Osmanlıca Sözlük (S Harfi)-Osmanlıca Sözlük (S Harfi)İle İlgili Kelimeler....

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

RE: Osmanlıca Sözlük (S Harfi) SÜMMAK Türkçede "tadım" denilen ekşi taneler

SÜMME Sonra, ba'dehu gibi mânalara gelen bir zarftır

Bazan istiâre olarak "vav" mânâsına da kullanılır

* Harf-i atıftır

Sonraki mânayı evvelkiyle bağlar veya tertib, mühlet iktizasını ifade eder

SÜMME Bir tutam ot

SÜMMEHA Yalan ve bâtıl nesne

* Yer ile gök arası

* Her tarafa dağılıp gitmek

SÜMMET-TEDARİK Sonradan, başka yerlerden tedarik edilmiş olan

Sonradan düşünülmüş, uydurulmuş

SÜMN Sekizde bir

SÜMNE Kadınların şişmanlamak için kullandıkları bir ilâç

SÜMPARE Zımpara

SÜMR Mal

SÜMRE(T) Esmerlik, karayağızlık

SÜMU Yücelik, yükseklik

SÜMUD Taganni eylemek

* Eğlenmek

* Kibirlenip somurtmak

* Kafa tutmak

* Sersem olmak

SÜMUH Atın yorulduğunu bilmeden yürümesi

SÜMUHAT El açıklığı, cömertlik

SÜMUK Yüce olmak, yükselmek

* Uzamak

SÜMUL Kaftanın eskimesi, elbisenin yıpranması

SÜMUM (Semm

C

) Zehirler, ağular

SÜMUT (Simât

C

) Sofralar, yemek masaları

* Sofraya veya masaya gelmiş yemekler

SÜMUT (Semt

C

) Semtler, yönler

SÜMUT (Simt

C

) Taburlar, saflar

* Diziler, sıralar

SÜMÜN Sekizde bir

SÜMÜR Gümüş

SÜMÜVV Yücelik

Yükseklik

SÜNAÎ İkili

* Gr: Aslî harfi iki harf olan kelime

SÜNAT (SİNÂT) (C

: Sünut Esnât) Sakalı olmyaan veya bir maktar çenesinde olup başka yerinde olmayan köse kimse

SÜNBADE f

Zımpara

SÜNBAZİH Zımpara

SÜNBE Suret

SÜNBÜK (C

: Senâbik) At, eşek gibi tek tırnaklı hayvanların tırnağı

SÜNBÜLE Başak

SÜNBÜLÂT (Sünbül

C

) Sünbüller, başaklar

SÜNDÜS Sırmadan kabartma deseni

Eski bir çeşit ipekli kumaş

Parlak renkli, çiçekli, işlemeli, nakışlı olarak dokunmuş ipek kumaş

Altun veya gümüş tellerle işlemeli ve nakışlı olarak dokunmuş ipek kumaşlardan biri

SÜNDÜSÎ Sündüsten yapılmış

SÜNDÜS-MİSAL f

Sündüsten yapılmış gibi

SÜNEN Sünnetler

* Ehl-i hadis ıstılahında: Ahkâm hadislerine Sünen tâbir edilir

(Bak: Kütüb-ü sitte, Sünnet)
SÜNEN-İ EBU DÂVUD (Bak: Kütüb-ü sitte-i hadisiyye)
SÜNEPE Miskin, mıymıntı

Üstü başı kirli, pis

SÜNNET Kanun, yol, âdet

* Siret-i hasene

* Ist: Peygamber Aleyhissalâtü Vesselâm'ın sözü, emri, hal ve takriri

Müslümanların ittibâında ve dinlemesinde maddî ve manevî pek çok fazilet bulunan, tatbikinde mühim sevablar, terkinde mühim zararlar bulunan İslâmî emirler

Sünnet'e Farz-ı Nebevî de denir

( $ âyetinde i'cazlı bir icaz vardır

Çünkü: Çok cümleler, bu üç cümlenin içinde dercedilmiştir

Şöyle ki: Şu âyet diyor ki: "Allah'a (C

C

) imanınız varsa, elbette Allah'ı seveceksiniz

Mâdem Allah'ı seversiniz, Allah'ın sevdiği tarzı yapacaksınız

Ve o sevdiği tarz ise, Allah'ın sevdiği zata benzemelisiniz

Ona benzemek ise, Ona ittiba etmektir

Ne vakit Ona ittiba etseniz, Allah da sizi sevecek

Zâten siz Allahı seversiniz, tâ ki Allah da sizi sevsin

"İşte bütün bu cümleler, şu âyetin yalnız mücmel ve kısa bir meâlidir

Demek oluyor ki: İnsan için en mühim âli maksat, Cenâb-ı Hakkın muhabbetine mazhar olmasıdır

Bu âyetin nassıyla gösteriyor ki; o matlab-ı âlânın yolu, Habibullah'a ittibadır ve Sünnet-i Seniyyesine iktidadır

