Büyük Türk Devletleri Türk Devletleri Hakkında Türk Devletleri Bilgi Türk Devletleri

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

Büyük Türk Devletleri Türk Devletleri Hakkında Türk Devletleri Bilgi Türk Devletleri Tanımı
iSKiTLER (SAKALAR)

MÖ

VII

yüzyilda batiya doiru göç ederek Karadeniz'in kuzeyinden Tuna nehrine kadar uzanan topraklara yerleitiler

Bati kaynaklari bu topluluia iskitler, iranlilar ise Sakalar adini vermiilerdir

Medler, Persler, Asurlular ve Urartularla savaimiilardir

Anadolu, Suriye ve Misir'a kadar akinlarda bulunmuilardir

iskitlerin yönetici kesimi Türklerden meydana geliyordu

Yaiayii ve inaniilari Türklerle ayniydi

En önemli edebiyat eserleri ALPER TUNGA DESTANI'dir

AKHUNLAR (EFTALiT) DEVLETi

Hun soyundan gelmektedirler

Afganistan'in batisinda MS

350 yillarinda kurulan bu Türk Devleti HEFTAL isimli hükümdarindan dolayi EFTALiT DEVLETi diye de anilir

Akhunlar Sasani Devletinde bailayan MAZDEK iSYANI'ni bastirmakta etkili oldular

Sasani Devletinde yaiayan Mazdek, kadin ve servetin ortak olmasi durumunda her türlü huzursuzluiun ortadan kalkacaiini savunan bir kiiiydi

Göktürk Devleti'nin Bati Bölgelerini idare eden iSTEMI YABGU ipek yoluna egemen olmak için, Sasanilerle ortak hareket ederek Akhun Devleti'nin yikilmasini sailadi

Akhun Devleti'nin topraklari Sasani ve Göktürk devleti arasinda paylaiildi

BAiKIRTLAR (BAiKURTLAR)

Itil (Volga) Nehri civarinda oturmakta idiler

Moiol istilasi sirasinda Moiol egemenliiine girdiler

SABARLAR (SiBiRLER=SABiRLER)

Önceleri Hun devletinin egemenliiinde yaiayan Sibirler, VI

yüzyil bailarinda Avarlarin baskisiyla batiya göç ederek Ural dailarinin güney doiusuna yerleitiler

Sasanilerle anlaiarak, Bizans'a karii savaitilar

Anadolu'ya akinlar yaptilar

Bugünkü SiBiRYA adi Sibir Türklerinden gelir

Avarlara yenilince Hazar Türklerine kariitilar

Hazar Devletinin asil kitlesini oluiturdular

TÜRGEi DEVLETi

I

Göktürk Devletine bagli olan Türgiiler 630 yilinda Göktürk devletinin yikilmasiyla serbest kaldilar

BAGA TARKAN Türgii Devleti'ni kurdu

Kendi adina para basti

II

Göktürk devletinin kurulmasiyla yeniden Göktürk egemenliiine girdiler

II

Göktürklerin son dönemlerinde yeniden serbest kalan Türgiilerin baiina SU-LU KAiAN geçti

Su-lu Kaian Emevilere karii mücadele etti

766 yilinda Türgii Devletine Karluklar son verdi

KARLUKLAR

II

Göktürk Devletinin yikilmasinda Basmil ve Uygurlar'la birleierek rol oynadilar

Talas savaiinda Çin'e karii Araplari destekleyerek Orta Asyainin Çinlileimesini ve islamiyetiin yayilmasini kolaylaitirdilar

islamiyeti kabul eden ilk Türk boylarindandirlar

(ilk boy Kipçaklar'dir

) ilk Müslüman Türk Devleti olan KARAHANLILAR'in kurulmasinda etkili oldular

KIRGIZLAR

840 Yilinda Ötügen'i alarak Uygur Devletine son verdiler

1207 yilinda Cengiz Han tarafindan yikilmii

Türk Kavmidir

Daha sonra Ruslarin egemenliiine girmiilerdir

1916'da Ruslara karii MiLLi iSYAN adi verilen bir ayaklanma bailatmiilar, ancak Rus Çari tarafindan aiir bir iekilde cezalandirilmiilardir

1936'da Sovyetler birliiinin 15 Cumhuriyetinden biri olmuilar, 1991'de Sovyet Rusya'nin daiilmasiyla Baiimsiz KIRGiZiSTAN DEVLETi kurulmuitur

