Batı’da yogi denildiğinde ilk zamanlarda genellikle vücuduna garip şekiller verebilen birtakım gösteriler yapan saçı sakalı ve tırnakları uzamış temiz olmayan insanlar akla gelmekteydi

Kimilerine göre bu imajın yaygınlaşmasına neden olanlar yoganın şarlatanlarıdır

Aslında Yogi adı Asya’da hazırlık aşamalarını çoktan geçmiş zihinsel deneyimin ileri aşamalarına başlamış kimselere verilen bir addır

Asya’nın çeşitli ülkelerinde rastlanan bu gerçek yogiler ıssız dağlarda ve ormanlarda inzivaya çekilmiş dinle ilgilenmeyen mal mülk edinme ve evlenme gibi hedefleri olmayan az yiyen az konuşan az hareket eden çeşitli uygulamalarla nefsini terbiye etmeye çalışan şiddete karşı olan kimselerdir

Uzmanlar yoganın yanlış tanıtılmasının halen sürdüğüne günümüzde Hint’te değerli biri olamayacaklarını anlayan ve bu yolu gereğince bilmeyen pek çok Hintli’nin farklı ülkelere göç edip mürit grupları edindiklerine ve yoganın çıkar amaçlı olarak kullanılabildiğine dikkat çekmekteler

Oysa Asya’daki gerçek yogiler mala mülke değer vermeyen henüz kendisinin kurtuluşa ermemiş olduğunu bildiğinden öğrenci edinmek için de bir çaba göstermeyen kimselerdir

Kökenleri ve Tarihi
Geçmişi genellikle 4000 yıla tarihlenen yoga Alman Profesör Max Mueller'e göre 6000 yıla dayanmaktadır

Faklı kaynaklar yoganın çıkışını daha bile eskiye tarihlemektedirler

Avrupa'da ise yoga 40-50 yıldan bu yana ciddi anlamda tanınmaktadır

Bunun nedeni bilimin yogilerin (yogayı uygulayanların) binlerce yıl önceki bulgularının doğruluğunu ancak bugün kanıtlamakta olmasıdır

Yogayı ilk kimin uyguladığı tam olarak bilinmiyor

Yoga geçmişte kulaktan kulağa üstaddan öğrenciye aktarılan bir bilimdi (İzer Müheyya; Çağdaş Yoga)

Meditasyon halindeki ilk Yogi imajları yapılan kazılarda 6-7 bin yıl önce yaşandığı düşünülen Indus Vadisi Uygarlığında tespit edilmiştir

Yoga'nın yer aldığı ilk yazılı kayıtlar M

Ö

1500-1200 yılları arasında kodifiye edilen Rig Veda'da yer almaktadır

Rig Vedalar şifahen aktarıldığından Yoga'nın ortaya çıktığı zaman dilimini kesin olarak tayin etmek imkansızdır

İlk yoga metini yoganın babası Patanjali tarafından yaklaşık M

Ö

200 yılında yazılmış bu yoganın ilk üstadıdır ve metinde kişinin zihnini sükunete kavuşturması ve sonsuza katılması için gereken "sekiz kol/basamak" ile Yoga tarif edilmiştir

Yoga'nın ilkeleri ve hedeflerinin ilk kez tam tarifi M

Ö

8 ve 4

yüzyıllar arasında derlenen Upanişadlarda bulunmaktadır

Upanişadlarda harici tanrılara sunulan kurbanlar ve seremoniler yerini dahili kurban ve Yüce Varlıkla (Brahman veya Mahatman olarak işaret edilir) ahlaklı olmak nefsi zapt etme ve zihnin talimi yoluyla bir olma haline bırakan bir anlayışa bırakmıştır

Patanjali'nin Yoga Sutralarındaki klasik yoga altı "orthodox" (Bu ifadeyle Vedaların otoritesinin kabulü anlaşılır) darshana (Hindu felsefe okulları)'dan biridir

"Yoga" olarak bilinen Hindu felsefe okulunun kökeni yine Hindu felsefe okullarından olan Samkhya ile Upanişadlardadır

Yoga ve Din
Yoga bir Din değildir kişinin bedeni zihni ve ruhunu birleştirmesine yarayan eski bir bilimdir; yoga sözcüğü de zaten birlik anlamına gelir

Batılılar birlik kavramının yerine bütünlük sözcüğünü kullanabilirler

Yoga duruşları bedeni iyileştirmek ve gençleştirmek güçlü duyguları sakinleştirmek ve zihni berak bir hale getirmek için geliştirilmiştir duruşlar yanlızca bu amaçla yapılabilir