L

)(Resül-i Ekrem'in (A

S

M

) Sünnet-i Seniyyesinin menbaı üçtür: Akvali, ef'ali, ahvâlidir

Bu üç kısım dahi üç kısımdır: Ferâiz, nevâfil, âdât-ı hasenesidir

Farz ve vâcib kısmında ittibaa mecburiyet var; terkinde, azab ve ikab vardır

Herkes ona ittibaa mükelleftir

Nevafil kısmında, emr-i istihbabî ile yine ehl-i iman mükelleftir

Fakat, terkinde azab ve ikab yoktur

Fiilinde ve ittibaında azim sevablar var; ve tağyir ve tebdili, bid'a ve dalâlettir ve büyük hatâdır

Âdât-ı seniyyesi ve harekât-ı müstahsenesi ise, hikmeten, maslahaten, hayat-ı şahsiye ve nev'iyye ve içtimaiyye itibariyle onu taklid ve ittiba etmek, gayet müstahsendir

Çünkü: Herbir hareket-i âdiyesinde, çok menfaat-ı hayatiye bulunduğu gibi, mutâbaat etmekle o âdâb ve âdetler, ibadet hükmüne geçer

Evet mâdem dost ve düşmanın ittifakıyle Zât-ı Ahmediye (A

S

M

) mehâsin-i ahlâkın en yüksek mertebelerine mazhardır

Ve mâdem bil-ittifak nev-i beşer içinde en meşhur ve mümtaz bir şahsiyettir

Ve mâdem binler mu'cizâtın delâletiyle ve teşkil ettiği âlem-i İslâmiyetin ve kemalâtının şehâdetiyle ve mübelliği ve tercüman olduğu Kur'ân-ı Hakimin hakaikının tasdikıyla, en mükemmel bir insan-ı kâmil ve bir mürşid-i ekmeldir

Ve mâdem semere-i ittibaiyle milyonlar ehl-i kemâl, meratib-i kemalâtta terakki edip saâdet-i dâreyne vasıl olmuşlardır

Elbette o zâtın sünneti, harekâtı, iktida edilecek en güzel nümunelerdir ve tâkib edilecek en sağlam rehberlerdir

Ve düstur ittihaz edilecek en muhkem kanunlardır

Bahtiyar odur ki: Bu ittiba-ı sünnette hissesi ziyâde ola

Sünnete ittiba etmiyen, tembellik eder ise, hasâret-i azime; ehemmiyetsiz görür ise, cinâyet-i azime; tekzibini işmam eden tenkid ise, dalâlet-i azimedir

L

)
SÜNNET-İ GAYR-I MÜEKKEDE Peygamber'in (A

S

M

) ibadet maksadıyla ara-sıra yapmış olduğu ameldir

SÜNNET-İ MÜEKKEDE Peygamberin (A

S

M

) devam edip pek az terk buyurmuş olduğu sünnettir

SÜNNET-İ SENİYYE Hz

Peygamber'in (A

S

M

) sözlerine, emirlerine ve harekâtına dâir en yüksek ve kıymetli hâller, tavırlar, hareket düsturları

(

İşte O Zâtın şefaatı altına girip ve nurundan istifade etmenin ve zulümat-ı berzahiyeden kurtulmanın çaresi: Sünnet-i seniyyeye ittiba'dır

L

)
SÜNNET Göbekle kasık arası

* Atın bileğinin ardındaki uzunca kıllar

SÜNNETULLAH İlâhî kanunlar

* Kanun, âdet

(Bak: Âdetullah)
SÜNNÎ Sünnet ehlinden olan kimse

Peygamberimiz Hazret-i Muhammed'in (A

S

M

) izinden giden, bütün düsturlarını Şeriat-ı İslâmiyeden alan, Ehl-i Sünnet denen ve Fırka-i Nâciye ismiyle yâdedilen zümreden olan

SÜNUD Dayanmak, güvenmek, itimad

SÜNUH (C

: Sünuhat) Çok düşünmeden akla ve kalbe gelen mânâ

* Zuhur etmek

Vaki olmak

* Sözü kinâye ve târiz ile söylemek

* Kolay olmak

* Birini güçlüğe düşürmek

SÜNUH Sâbit olma

Sağlam ve emin olma

* İyice bilme

SÜNUH (Sinh

C

) Diş çukurları

Diş yuvaları

SÜNUH (SENÂHA) Fâsid ve mütegayyer olmak

Bozulmak ve değişmek

SÜNUHAT (Sünuh

C

) Kalbe gelen mânalar, doğuşlar

(Bak: Sâniha)
SÜNUN (Sene

C

) Seneler, yıllar

SÜNUSÎ (Seyyid Muhammed bin Ali) (Hi: 1206 - 1276) Şâzelî (Şazilî) Tarikatının sonradan teşekkül eden kollarından birisinin kurucusudur