Baikenti BiiKEK'dir

KiMEKLER

Bati Göktürk topluluklarindandir

irtis irmaii civarinda yaiiyorlardi

XI

yüzyila doiru diier Türk topluluklariyla kaynaiarak, yok oldular

AVARLAR

552 yilinda Orta Asya'daki Avar imparatorluiuina Göktürkler son verince, batiya doiru ilerleyerek Romanya'ya giren AVARLAR merkezi MACARiSTAN olan yeni devletlerini kurdular

Çin kaynaklari Avarlara JUAN- JUAN demektedir

619 yilinda tek baiina, 629 yilinda da Sasanilerle ortaklaia istanbul'u kuiattilar

Slav topluluklarinin göç etmesine neden olarak, bunlarin Doiu Avrupa ve Balkanlara inmesini sailadilar

Böylece Balkanlarin Slavlaimasinda etkili oldular

805 yilinda Franklar tarafindan yikildilar

BULGARLAR

Bati Hunlari ve Ogur Türklerinin kariimasiyla ortaya çikan Türk topluluiuna BULGAR denir

(Bulgar kelimesi kariimak anlamindadir

)

BÜYÜK BULGARYA DEVLETI

Karadeniz'in kuzeyinde Göktürk Devletiinin yikilmasiyla "Büyük Bulgarya Devleti" kuruldu

Ancak kurucusu KUBRAT'in ölümüyle Hazarlar tarafindan yikildi

Bulgarlarin bir kismi Tuna nehri, bir kismi da Volga nehri kiyilarina göç etmek zorunda kaldi

Tuna Bulgar Devleti: Büyük Bulgarya Devleti'nin yikilmasindan sonra Tuna boylarina (Bugünkü Bulgaristan) göç eden Bulgar Türkleri burada Tuna Bulgar Devletini kurdular

KURUM HAN zamaninda Bizans'i kuiattilar

(Avarlardan sonra Bizans'i kuiatan 2

Türk kavmidir

) Bu bölgedeki halkin çoiu Slav olduiu için Türkler zamanla Slavlaimaya bailadilar

Barii Han zamaninda Hristiyanliii kabul ettiler

Daha sonra ortaya çikan bugünkü Bulgaristan Devleti Türk deiil Slav devletidir

Bugünkü Bulgaristan'da yaiayan Türkler, Osmanlilar zamaninda Balkanlara yerleitirilen Türklerdir

Kama Bulgar Devleti

Büyük Bulgarya Devletinin yikilmasindan sonra Volga=itil kiyilarina giden Bulgarlar burada Kama Bulgar Devletini kurdular

Hükümdarlari Almii Han zamaninda (X

yüzyil) müslüman oldular

1236'da Moiollarin egemenliiine girdiler

Altinorda Devletiinin parçalanmasiyla kurulan KAZAN HANLIiIinin esas kitlesini oluiturdular

(Kama Bulgarlarina bugün KAZAN TÜRKLERi denilir

)

HAZARLAR

Kuzey Karadeniz ve Kafkaslar arasindaki bölgede Göktürk Devletiinin yikilmasiyla HAZAR KAiANLIiI kuruldu

Ticarette geliitiler

Hazar yöneticileri Museviliii benimsediler

Halk arasinda Hristiyanlik ve müslümanlik yayilmiiti

Hazarlar ülkelerinde farkli dinleri içinde bulundurduklarindan yüksek bir HOSGÖRÜ vardi

MACARLAR

Fin Ugor kavmi ile OGUR Türklerinin kariimasiyla MACAR kavmi ortaya çikmiitir

896 yilinda kendi adlarini verdikleri MACARiSTAN'a gelerek devletlerini kurdular

X

yüzyilda Hristiyanliiin Katolik mezhebini benimsediler

(Bundan sonra Türklük özelliklerini kaybetmeye bailadilar

) Almanlarin (Germenlerin) doiuya doiru yayilmasini engelleyerek, Balkan topluluklarinin (Slavlarin) Germenleimesini önlediler

PEÇENEKLER

Karadeniz'in kuzeyinde Don ve Dinyesper nehirleri arasindaki bölgeye yerleitiler

Kiev Prensliiini yenerek, Ruslarin Karadeniz'e inmelerini engellediler

1071 Malazgirt Savaiina Bizans ordusu içinde ücretli asker olarak katildilar

Ancak Selçuklulari kendileri gibi Türk olduklarini anlayinca Selçuklu ordusu saflarina katildilar

