Osmanlıca Sözlük (H Harfi)-Osmanlıca Sözlük (H Harfi) İle İlgili Kelimeler...

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

RE: Osmanlıca Sözlük (H Harfi) HAŞR-İ CİSMANÎ Cisimle, cesedle dirilme

Bedenlerin ve vücudların haşri

(Sual: Kusurlu, noksaniyetli, mütegayyir, kararsız, elemli cismaniyetin ebediyetle ve cennetle ne alâkası var? Madem, ruhun âli lezaizi vardır; ona kâfidir

Lezaiz-i cismaniyye için bir haşr-ı cismanî neden icabediyor?Elcevab: Çünki: Nasıl, toprak; suya, havaya, ziyaya nisbeten kesafetli, karanlıklıdır

fakat, masnuat-ı İlâhiyyenin bütün envaına menşe' ve medar olduğundan bütün anâsır-ı sairenin mânen fevkine çıktığı gibi

hem kesafetli olan nefs-i insaniyye: sırr-ı câmiiyyet itibariyle, tezekki etmek şartiyle bütün letâif-i insaniyyenin fevkine çıktığı gibi

öyle de, cismaniyyet en câmi', en muhit, en zengin bir âyine-i tecelliyat-ı Esmâ-i İlâhiyyedir

Bütün hazâin-i rahmetin müddeharatını tartacak ve mizana çekecek âletler, cismaniyettedir

Meselâ: Dildeki kuvve-i zâika, rızk zevkinde envâ-i mat'umat adedince mizanlara menşe' olmasaydı; herbirini ayrı ayrı hissedip tanımazdı, tadıp tartamazdı

Hem, ekser Esmâ-i İlâhiyyenin tecelliyatını hissedip bilmek, zevkedip tanımak cihazatı, yine cismaniyettedir

Hem, gayet mütenevvi ve nihayet derecede ayrı ayrı lezzetleri hissedecek istidatlar, yine cismaniyettedir

Madem şu kainatın Sânii, şu kâinatta bütün hazâin-i rahmetini tanıttırmak ve bütün tecelliyat-ı esmâsını bildirmek ve bütün enva-ı ihsânatını tattırmak istediğini; kâinatın gidişatından ve insanın câmiiyyetinden, Onbirinci Söz'de isbat edildiği gibi kat'i anlaşılıyor

Elbette şu seyl-i kâinatın bir havz-ı ekberi ve bu kâinat tezgâhının işlediği mahsulâtın bir meşher-ı a'zamı ve şu mezraa-i dünyanın bir mahzen-i ebedisi olan dar-ı saadet, şu kâinata bir derece benziyecektir

Hem cismanî, hem ruhanî bütün esasatını muhafaza edecektir

Ve O Sâni-i Hakîm ve o Âdil-i Rahim; elbette cismanî âletlerin vezaifine ücret olarak ve hidematına mükâfat olarak ve ibadat-ı mahsusalarına sevab olarak, onlara lâyık lezaizi verecektir

Yoksa hikmet ve adalet ve rahmetine zıt bir hâlet olur ki, hiç bir cihetle Onun cemal-i rahmetine ve kemal-i adaletine uygun değildir; kabil-i tevfik olamaz

S

)
HAŞR-İ EMVÂT Ölenlerin dirilerek bir araya toplanmaları

HAŞR SURESİ Kur'an-ı Kerim'in 59

suresi olup Medine-i Münevvere'de nâzil olmuştur

HAŞRECE Ölüm anında can çekişmekte olan bir kimsenin çıkardığı hırıltı

HAŞREM Kireç taşı

* Alçak dağ

* Arı

HAŞRÎ Haşre âit

Öldükten sonraki dirilişe ve toplanmaya dair

HAŞR U NEŞR Toplanıp dağılmak, yayılmak

HAŞŞ Kat'etmek, kesmek

* Toplamak, cem'etmek

* Davara ot vermek

* Ateş yakmak

HAŞŞ Girmek, dühul etmek

HAŞŞAB Ağaçtan anlayan

* Ağaç satan

HAŞŞAK Bir nehir ismi

HAŞŞAŞ Esrar, eroin gibi uyuşturucu maddeler kullanan

Esrarcı, esrar içen

HAŞUR Her malın değerini bilip aldanmayan tâcir

HAŞUŞ Abdesthane, helâ, tuvalet

HAŞV (Haşiv) (C

: Ahşâ) Tıb: Vücudun içindeki uzuvlardan her birisi

* Minder, yastık gibi şeylerin içini dolduran pamuk, kuru ot

* Kırılması ihtimali olan eşyanın arasına konan yumuşak, ot gibi şey

* Edb: İbarede lüzumsuz söz bulunması, aynı mânada iki kelimeyi yanyana söylemek: Ahd ü peymân, vakt ü zaman, ferid ü yektâ

gibi

HAŞV-İ KABİH Edb: Söze çirkinlik veren kelime fazlalığı

HAŞV-İ MELİH Söz arasında ikinci bir kelime veya cümle ile ikinci derecede bir mâna ifade etmek