Cezayir'in büyük velilerindendir

Memleketinin bir çok yerlerini ve Mekke-i Mükerreme'yi ziyaret etmiş; Mısır'da, Bingazi'de tederrüsle iştigal etmiştir

Bingazi'de zaviye te'sis etmiş, ibâdette ve tedriste bir çok hizmetleri ile büyük çapta muvaffak olmuştur

Vefatından evvel bir mağarayı makarr ittihaz etmiş, dâr-ı bekaya irtihalinden sonra oğlu Muhammed Mehdi (Seyyid), halefi olmuştur

Muhammed Mehdi evlâd bırakmadığından kendisinden sonra meşihat seccâdesinde biraderzâdesi Seyyid Ahmed Es-sünusî bin Es-seyyid Ahmed-üş-Şerif bin Es-seyyid Muhammed Es-sünusî oturmuştur

Müşarünileyh Birinci Cihan Harbinin sonlarında Bingazi'den gelen Saltanat tebeddülünde son Osmanlı Padişahı VI

Mehmed Vahidüddin'in kılıç alayında yeni Padişaha kılınç kuşatmış olan son Sünusî şeyhidir

(R

A

) (Kamus-ul A'lâmdan)
SÜNYA İstisnadan bir isim

SÜNYAN (C

: Süniyye) Ednâ, alçak, rezil, kepâze

SÜPARE (Bak: Sipare)
SÜPÜRDE f

Ismarlanmış, sipariş olunmuş

* Bırakılmış, verilmiş

SÜ'R Arslanın bir kimseye hamle etmesi, saldırması

SÜR'A Evmek, acele etmek

SÜRA Gece seyri

SÜRADİK (Serâdik) Saray perdesi

Padişaha mahsus sarayın veya çadırın perdeleri

SÜRAG f

İz, işaret, eser

SÜRAKA (Ebu Süfyan Sürâka b

Mâlik) Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm, Hz

Ebu Bekir ile beraber hicret için Mekke'den çıktıklarında, Kureyş Rüesasının mühim bir mal mukabilinde onları öldürmek için gönderdikleri cesur bir adam olup, Hz

Peygamber'in mu'cizesiyle atının ayakları kuma saplanmış ve bu üç def'a tekerrür etmiştir

O vakit anladı ki elinden bir şey gelmez

"El Aman!" diyerek, Resulüllâh'ın duasına mazhar olmuş ve Mekke'nin fethinde şeref-i İslâmla müşerref olmuştur

Hz

Osman'ın (R

A

) hilâfeti zamanında, Hicri 24

senesinde vefat etmiştir

SÜRAT Her nesnenin üstü ve ortası

SÜR'AT Çabukluk

Hız

SÜR'AT-İ İNFİÂL Çok çabuk gücenen, çabuk darılan

SÜR'AT-İ İNTİKAL Çabuk anlayıp intikal etme

Kavrama çabukluğu

SÜR'AT-İ MÜMKİNE Mümkün olan çabukluk

SÜR'AT-İ SEYR Gidiş hızı

SÜR'ATEN Sür'atle, hemen, derhal, çabuk

SÜRB f

Kurşun, kalay

Kurşun ve kalay karışımı

SÜRBE (C

: Süreb - Sürüb) Güruh, cemaat

* Yığın, küme

* Sürü

* Gidecek yer

SÜRCUCE Tabiat

* Tarikat

SÜRDAH (C

: Serâdih) Semiz etli dişi deve

* Ufak otlar yetişen yumuşak yer

SÜRDAK (C: Sürâdikat) Kapıya asılan perde ve çardak

* Çadır

Bezden olan ev

SÜRDE Ekmeği yağla ıslamak

SÜREHA' (Sarih

C

) Saf ırklar

SÜREYCÎ Bir demirci adı

(İyi kılıçları ona nisbet edip "süreycî" derler

)
SÜREYYA Ülker (Pervin) yıldızı

Yedi (veya altı) yıldızlardır ki; ikişer ikişer karşılıklı dururlar ve Ayın geçtiği yerlere yakın görünürler

Gerdanlığa benzemesinden Felekiyâtta "Ikd-ı Süreyya" tabir edilir

SÜRFE f

Öksürük

SÜRH Seri nesne

SÜRH Kırmızı, kızıl, ahmer

* Kırmızı mürekkeb

SÜRHA Su yolu

SÜRH-ÂB f

Kırmızı su

* Mc: Kan veya şarap

SÜRHÎ Kırmızılık, kızıllık

SÜRHUB Uzun, tavil

SÜRİYYE (C

: Serâri) Cariye, odalık

SÜRM Ön dişlerin dökülmesi

SÜRM (C

: Esrem) Necisin çıktığı yer

SÜRMÜLE Tilkinin dişisi

* Sırtlanın dişisi

* Bir erkek ismi

SÜRPRİZ Fr

Beklenilmeyen bir anda meydana gelen ve şaşırtarak insanı sevindiren veya üzen hâdise