Edirne ve Trakya'nin Marmara kiyilarina kadar olan topraklari Bizans'tan aldilar

izmir Beyi ÇAKA BEY Peçeneklerle temas kurdu

Buna göre Çaka Bey Peçeneklerle birlik olarak Anadolu ve Rumeli'den istanbul'u kuiatmak istiyordu

Ancak Bizans kurnaz bir politikayla, yine bir Türk topluluiu olan KUMANLAR'i Peçenekler üzerine saldirtarak, Peçeneklerin daiilmasina sebep olmuitur

KUMANLAR (KIPÇAKLAR)

Volga'yi asarak Avrupa'ya ve Balkanlara girmislerdir

Kipçaklarin Karadeniz'in kuzeyinde hakim olduklari topraklara "KIPÇAK BOZKIRLARI" denilmektedir

Macaristan'a giden Kipçaklar ROMEN devletinin kurulmasinda etkili olmuslardir

Kipçaklarin Oiuz Türkleriyle yaptigi mücadeleler DEDE KORKUT HIKAYELERI'nin ortaya çikmasina sebep olmuitur

CODEX CUMANICUS (Kodeks Kumanikus); Kipçak Türk sivesi ile yazilan Latin, Fars ve Kuman dilleri üzerine yazilmis bir sözlüktür

UZLAR (OiUZLAR)

Tarihte türk Milletinin siyasi, kültür ve medeniyet alaninda en büyük rolü oynayan koludur

Oiuzlara; Bizanslilar UZ, Ruslar TORKI veya TORK, Araplar GUZ demislerdir

24 Oiuz Boyu vardir

Hazar denizinin kuzeyinden bir kolu "UZ" adi ile Avrupa ve Balkanlara göç etti

Balkanlara gelen UZLAR Bizans ordusunu ve Bulgarlari yendi

Ancak Peçenek akinlari, soguklar, salgin hastaliklar yüzünden dagilip yok oldular

Uzlarin bir kismi Malazgirt Savasi sirasinda Bizans Ordusu saflarindan, Selçuklu Ordusuna geçtiler