HAŞV-İ MÜFSİD Edb: İbarede yalnız kalabalık etmekle kalmayıp mânâyı da anlaşılmaz hale getiren söz

HAŞV Hurmanın kötüsü

HAŞVÎ Mânâsız sözler söyleyen, saçma sapan konuşan

* Haşve benziyen

HAŞVİYYAT Söz arasında, lüzumsuz, fazladan olan sözler

HAŞYET Korku ve dehşet

HAŞYETEN Ürkerek, korku ile

HAŞYETEN LİLLAH Allah için korku

HAŞYETULLAH Allah korkusu

HAT f

Çaylak kuşu

HATA Yanlışlık

Yanılma

* Suç

Günah

HATA-YI ADLÎ f

Adalet dairesine âit hata, yanlışlık

HATA Yarış atlarının sekizincisi

HATA' Saçak bükmek

HATA Kuzey Çin

HATAB (Hatb) Odun

* Kinaye olarak "Dedikodu, nemime" ye de odun denilir

HATABAHŞ f

Kabahatleri affeden, kusurları bağışlayan

HATAEN Hatâ olarak, yanlışlıkla

HATA ENDER HATA Kusur içinde kusur

Hatâ içinde hata

HATAİ Tezhib ıstılahlarındandır

Resim gibi tabiatı taklid ederek yapılmayıp, san'atkârlar arasında kabul edilen çeşitli gül şekli gibi irili ufaklı yapılan şekiller