Umulmadık şey

SÜRR Yeni doğmuş çocuğun kesilmiş göbeği

SÜRRAK (Sârik

C

) Hırsızlar, sârikler

SÜRRE (C

: Sürer - Sürrât) Göbek

SÜRRÎ Göbekle alâkalı

Göbeğe ait

SÜRRİYYE Sahibi tarafından başka yerde oturtulan cariye

SÜRSUR Âlim ve akıllı kişi

SÜRTÜM Kap içinde kalan yemek artığı

SÜRUB (Serb

C

) İçyağları

* Çekiştirmeler, azarlamalar

SÜRUB Taşraya gitmek

SÜR'UB Gelincik adı verilen hayvan

SÜRUC (Serc

C

) Eyerler, at takımları

SÜRUD f

Terennüm

Şarkı, türkü

SÜRUD-İ HEZAR Bülbül nağmesi

SÜR'UF Yumuşak, hafif

SÜRUN Kalça başı

SÜRUR Sevinç

Neş'eli olmak

SÜRUR (Serir

C

) Tahtlar

Yatacak yerler

SÜRUŞ (C

: Süruşân) f

Melek

* Cebrâil (A

S

)
SÜRÜ Tar: Devşirme suretiyle alınan Hristiyan çocuklarının yüzer, yüzellişer, ikiyüzer veya daha fazla kişilik kafileler halinde sevkedilmeleri

Sürü adı verilen bu kafileler, sürücülerle muhafızların nezareti altında hükümet merkezine sevkedilirlerdi

(O

T

D

S

)
SÜRYANÎ Eski Suriye halkından

Sâmilerin Aramî kolundan ve garb kısmından olan ve bunların dininden olan

SÜRYE Gece seyri

* Ulaşmak, varmak

SÜST f

Gevşek, tembel, sölpük

SÜSTÎ f

Gevşeklik, uyuşukluk, tembellik

SÜTA' Nezle

SÜTAHÎ Oturak yeri büyük olan kişi

SÜTRE Perde

Örtü

Perdelenecek şey

* Namaz kılarken kıble cihetinde duvar ve sâir olmadığından, önden geçenlerin namaza zarar vermemeleri için, ön tarafa dikilen şey

(En az altmış cm

yükseklik)
SÜTRE-İ BEYZÂ Beyaz perde

SÜTRE-İ HADRÂ Yeşil perde

SÜTU' Zâhir olmak, görünmek

* Yükselmek, yüksek olmak

SÜTUDE (C

: Sütudegân) f

Övülmüş, medhedilmiş

* Övülüp medhedilmeğe değer

SÜTUH f

Yorgun, bezgin

* Sıkıntılı, kederli

* Beceriksiz

SÜTUN f

Direk, amud, rükün

Silindir biçiminde destek

* Gazete veya kitap sahifelerinde yukarıdan aşağıya olan bölünmüş kısımlardan herbiri

Kolon

SÜTUR (Sitr

C

) Örtüler

Perdeler

SÜTUR (Bak: Sutur)
SÜTUR f

Binek ve yük hayvanı

SÜTURBÂN f

Hayvana bakan

Seyis

SÜTURDÂN f

Ahır

SÜTUT Zulmet, karanlık

* İnsanlara zahmet verenler

SÜTÜRDE f

Tıraş edilmiş

Yontulmuş

SÜTÜRE f

Ustura

SÜTÜRG f

Büyük, iri, muazzam

SÜVA' Geceden bir parça

* Nuh Aleyhisselâm'ın kavminin taptıkları put

SÜVAF Fena, helâk, mahvolma

* Hayvanların ölümü

SÜVAR f

Ata binmiş

Binici

SÜVAR OLMAK Ata binmek

Yola çıkmak

SÜVARÎ Atlı asker, atlı

* Gemi kaptanı

SÜVBA' Gittikten sonra yine dönmek

SÜVER (Sure

C

) Sureler

SÜVEYDA Siyahlık

SÜVEYDA-ÜL KALB (Sevâd-ül kalb, Sevdâ-ül kalb) Kalbin ortasında varlığı kabul edilen siyah nokta

Kalbdeki gizli günah

Buna Habbet-ül kalb, Esved-ül kalb de denir

Kalbdeki basiret mahalli diye bilinir

Eskiden bir kısım muhakkikler, kalbin mezkur mahalline; Mahall-i ulum-u diniyye demişler

Ekseriyyetle mahall-i idrak ve basiret olarak kabul edilir

Bir kısım âlimler de "Kalbin dahili olan akıldan ibarettir" demişler

(Kamus)Kalbdeki bu mezkûr nokta: Kâfirler ve Allaha isyan edenler için şekavet ve günah, mü'minler için ise: Basiret ve idrak mahalli olarak bilinir