09-10-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Büyük Türk Devletleri Türk Devletleri Hakkında Türk Devletleri Bilgi Türk Devletleri Büyük Türk Devletleri Türk Devletleri Hakkında Türk Devletleri Bilgi Türk Devletleri Tanımı iSKiTLER (SAKALAR) MÖ VII yüzyilda batiya doiru göç ederek Karadeniz'in kuzeyinden Tuna nehrine kadar uzanan topraklara yerleitiler Bati kaynaklari bu topluluia iskitler, iranlilar ise Sakalar adini vermiilerdir Medler, Persler, Asurlular ve Urartularla savaimiilardir Anadolu, Suriye ve Misir'a kadar akinlarda bulunmuilardir iskitlerin yönetici kesimi Türklerden meydana geliyordu Yaiayii ve inaniilari Türklerle ayniydi En önemli edebiyat eserleri ALPER TUNGA DESTANI'dir AKHUNLAR (EFTALiT) DEVLETi Hun soyundan gelmektedirler Afganistan'in batisinda MS350 yillarinda kurulan bu Türk Devleti HEFTAL isimli hükümdarindan dolayi EFTALiT DEVLETi diye de anilir Akhunlar Sasani Devletinde bailayan MAZDEK iSYANI'ni bastirmakta etkili oldular Sasani Devletinde yaiayan Mazdek, kadin ve servetin ortak olmasi durumunda her türlü huzursuzluiun ortadan kalkacaiini savunan bir kiiiydi Göktürk Devleti'nin Bati Bölgelerini idare eden iSTEMI YABGU ipek yoluna egemen olmak için, Sasanilerle ortak hareket ederek Akhun Devleti'nin yikilmasini sailadi Akhun Devleti'nin topraklari Sasani ve Göktürk devleti arasinda paylaiildi BAiKIRTLAR (BAiKURTLAR) Itil (Volga) Nehri civarinda oturmakta idiler Moiol istilasi sirasinda Moiol egemenliiine girdiler SABARLAR (SiBiRLER=SABiRLER) Önceleri Hun devletinin egemenliiinde yaiayan Sibirler, VI yüzyil bailarinda Avarlarin baskisiyla batiya göç ederek Ural dailarinin güney doiusuna yerleitiler Sasanilerle anlaiarak, Bizans'a karii savaitilar Anadolu'ya akinlar yaptilar Bugünkü SiBiRYA adi Sibir Türklerinden gelir Avarlara yenilince Hazar Türklerine kariitilar Hazar Devletinin asil kitlesini oluiturdular TÜRGEi DEVLETi I Göktürk Devletine bagli olan Türgiiler 630 yilinda Göktürk devletinin yikilmasiyla serbest kaldilar BAGA TARKAN Türgii Devleti'ni kurdu Kendi adina para basti II Göktürk devletinin kurulmasiyla yeniden Göktürk egemenliiine girdiler II Göktürklerin son dönemlerinde yeniden serbest kalan Türgiilerin baiina SU-LU KAiAN geçti Su-lu Kaian Emevilere karii mücadele etti 766 yilinda Türgii Devletine Karluklar son verdi KARLUKLAR II Göktürk Devletinin yikilmasinda Basmil ve Uygurlar'la birleierek rol oynadilar Talas savaiinda Çin'e karii Araplari destekleyerek Orta Asyainin Çinlileimesini ve islamiyetiin yayilmasini kolaylaitirdilar islamiyeti kabul eden ilk Türk boylarindandirlar (ilk boy Kipçaklar'dir) ilk Müslüman Türk Devleti olan KARAHANLILAR'in kurulmasinda etkili oldular KIRGIZLAR 840 Yilinda Ötügen'i alarak Uygur Devletine son verdiler 1207 yilinda Cengiz Han tarafindan yikilmiiTürk Kavmidir Daha sonra Ruslarin egemenliiine girmiilerdir 1916'da Ruslara karii MiLLi iSYAN adi verilen bir ayaklanma bailatmiilar, ancak Rus Çari tarafindan aiir bir iekilde cezalandirilmiilardir 1936'da Sovyetler birliiinin 15 Cumhuriyetinden biri olmuilar, 1991'de Sovyet Rusya'nin daiilmasiyla Baiimsiz KIRGiZiSTAN DEVLETi kurulmuiturBaikenti BiiKEK'dir KiMEKLER Bati Göktürk topluluklarindandir irtis irmaii civarinda yaiiyorlardi XI yüzyila doiru diier Türk topluluklariyla kaynaiarak, yok oldular AVARLAR 552 yilinda Orta Asya'daki Avar imparatorluiuina Göktürkler son verince, batiya doiru ilerleyerek Romanya'ya giren AVARLAR merkezi MACARiSTAN olan yeni devletlerini kurdular Çin kaynaklari Avarlara JUAN- JUAN demektedir 619 yilinda tek baiina, 629 yilinda da Sasanilerle ortaklaia istanbul'u kuiattilar Slav topluluklarinin göç etmesine neden olarak, bunlarin Doiu Avrupa ve Balkanlara inmesini sailadilar Böylece Balkanlarin Slavlaimasinda etkili oldular 805 yilinda Franklar tarafindan yikildilar