* Türkistan'da Hatay şehrinde imal edilen bir cins dayanıklı kâğıt

HATAİR (Hatire

C

) Mühim işler, ehemmiyetli ve önemli ameller

HATAİYYAT Yanlışlıklar, yanlışlar

HATAKÂR f

Yanlışlık yapan, hatâ eden, yanılan

HATAL Boş ve yaramaz söz

HATA-PUŞ f

Kabahatleri örtbas eden, suçları örten, hataları göstermeyen

HATAR Tehlike

Uçurum, Emniyetsizlik

Korku

HATAR Bir şeyin etrafını çevreleyen çember nev'inden şeyler

* Çadırın eteklerine bağlanan parça

HATARAT Tehlikeler

Akla gelen fikirler

HATARE Hürmetli ve izzetli olmak

HAT'ARE Bir hâl üzerine karar etmeyip devamlı değişmek

HATARGÂH f

Tehlikeli yer, tehlikeli saha, tehlike yeri

HATARİŞ Deprenmek

09-10-2012	#22
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlıca Sözlük (H Harfi)-Osmanlıca Sözlük (H Harfi) İle İlgili Kelimeler... RE: Osmanlıca Sözlük (H Harfi) HAŞR-İ CİSMANÎ Cisimle, cesedle dirilme Bedenlerin ve vücudların haşri (Sual: Kusurlu, noksaniyetli, mütegayyir, kararsız, elemli cismaniyetin ebediyetle ve cennetle ne alâkası var? Madem, ruhun âli lezaizi vardır; ona kâfidir Lezaiz-i cismaniyye için bir haşr-ı cismanî neden icabediyor?Elcevab: Çünki: Nasıl, toprak; suya, havaya, ziyaya nisbeten kesafetli, karanlıklıdır fakat, masnuat-ı İlâhiyyenin bütün envaına menşe' ve medar olduğundan bütün anâsır-ı sairenin mânen fevkine çıktığı gibi hem kesafetli olan nefs-i insaniyye: sırr-ı câmiiyyet itibariyle, tezekki etmek şartiyle bütün letâif-i insaniyyenin fevkine çıktığı gibi öyle de, cismaniyyet en câmi', en muhit, en zengin bir âyine-i tecelliyat-ı Esmâ-i İlâhiyyedir Bütün hazâin-i rahmetin müddeharatını tartacak ve mizana çekecek âletler, cismaniyettedir Meselâ: Dildeki kuvve-i zâika, rızk zevkinde envâ-i mat'umat adedince mizanlara menşe' olmasaydı; herbirini ayrı ayrı hissedip tanımazdı, tadıp tartamazdı Hem, ekser Esmâ-i İlâhiyyenin tecelliyatını hissedip bilmek, zevkedip tanımak cihazatı, yine cismaniyettedir Hem, gayet mütenevvi ve nihayet derecede ayrı ayrı lezzetleri hissedecek istidatlar, yine cismaniyettedir Madem şu kainatın Sânii, şu kâinatta bütün hazâin-i rahmetini tanıttırmak ve bütün tecelliyat-ı esmâsını bildirmek ve bütün enva-ı ihsânatını tattırmak istediğini; kâinatın gidişatından ve insanın câmiiyyetinden, Onbirinci Söz'de isbat edildiği gibi kat'i anlaşılıyor Elbette şu seyl-i kâinatın bir havz-ı ekberi ve bu kâinat tezgâhının işlediği mahsulâtın bir meşher-ı a'zamı ve şu mezraa-i dünyanın bir mahzen-i ebedisi olan dar-ı saadet, şu kâinata bir derece benziyecektir Hem cismanî, hem ruhanî bütün esasatını muhafaza edecektir Ve O Sâni-i Hakîm ve o Âdil-i Rahim; elbette cismanî âletlerin vezaifine ücret olarak ve hidematına mükâfat olarak ve ibadat-ı mahsusalarına sevab olarak, onlara lâyık lezaizi verecektir Yoksa hikmet ve adalet ve rahmetine zıt bir hâlet olur ki, hiç bir cihetle Onun cemal-i rahmetine ve kemal-i adaletine uygun değildir; kabil-i tevfik olamaz S) HAŞR-İ EMVÂT Ölenlerin dirilerek bir araya toplanmaları HAŞR SURESİ Kur'an-ı Kerim'in 59 suresi olup Medine-i Münevvere'de nâzil olmuştur HAŞRECE Ölüm anında can çekişmekte olan bir kimsenin çıkardığı hırıltı HAŞREM Kireç taşı * Alçak dağ * Arı HAŞRÎ Haşre âit Öldükten sonraki dirilişe ve toplanmaya dair HAŞR U NEŞR Toplanıp dağılmak, yayılmak HAŞŞ Kat'etmek, kesmek * Toplamak, cem'etmek * Davara ot vermek * Ateş yakmak HAŞŞ Girmek, dühul etmek HAŞŞAB Ağaçtan anlayan * Ağaç satan HAŞŞAK Bir nehir ismi HAŞŞAŞ Esrar, eroin gibi uyuşturucu maddeler kullanan Esrarcı, esrar içen HAŞUR Her malın değerini bilip aldanmayan tâcir HAŞUŞ Abdesthane, helâ, tuvalet HAŞV (Haşiv) (C: Ahşâ) Tıb: Vücudun içindeki uzuvlardan her birisi * Minder, yastık gibi şeylerin içini dolduran pamuk, kuru ot * Kırılması ihtimali olan eşyanın arasına konan yumuşak, ot gibi şey * Edb: İbarede lüzumsuz söz bulunması, aynı mânada iki kelimeyi yanyana söylemek: Ahd ü peymân, vakt ü zaman, ferid ü yektâ gibi HAŞV-İ KABİH Edb: Söze çirkinlik veren kelime fazlalığı HAŞV-İ MELİH Söz arasında ikinci bir kelime veya cümle ile ikinci derecede bir mâna ifade etmek HAŞV-İ MÜFSİD Edb: İbarede yalnız kalabalık etmekle kalmayıp mânâyı da anlaşılmaz hale getiren söz HAŞV Hurmanın kötüsü HAŞVÎ Mânâsız sözler söyleyen, saçma sapan konuşan * Haşve benziyen HAŞVİYYAT Söz arasında, lüzumsuz, fazladan olan sözler HAŞYET Korku ve dehşet HAŞYETEN Ürkerek, korku ile HAŞYETEN LİLLAH Allah için korku HAŞYETULLAH Allah korkusu HAT f Çaylak kuşu HATA Yanlışlık Yanılma * Suç Günah HATA-YI ADLÎ f Adalet dairesine âit hata, yanlışlık HATA Yarış atlarının sekizincisi HATA' Saçak bükmek HATA Kuzey Çin HATAB (Hatb) Odun * Kinaye olarak "Dedikodu, nemime" ye de odun denilir HATABAHŞ f Kabahatleri affeden, kusurları bağışlayan HATAEN Hatâ olarak, yanlışlıkla HATA ENDER HATA Kusur içinde kusur Hatâ içinde hata HATAİ Tezhib ıstılahlarındandır Resim gibi tabiatı taklid ederek yapılmayıp, san'atkârlar arasında kabul edilen çeşitli gül şekli gibi irili ufaklı yapılan şekiller * Türkistan'da Hatay şehrinde imal edilen bir cins dayanıklı kâğıt HATAİR (Hatire C) Mühim işler, ehemmiyetli ve önemli ameller HATAİYYAT Yanlışlıklar, yanlışlar HATAKÂR f Yanlışlık yapan, hatâ eden, yanılan HATAL Boş ve yaramaz söz HATA-PUŞ f Kabahatleri örtbas eden, suçları örten, hataları göstermeyen HATAR Tehlike Uçurum, Emniyetsizlik Korku HATAR Bir şeyin etrafını çevreleyen çember nev'inden şeyler * Çadırın eteklerine bağlanan parça HATARAT Tehlikeler Akla gelen fikirler HATARE Hürmetli ve izzetli olmak HAT'ARE Bir hâl üzerine karar etmeyip devamlı değişmek HATARGÂH f Tehlikeli yer, tehlikeli saha, tehlike yeri HATARİŞ Deprenmek