SÜVEYŞ Akdeniz'le Kızıl Deniz'i birbirine bağlayan büyük kanal

SÜVRE (C

: Sivere-Sire) Dişi sığır

SÜVÜM f

Üçüncü

SÜYU' Suyun akması

SÜYUF (Seyf

C

) Kılıçlar

SÜYUH (Seyh

C

) Akarsular, nehirler, ırmaklar

* Çizgili elbiseler

SÜYUL (Seyl

C

) Seller

SÜYUM Emin, mahfuz

SÜYUTÎ (Bak: Celaleddin-i Süyutî)

09-10-2012	#29
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlıca Sözlük (S Harfi)-Osmanlıca Sözlük (S Harfi)İle İlgili Kelimeler.... RE: Osmanlıca Sözlük (S Harfi) SÜMMAK Türkçede "tadım" denilen ekşi taneler SÜMME Sonra, ba'dehu gibi mânalara gelen bir zarftır Bazan istiâre olarak "vav" mânâsına da kullanılır * Harf-i atıftır Sonraki mânayı evvelkiyle bağlar veya tertib, mühlet iktizasını ifade eder SÜMME Bir tutam ot SÜMMEHA Yalan ve bâtıl nesne * Yer ile gök arası * Her tarafa dağılıp gitmek SÜMMET-TEDARİK Sonradan, başka yerlerden tedarik edilmiş olan Sonradan düşünülmüş, uydurulmuş SÜMN Sekizde bir SÜMNE Kadınların şişmanlamak için kullandıkları bir ilâç SÜMPARE Zımpara SÜMR Mal SÜMRE(T) Esmerlik, karayağızlık SÜMU Yücelik, yükseklik SÜMUD Taganni eylemek * Eğlenmek * Kibirlenip somurtmak * Kafa tutmak * Sersem olmak SÜMUH Atın yorulduğunu bilmeden yürümesi SÜMUHAT El açıklığı, cömertlik SÜMUK Yüce olmak, yükselmek * Uzamak SÜMUL Kaftanın eskimesi, elbisenin yıpranması SÜMUM (Semm C) Zehirler, ağular SÜMUT (Simât C) Sofralar, yemek masaları * Sofraya veya masaya gelmiş yemekler SÜMUT (Semt C) Semtler, yönler SÜMUT (Simt C) Taburlar, saflar * Diziler, sıralar SÜMÜN Sekizde bir SÜMÜR Gümüş SÜMÜVV Yücelik Yükseklik SÜNAÎ İkili * Gr: Aslî harfi iki harf olan kelime SÜNAT (SİNÂT) (C: Sünut Esnât) Sakalı olmyaan veya bir maktar çenesinde olup başka yerinde olmayan köse kimse SÜNBADE f Zımpara SÜNBAZİH Zımpara SÜNBE Suret SÜNBÜK (C: Senâbik) At, eşek gibi tek tırnaklı hayvanların tırnağı SÜNBÜLE Başak SÜNBÜLÂT (Sünbül C) Sünbüller, başaklar SÜNDÜS Sırmadan kabartma deseni Eski bir çeşit ipekli kumaş Parlak renkli, çiçekli, işlemeli, nakışlı olarak dokunmuş ipek kumaş Altun veya gümüş tellerle işlemeli ve nakışlı olarak dokunmuş ipek kumaşlardan biri SÜNDÜSÎ Sündüsten yapılmış SÜNDÜS-MİSAL f Sündüsten yapılmış gibi SÜNEN Sünnetler * Ehl-i hadis ıstılahında: Ahkâm hadislerine Sünen tâbir edilir (Bak: Kütüb-ü sitte, Sünnet) SÜNEN-İ EBU DÂVUD (Bak: Kütüb-ü sitte-i hadisiyye) SÜNEPE Miskin, mıymıntı Üstü başı kirli, pis SÜNNET Kanun, yol, âdet * Siret-i hasene * Ist: Peygamber Aleyhissalâtü Vesselâm'ın sözü, emri, hal ve takriri Müslümanların ittibâında ve dinlemesinde maddî ve manevî pek çok fazilet bulunan, tatbikinde mühim sevablar, terkinde mühim zararlar bulunan İslâmî emirler Sünnet'e Farz-ı Nebevî de denir( $ âyetinde i'cazlı bir icaz vardır Çünkü: Çok cümleler, bu üç cümlenin içinde dercedilmiştir Şöyle ki: Şu âyet diyor ki: "Allah'a (CC) imanınız varsa, elbette Allah'ı seveceksiniz Mâdem Allah'ı seversiniz, Allah'ın sevdiği tarzı yapacaksınız Ve o sevdiği tarz ise, Allah'ın sevdiği zata benzemelisiniz Ona benzemek ise, Ona ittiba etmektir Ne vakit Ona ittiba etseniz, Allah da sizi sevecek Zâten siz Allahı seversiniz, tâ ki Allah da sizi sevsin"İşte bütün bu cümleler, şu âyetin