Bununla birlikte çalışmanın gerçek ürünü meditasyon olduğu kabul edilir (Kelder Peter; Tibet'in Gençlik Pınarı ikinci kitap)
Hindu Budist ve Jain geleneklerinde yoganın manevi/ruhsal hedefleri yoganın bir parçasını oluşturduğu dinlerden ayrılabilir görülmektedir

Bazı yogiler dini daha çok kültür değerler inançlar ve ritüeller yogayı da daha çok kendi kendini gerçekleştirmek (self-realization)yani yüce hakikatin doğrudan deneyimi olarak görerek din ile yoga arasında süptil bir ayırım yaparlar

Sri Ramakrishna dini kabuk doğrudan deneyimi ise öze benzetmektedir

Her ikisine de ihtiyaç vardır "fakat eğer kişi öze ulaşmak istiyorsa kabuğu aşmalıdır"

Yoga; gelişimi ve türleri
İndus vadisinde yapılan kazılarda ortaya çıkartılan bazı taş mühürlerde yoga duruşlarını gösteren figürlere rastlanmıştır

Yogaya ilişkin ilk yazılı kaynaklar ise Veda’lardır (Rig-Veda Sama-Veda Yajur-Veda Atharva-Veda)

Vedaların ardından Brahmana Aranyaka ve Upanişad'lar yazılmıştır

Tahminen 2 bin yıl önce Patanjali tarafından Yoga öğretimi çok kısa bir şekilde Yoga-Sutra kitabında anlatılmıştır

Yoga- Sutra’da anlatılana göre Raja Yoganın yani orijinal yoganın sekiz basamağı şunlardır;
1

Yama - Ahlaksal kurallara uymayı öğretir

Şiddeti hırsızlığı açgözlülüğü kişinin kendi nefsine hakim olamayışını yasaklar

2

Niyama - Öz disiplini öğretir

Saflığı sadeliği ve çalışmayı hedefler

3

Asana - Belirli pozisyonlardaki vücut egzersizleridir

4

Pranayama - Belirli ritimlerde nefes alıp vermeyi öğretir

5

Pratyahara - Duyguları kontrol etmeyi sağlar

6

Dharana - Belli bir fikir üzerinde konsantre olmayı öğretir

7

Dhayana – Meditasyon çalışmalarıdır

8

Samadhi - Meditasyonun ulaşacağı son hedef olup; beden ve duyular dinlenirken aklın ve ruhun uyanık kalması üstün bilince erişme halidir

Zaman içerisinde yoga farklı uygulamalar ile farklı ekollere ayrılmıştır

MÖ 300 yılında yazılan ve Hint destanının önemli bir bölümünü oluşturan Bhagavad Gita da yoga birer yaşam disiplini olarak Karma Yoga Bhakti Yoga ve Jnana Yoga olmak üzere üç temel bölümde incelenmiştir

Karma Yoga: Sanskrit bir sözcük olan “karma” davranış/ eylem demektir

Karma yasasına göre her hareketin bir sebebi ve bir de sonucu vardır ve bunlar bağıldır

Karma yoga bireyin hareketlerinin neden ve sonuçlarına odaklanan doğru hareket ve kendini düşünmeden yardım yoluyla Tanrı’yla bütünleşmeyi sağlayan bir yaşam tarzı uygulamasıdır

Bhakti Yoga: Sevmek ve kalbini kutsal olana açmak kişisel adanmanın mistik bir yolu olan bhaktinin amacıdır

Bhakti “Kutsal olana hizmet etmek” demektir

Sevgi ve tam bir teslim oluşla tüm yaratılmışlarda mevcut olan ilahi öze yol almaktır

Bu yolun İslam sufizmi uygulamaları ile benzerlik gösterdiği ve Mevlana’nın aşk yolu ile yaratana kavuştuğu söylenebilir

Jnana Yoga: Bilgelik yoludur ve en zor yol olarak düşünülür çünkü anlama ve sezgi yeteneğinde radikal bir değişiklik gerektirmektedir

Amaç hepimizin içinde olan bilgiyi sorarak meditasyon yoluyla ve düşünerek araştırmaktır

Jnana öğrencisi zihnini kendi doğasını araştırmak ve Tanrı yoluyla bilgiye ulaşmak için kullanır

Zaman içinde meditasyonda verimi ve etkinliği artırmak için çeşitli uygulamalar bu ekol altında geliştirilmiştir