BULGARLAR Bati Hunlari ve Ogur Türklerinin kariimasiyla ortaya çikan Türk topluluiuna BULGAR denir (Bulgar kelimesi kariimak anlamindadir) BÜYÜK BULGARYA DEVLETI Karadeniz'in kuzeyinde Göktürk Devletiinin yikilmasiyla "Büyük Bulgarya Devleti" kuruldu Ancak kurucusu KUBRAT'in ölümüyle Hazarlar tarafindan yikildiBulgarlarin bir kismi Tuna nehri, bir kismi da Volga nehri kiyilarina göç etmek zorunda kaldi Tuna Bulgar Devleti: Büyük Bulgarya Devleti'nin yikilmasindan sonra Tuna boylarina (Bugünkü Bulgaristan) göç eden Bulgar Türkleri burada Tuna Bulgar Devletini kurdular KURUM HAN zamaninda Bizans'i kuiattilar(Avarlardan sonra Bizans'i kuiatan 2 Türk kavmidir) Bu bölgedeki halkin çoiu Slav olduiu için Türkler zamanla Slavlaimaya bailadilarBarii Han zamaninda Hristiyanliii kabul ettiler Daha sonra ortaya çikan bugünkü Bulgaristan Devleti Türk deiil Slav devletidir Bugünkü Bulgaristan'da yaiayan Türkler, Osmanlilar zamaninda Balkanlara yerleitirilen Türklerdir Kama Bulgar Devleti Büyük Bulgarya Devletinin yikilmasindan sonra Volga=itil kiyilarina giden Bulgarlar burada Kama Bulgar Devletini kurdular Hükümdarlari Almii Han zamaninda (X yüzyil) müslüman oldular 1236'da Moiollarin egemenliiine girdiler Altinorda Devletiinin parçalanmasiyla kurulan KAZAN HANLIiIinin esas kitlesini oluiturdular (Kama Bulgarlarina bugün KAZAN TÜRKLERi denilir) HAZARLAR Kuzey Karadeniz ve Kafkaslar arasindaki bölgede Göktürk Devletiinin yikilmasiyla HAZAR KAiANLIiI kuruldu Ticarette geliitiler Hazar yöneticileri Museviliii benimsediler Halk arasinda Hristiyanlik ve müslümanlik yayilmiiti Hazarlar ülkelerinde farkli dinleri içinde bulundurduklarindan yüksek bir HOSGÖRÜ vardi MACARLAR Fin Ugor kavmi ile OGUR Türklerinin kariimasiyla MACAR kavmi ortaya çikmiitir 896 yilinda kendi adlarini verdikleri MACARiSTAN'a gelerek devletlerini kurdular X yüzyilda Hristiyanliiin Katolik mezhebini benimsediler (Bundan sonra Türklük özelliklerini kaybetmeye bailadilar) Almanlarin (Germenlerin) doiuya doiru yayilmasini engelleyerek, Balkan topluluklarinin (Slavlarin) Germenleimesini önlediler PEÇENEKLER Karadeniz'in kuzeyinde Don ve Dinyesper nehirleri arasindaki bölgeye yerleitiler Kiev Prensliiini yenerek, Ruslarin Karadeniz'e inmelerini engellediler 1071 Malazgirt Savaiina Bizans ordusu içinde ücretli asker olarak katildilar Ancak Selçuklulari kendileri gibi Türk olduklarini anlayinca Selçuklu ordusu saflarina katildilar Edirne ve Trakya'nin Marmara kiyilarina kadar olan topraklari Bizans'tan aldilar izmir Beyi ÇAKA BEY Peçeneklerle temas kurdu Buna göre Çaka Bey Peçeneklerle birlik olarak Anadolu ve Rumeli'den istanbul'u kuiatmak istiyordu Ancak Bizans kurnaz bir politikayla, yine bir Türk topluluiu olan KUMANLAR'i Peçenekler üzerine saldirtarak, Peçeneklerin daiilmasina sebep olmuitur KUMANLAR (KIPÇAKLAR) Volga'yi asarak Avrupa'ya ve Balkanlara girmislerdir Kipçaklarin Karadeniz'in kuzeyinde hakim olduklari topraklara "KIPÇAK BOZKIRLARI" denilmektedir Macaristan'a giden Kipçaklar ROMEN devletinin kurulmasinda etkili olmuslardir Kipçaklarin Oiuz Türkleriyle yaptigi mücadeleler DEDE KORKUT HIKAYELERI'nin ortaya çikmasina sebep olmuitur CODEX CUMANICUS (Kodeks Kumanikus); Kipçak Türk sivesi ile yazilan Latin, Fars ve Kuman dilleri üzerine yazilmis bir sözlüktür UZLAR (OiUZLAR) Tarihte türk Milletinin siyasi, kültür ve medeniyet alaninda en büyük rolü oynayan koludur Oiuzlara; Bizanslilar UZ, Ruslar TORKI veya TORK, Araplar GUZ demislerdir 24 Oiuz Boyu vardir Hazar denizinin kuzeyinden bir kolu "UZ" adi ile Avrupa ve Balkanlara göç etti Balkanlara gelen UZLAR Bizans ordusunu ve Bulgarlari yendi Ancak Peçenek akinlari, soguklar, salgin hastaliklar yüzünden dagilip yok oldular Uzlarin bir kismi Malazgirt Savasi sirasinda Bizans Ordusu saflarindan, Selçuklu Ordusuna geçtiler