yalnız mücmel ve kısa bir meâlidir Demek oluyor ki: İnsan için en mühim âli maksat, Cenâb-ı Hakkın muhabbetine mazhar olmasıdır Bu âyetin nassıyla gösteriyor ki; o matlab-ı âlânın yolu, Habibullah'a ittibadır ve Sünnet-i Seniyyesine iktidadırL)(Resül-i Ekrem'in (ASM) Sünnet-i Seniyyesinin menbaı üçtür: Akvali, ef'ali, ahvâlidir Bu üç kısım dahi üç kısımdır: Ferâiz, nevâfil, âdât-ı hasenesidir Farz ve vâcib kısmında ittibaa mecburiyet var; terkinde, azab ve ikab vardır Herkes ona ittibaa mükelleftir Nevafil kısmında, emr-i istihbabî ile yine ehl-i iman mükelleftir Fakat, terkinde azab ve ikab yoktur Fiilinde ve ittibaında azim sevablar var; ve tağyir ve tebdili, bid'a ve dalâlettir ve büyük hatâdır Âdât-ı seniyyesi ve harekât-ı müstahsenesi ise, hikmeten, maslahaten, hayat-ı şahsiye ve nev'iyye ve içtimaiyye itibariyle onu taklid ve ittiba etmek, gayet müstahsendir Çünkü: Herbir hareket-i âdiyesinde, çok menfaat-ı hayatiye bulunduğu gibi, mutâbaat etmekle o âdâb ve âdetler, ibadet hükmüne geçer Evet mâdem dost ve düşmanın ittifakıyle Zât-ı Ahmediye (ASM) mehâsin-i ahlâkın en yüksek mertebelerine mazhardır Ve mâdem bil-ittifak nev-i beşer içinde en meşhur ve mümtaz bir şahsiyettir Ve mâdem binler mu'cizâtın delâletiyle ve teşkil ettiği âlem-i İslâmiyetin ve kemalâtının şehâdetiyle ve mübelliği ve tercüman olduğu Kur'ân-ı Hakimin hakaikının tasdikıyla, en mükemmel bir insan-ı kâmil ve bir mürşid-i ekmeldir Ve mâdem semere-i ittibaiyle milyonlar ehl-i kemâl, meratib-i kemalâtta terakki edip saâdet-i dâreyne vasıl olmuşlardır Elbette o zâtın sünneti, harekâtı, iktida edilecek en güzel nümunelerdir ve tâkib edilecek en sağlam rehberlerdir Ve düstur ittihaz edilecek en muhkem kanunlardır Bahtiyar odur ki: Bu ittiba-ı sünnette hissesi ziyâde ola Sünnete ittiba etmiyen, tembellik eder ise, hasâret-i azime; ehemmiyetsiz görür ise, cinâyet-i azime; tekzibini işmam eden tenkid ise, dalâlet-i azimedir L) SÜNNET-İ GAYR-I MÜEKKEDE Peygamber'in (ASM) ibadet maksadıyla ara-sıra yapmış olduğu ameldir SÜNNET-İ MÜEKKEDE Peygamberin (ASM) devam edip pek az terk buyurmuş olduğu sünnettir SÜNNET-İ SENİYYE Hz Peygamber'in (ASM) sözlerine, emirlerine ve harekâtına dâir en yüksek ve kıymetli hâller, tavırlar, hareket düsturları(İşte O Zâtın şefaatı altına girip ve nurundan istifade etmenin ve zulümat-ı berzahiyeden kurtulmanın çaresi: Sünnet-i seniyyeye ittiba'dır L) SÜNNET Göbekle kasık arası * Atın bileğinin ardındaki uzunca kıllar SÜNNETULLAH İlâhî kanunlar * Kanun, âdet (Bak: Âdetullah) SÜNNÎ Sünnet ehlinden olan kimse Peygamberimiz Hazret-i Muhammed'in (ASM) izinden giden, bütün düsturlarını Şeriat-ı İslâmiyeden alan, Ehl-i Sünnet denen ve Fırka-i Nâciye ismiyle yâdedilen zümreden olan SÜNUD Dayanmak, güvenmek, itimad SÜNUH (C: Sünuhat) Çok düşünmeden akla ve kalbe gelen mânâ * Zuhur etmek Vaki olmak * Sözü kinâye ve târiz ile söylemek * Kolay olmak * Birini güçlüğe düşürmek SÜNUH Sâbit olma Sağlam ve emin olma * İyice bilme SÜNUH (Sinh C) Diş çukurları Diş yuvaları SÜNUH (SENÂHA) Fâsid ve mütegayyer olmak Bozulmak ve değişmek SÜNUHAT (Sünuh C) Kalbe gelen mânalar, doğuşlar (Bak: Sâniha) SÜNUN (Sene C) Seneler, yıllar