Bunlardan bir tanesi de bugün Batı’da dahi yaygın bir uygulama alanı bulan “Hatha Yoga” dır

Hatha Yoga: Fiziksel ve zihinsel mükemmelliğin yolu olan Hatha Yoga modern batı yaklaşımına göre öncellikle bir fiziksel terapi formudur

Ancak Hatha Yoganın temel kitabı “Hatha Yoga Pradipika” Hatha Yogayı Raja Yogaya başlamanın bir yolu olarak gösterir

Hatha Yoga Felsefesi ve Egzersiz Sistemi
Sanskrit dilinde "Ha" sözcüğü hem olumlu akım(pozitif) hem de güneş "Tha" sözcüğü ise olumsuz akım (negatif) ve ay anlamına gelmektedir

"Hatha Yoga" bu iki akımın ya da enerjinin uyumlu birleşimi anlamak amacıyla verilmiş bir addır

Yogilere göre insanın sağlığı bu iki enerjinin bedende dengeli bir biçimde seyrine dolaşımına dayanır

Bu enerjilerden biri dengesini yitirdiğinde bir hastalığın belireceğine inanılır

Hatha Yoga sağlıklı yaşamın yolunu gösteren bir yöntemdir (İzer Müheyya; Çağdaş Yoga)

Hatha Yoga çalışmaları 3 temel temrin üzerinde durur; Pranayama (Nefes Egzersizleri) Asana(yoga postürleri) ve meditasyon

Pranayama / Nefes Egzersizleri: Sanskritçeden incelendiğinde Prana; hava ve havadaki yasam enerjisi Yama; kontrol etme ve yönlendirme ve Pranayama; hayat enerjisinin kontrol edilerek yönlendirilmesi olarak ifade edilebilir

Yine Sanskrit kök prana “nefes” sözcüğünü de karşılamaktadır ancak yogada Prana salt nefes demek değildir

Yoga felsefesi evrende görülen her oluşun Prana'nın tezahürü olduğunu ve evrende tezahür eden enerjinin bütününe Prana adı verildiğini ifade etmektedir

Prana solunum hareketine neden olan güçtür nefesteki canlılıktır ancak onu salt güç diye adlandırmak yanlış olacaktır zira güç sadece onun bir tezahürüdür

Nefes yoluyla pranayı alış veriş Pranayama'dır

Yoga felsefesinin babası Patanjali Pranayama' hakkında ayrıntılı bilgi vermemektedir ama daha sonraları başka yogiler konu üzerinde gelişmeler kaydetmişler buluntularını bilimsel hale getirmişlerdir

Yoga Sutra’da Patanjali Pranayamayı bir yöntem olarak kabul etmekle birlikte buna takılıp kalmamıştır

" Nefesle havayı dışarı atın sonra ciğerlerinize çekip bir müddet tutun böyle yapınca varlığınız biraz daha sakinleşecektir

" bu bilgi ile başlayan akım daha sonra Pranayama adı ile başlı başına bir bilim olmuştur

Düzgün nefes alıp verme vücuttaki pek çok fonksiyonun düzgün işlemesini sağlamaktadır

Pranayama çalışmalarında doğru nefes tekniği ile ; Kanın temizlenmesi vücuttaki zehirli maddelerin atılması Solunum esnasında akciğerlerin genişleyip daralması ile karın bölgesine yapılan masajın sindirim organları karaciğer böbrekler vb organların olumlu etkilemesi Göğüs kafesinin daralması ve genişlemesi sayesinde koroner damarlardaki tıkanmaların önlenmesi Kronik soğuk algınlığı sinüzit alerji horlama vs gibi rahatsızlıkların hafiflemesi söz konusudur

Solunum tekniklerini uygulayıp tam verim alabilmek için; düzenli pratik yapmak çalışmaları dik duruşta (oturarak ayakta yaslanarak) ve temiz havada yapmak gerekebilir

Burun kanatlarının kontrollü değişimiyle solunum (Anuloma Viloma) diyafram kullanımıyla gerçekleşen solunum (Kapalabathi) karın solunumu göğüs solunumu gibi çeşitli uygulama biçimleri mevcuttur

Asana / Yoga Postürleri: “Asana” Hatha Yoga duruşlarına verilen ad olup kelime anlamı itibarı ile "rahat duruş hoş duruş latif poz" olarak ifade edilmektedir

Hatha Yoga asanaları koordine edilmiş beden pozları ve nefes tekniklerinin fizik beden zihinsel yapı ve ruh varlığı üzerindeki tesirlerini belirli konsantrasyonlar ile deneyimlemektir