SÜNUSÎ (Seyyid Muhammed bin Ali) (Hi: 1206 - 1276) Şâzelî (Şazilî) Tarikatının sonradan teşekkül eden kollarından birisinin kurucusudur Cezayir'in büyük velilerindendir Memleketinin bir çok yerlerini ve Mekke-i Mükerreme'yi ziyaret etmiş; Mısır'da, Bingazi'de tederrüsle iştigal etmiştir Bingazi'de zaviye te'sis etmiş, ibâdette ve tedriste bir çok hizmetleri ile büyük çapta muvaffak olmuştur Vefatından evvel bir mağarayı makarr ittihaz etmiş, dâr-ı bekaya irtihalinden sonra oğlu Muhammed Mehdi (Seyyid), halefi olmuştur Muhammed Mehdi evlâd bırakmadığından kendisinden sonra meşihat seccâdesinde biraderzâdesi Seyyid Ahmed Es-sünusî bin Es-seyyid Ahmed-üş-Şerif bin Es-seyyid Muhammed Es-sünusî oturmuştur Müşarünileyh Birinci Cihan Harbinin sonlarında Bingazi'den gelen Saltanat tebeddülünde son Osmanlı Padişahı VI Mehmed Vahidüddin'in kılıç alayında yeni Padişaha kılınç kuşatmış olan son Sünusî şeyhidir (RA) (Kamus-ul A'lâmdan) SÜNYA İstisnadan bir isim SÜNYAN (C: Süniyye) Ednâ, alçak, rezil, kepâze SÜPARE (Bak: Sipare) SÜPÜRDE f Ismarlanmış, sipariş olunmuş * Bırakılmış, verilmiş SÜ'R Arslanın bir kimseye hamle etmesi, saldırması SÜR'A Evmek, acele etmek SÜRA Gece seyri SÜRADİK (Serâdik) Saray perdesi Padişaha mahsus sarayın veya çadırın perdeleri SÜRAG f İz, işaret, eser SÜRAKA (Ebu Süfyan Sürâka b Mâlik) Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm, Hz Ebu Bekir ile beraber hicret için Mekke'den çıktıklarında, Kureyş Rüesasının mühim bir mal mukabilinde onları öldürmek için gönderdikleri cesur bir adam olup, Hz Peygamber'in mu'cizesiyle atının ayakları kuma saplanmış ve bu üç def'a tekerrür etmiştir O vakit anladı ki elinden bir şey gelmez "El Aman!" diyerek, Resulüllâh'ın duasına mazhar olmuş ve Mekke'nin fethinde şeref-i İslâmla müşerref olmuştur Hz Osman'ın (RA) hilâfeti zamanında, Hicri 24 senesinde vefat etmiştir SÜRAT Her nesnenin üstü ve ortası SÜR'AT Çabukluk Hız SÜR'AT-İ İNFİÂL Çok çabuk gücenen, çabuk darılan SÜR'AT-İ İNTİKAL Çabuk anlayıp intikal etme Kavrama çabukluğu SÜR'AT-İ MÜMKİNE Mümkün olan çabukluk SÜR'AT-İ SEYR Gidiş hızı SÜR'ATEN Sür'atle, hemen, derhal, çabuk SÜRB f Kurşun, kalay Kurşun ve kalay karışımı SÜRBE (C: Süreb - Sürüb) Güruh, cemaat * Yığın, küme * Sürü * Gidecek yer SÜRCUCE Tabiat * Tarikat SÜRDAH (C: Serâdih) Semiz etli dişi deve * Ufak otlar yetişen yumuşak yer SÜRDAK (C: Sürâdikat) Kapıya asılan perde ve çardak * Çadır Bezden olan ev SÜRDE Ekmeği yağla ıslamak SÜREHA' (Sarih C) Saf ırklar SÜREYCÎ Bir demirci adı (İyi kılıçları ona nisbet edip "süreycî" derler) SÜREYYA Ülker (Pervin) yıldızı Yedi (veya altı) yıldızlardır ki; ikişer ikişer karşılıklı dururlar ve Ayın geçtiği yerlere yakın görünürler Gerdanlığa benzemesinden Felekiyâtta "Ikd-ı Süreyya" tabir edilir SÜRFE f Öksürük SÜRH Seri nesne SÜRH Kırmızı, kızıl, ahmer * Kırmızı mürekkeb SÜRHA Su yolu SÜRH-ÂB f Kırmızı su * Mc: Kan veya şarap SÜRHÎ Kırmızılık, kızıllık SÜRHUB Uzun, tavil SÜRİYYE (C: Serâri) Cariye, odalık SÜRM Ön dişlerin dökülmesi SÜRM (C: Esrem) Necisin çıktığı yer SÜRMÜLE Tilkinin dişisi * Sırtlanın dişisi * Bir erkek ismi SÜRPRİZ Fr Beklenilmeyen bir anda meydana gelen ve şaşırtarak insanı