Daha önceden de belirtildiği gibi Hatha Yoga Raja Yoga için bir hazırlıktır

Hatha Yoga'da birçok Asana varken Raja Yoga'da sadece birkaç tane Asana vardır ve nihai olarak tek bir Asana'ya varılmaktadır ki buna Dhyana Asana ya da meditatif poz denir

Bunun yanında her bir asana kendi grubuna göre fizik yapıyı dengelemekte esnetmekte katı ve sert haldeki kas yapılarını gerektiği zaman sertleşecek şekilde uzun ve esnek hale getirmektedir

Hatha Yoga çalışmaları bir zayıflama yöntemi olmamakla birlikte vücudun bu şekilde esnetilmesi onun gereksiz dokulardan kurtulmasını ve böylece form almasını temin eder

“Asana'lar Hatha-Yoga'nın ilk adımını oluşturduklarından uygulayıcıya ilk aşamada açıklanır

Asana'lar kişiyi dayanıklı hastalıklardan uzak eklemlere bağlı uzuvları da hafif kılar” Asanalar beden sağlığı için önemli egzersizlerdir ve günlük yaşantıda bedeni zorlamadan rahatlıkla uygulanabilir

Yüksek ya da orta şiddetli sportif egzersizlerde kaslar kasıldığında depolanmış şeker parçalanarak laktik aside dönüşür ve bir enerji açığa çıkarır

Laktik asidin daha sonra su ve karbondioksite dönüşmesi gerekir bunun için de oksijene ihtiyaç vardır

Egzersiz sonrası kaslarda laktik asit birikmesi beraberinde yorgunluğun azalmasını sağlayan bir toparlanma sürecini getirir

Oysa Hatha Yoga duruşlarında oksijen alımı fazla olduğundan oksijen borçlanması daha az toparlanma süreci daha kısa olacaktır

Yogik asanalar sinerjik ve antagonist kasların düzgünlüğünü esnekliğini ve dayanıklılığını geliştiren izometrik egzersizlerdir ve araştırma sonuçları asanaların statik motor performansı el-göz koordinasyonunu kardiovasküler dayanıklılığı anareobik gücü geliştirdiği 6-12 aylık çalışmanın esneklik süresi ve dayanıklılık performansında artış aşırı bitkinlik hallerinde azalış sağladığını göstermiştir

Meditasyon: Meditasyon Raja Yoga'nın yedinci basamağı Hatha Yoga çalışmalarının son basamağındaki uygulamadır

Meditasyon bir şuur akışıdır şuurun bir sıçrayışı bir çekişi ya da itimi değildir

Meditasyon benlik-analizi veya yaşamın ideallerine olan adanma denilebilecek kişinin kendi Özben'ini samimi olarak araştırması yoludur

Hatha Yoga Pradipika’ da meditasyon “aklın doğal durumu” olarak ifade edilmektedir

Meditasyon yoganın temel taşlarından biridir

Yoga ile ulaşılacak evrenle birleşip bütünleşme haline meditasyon uygulaması olmadan gelmek mümkün değildir

Örneğin İslam Sufizminde benzer uygulamalara sıklıkla rastlanmaktadır ki en bilinen örnek “sema” meditatif hal sağlanmadan uygulamada devamlılığın kolay kolay gerçekleşmeyeceği bir çalışmadır

Yogada uygulanan mantraları yani kutsal sözleri tekrarlayarak gerçekleştirilen meditasyonun sufizmdeki karşılığı “zikir”dir

Uygulamada solunuma ya da sema veya duaya odaklanma gibi farklılıklar olsa da meditatif hale geçildiğinde karşılaşılan fizyolojik değişimler aynıdır

Bunu yanında her iki meditasyon esnasında da kişilerin neşeli güçlü duygular zamansızlık hissi farkındalıkta artış zihinsel dinçlik iyi olma hissi ve genel gevşeme hissettiklerini ifade ettikleri görülmektedir

Meditasyon teolojik felsefedeki görüntüsünün dışında gündelik yaşamda kolaylıkla yer alabilmiş bir mental aktivitedir

Duyulardan kaynaklanan düşüncelerin artık söz konusu olmadığı bir bilinç durumudur ki buna göre meditasyon düşüncenin konsantre olunan konuda doğru ve düzenli akışı olup konsantrasyonun hemen arkasından ortaya çıkan hal olarak ifade edilmektedir