sevindiren veya üzen hâdise Umulmadık şey SÜRR Yeni doğmuş çocuğun kesilmiş göbeği SÜRRAK (Sârik C) Hırsızlar, sârikler SÜRRE (C: Sürer - Sürrât) Göbek SÜRRÎ Göbekle alâkalı Göbeğe ait SÜRRİYYE Sahibi tarafından başka yerde oturtulan cariye SÜRSUR Âlim ve akıllı kişi SÜRTÜM Kap içinde kalan yemek artığı SÜRUB (Serb C) İçyağları * Çekiştirmeler, azarlamalar SÜRUB Taşraya gitmek SÜR'UB Gelincik adı verilen hayvan SÜRUC (Serc C) Eyerler, at takımları SÜRUD f Terennüm Şarkı, türkü SÜRUD-İ HEZAR Bülbül nağmesi SÜR'UF Yumuşak, hafif SÜRUN Kalça başı SÜRUR Sevinç Neş'eli olmak SÜRUR (Serir C) Tahtlar Yatacak yerler SÜRUŞ (C: Süruşân) f Melek * Cebrâil (AS) SÜRÜ Tar: Devşirme suretiyle alınan Hristiyan çocuklarının yüzer, yüzellişer, ikiyüzer veya daha fazla kişilik kafileler halinde sevkedilmeleri Sürü adı verilen bu kafileler, sürücülerle muhafızların nezareti altında hükümet merkezine sevkedilirlerdi (OTDS) SÜRYANÎ Eski Suriye halkından Sâmilerin Aramî kolundan ve garb kısmından olan ve bunların dininden olan SÜRYE Gece seyri * Ulaşmak, varmak SÜST f Gevşek, tembel, sölpük SÜSTÎ f Gevşeklik, uyuşukluk, tembellik SÜTA' Nezle SÜTAHÎ Oturak yeri büyük olan kişi SÜTRE Perde Örtü Perdelenecek şey * Namaz kılarken kıble cihetinde duvar ve sâir olmadığından, önden geçenlerin namaza zarar vermemeleri için, ön tarafa dikilen şey (En az altmış cm yükseklik) SÜTRE-İ BEYZÂ Beyaz perde SÜTRE-İ HADRÂ Yeşil perde SÜTU' Zâhir olmak, görünmek * Yükselmek, yüksek olmak SÜTUDE (C: Sütudegân) f Övülmüş, medhedilmiş * Övülüp medhedilmeğe değer SÜTUH f Yorgun, bezgin * Sıkıntılı, kederli * Beceriksiz SÜTUN f Direk, amud, rükün Silindir biçiminde destek * Gazete veya kitap sahifelerinde yukarıdan aşağıya olan bölünmüş kısımlardan herbiri Kolon SÜTUR (Sitr C) Örtüler Perdeler SÜTUR (Bak: Sutur) SÜTUR f Binek ve yük hayvanı SÜTURBÂN f Hayvana bakan Seyis SÜTURDÂN f Ahır SÜTUT Zulmet, karanlık * İnsanlara zahmet verenler SÜTÜRDE f Tıraş edilmiş Yontulmuş SÜTÜRE f Ustura SÜTÜRG f Büyük, iri, muazzam SÜVA' Geceden bir parça * Nuh Aleyhisselâm'ın kavminin taptıkları put SÜVAF Fena, helâk, mahvolma * Hayvanların ölümü SÜVAR f Ata binmiş Binici SÜVAR OLMAK Ata binmek Yola çıkmak SÜVARÎ Atlı asker, atlı * Gemi kaptanı SÜVBA' Gittikten sonra yine dönmek SÜVER (Sure C) Sureler SÜVEYDA Siyahlık SÜVEYDA-ÜL KALB (Sevâd-ül kalb, Sevdâ-ül kalb) Kalbin ortasında varlığı kabul edilen siyah nokta Kalbdeki gizli günah Buna Habbet-ül kalb, Esved-ül kalb de denir Kalbdeki basiret mahalli diye bilinir Eskiden bir kısım muhakkikler, kalbin mezkur mahalline; Mahall-i ulum-u diniyye demişler Ekseriyyetle mahall-i idrak ve basiret olarak kabul edilir Bir kısım âlimler de "Kalbin dahili olan akıldan ibarettir" demişler (Kamus)Kalbdeki bu mezkûr nokta: Kâfirler ve Allaha isyan edenler için şekavet ve günah, mü'minler için ise: Basiret ve idrak mahalli olarak bilinir SÜVEYŞ Akdeniz'le Kızıl Deniz'i birbirine bağlayan büyük kanal SÜVRE (C: Sivere-Sire) Dişi sığır SÜVÜM f Üçüncü SÜYU' Suyun akması SÜYUF (Seyf C) Kılıçlar SÜYUH (Seyh C) Akarsular, nehirler, ırmaklar * Çizgili elbiseler SÜYUL (Seyl C) Seller SÜYUM Emin, mahfuz SÜYUTÎ (Bak: Celaleddin-i Süyutî)