Osmanlıca Sözlük (İ Harfi)-Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İle İlgili Kelimeler...

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

RE: Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İDLÂLİYYÂT
İnsanı doğru yoldan saptıracak fikirler, azdıracak mevzular

Kur'ânla muaraza eden safsata ve bâtıl felsefi nazariyeler

İFADE-İ MERAM
Dilek ve maksadını anlatmak

İFADE-İ ŞİFAHİYYE
Ağızdan söyleyerek, şifahî olarak ifade ederek

İFADE-İ TAHRİRİYE
Yazı ile anlatış

İFAHA
Yellenmek

İFAHE
Kan fışkırtma

* Kanatma

İFAKAT
(Fevk

den) İyileşme, hastalıktan kalkma

Hastalıktan kurtulup tamamen iyileşinceye kadar aradan geçen zaman

* Ayılma

Sarhoşluk veya baygınlıktan kurtulma

İFAKAT-PEZİR
f

İyileşmesi mümkün, iyileşebilir

İFAKAT-YÂB
f

İfakat bulucu, iyileşen

İFAKAT-YAFT
f

Sıhhat bulan, iyileşen, hastalıktan kalkan

İFAL
Sür'atle gitmek, hızla gitmek

* Uzaklaşmak, ırak olmak

İFASA
Yumuşak söylemek

* Aşikâre söylemek

Açık açık konuşmak

İFATE
(Fevt

den) Kaybetme, kaçırma, elden çıkarma

İFATE-İ FIRSAT
Fırsatı kaçırma

Fırsatı değerlendirememe

İFATE-İ VAKT
Vakit kaybetme, zaman harcama

İFAVE
Çorbanın iyisi

* Çömlek kaynarken yüzüne çıkan köpük

İFAZA
(Feyz

den) Bereketlendirmek

Feyz vermek

Bol bol dağıtmak ve akıtmak

Taşıp yayılmak

İFAZA-BAHŞ
f

Feyizlendiren, feyiz aldıran

İFAZE
(Fevz

den) Maksada erdirmek

Merama kavuşmak

Zaferyâb eylemek

İFCA'
Geçimini genişletme

İFCAC
Kuş cıvıldaması, kuş ötmesi

İFCAC-I TUYUR
Kuşların cıvıldayışı

İFCAR
Fecir vaktine girme

* Bir kimseyi fâcir sayma

İFDA'
Fidye kabul etme

İFCAS
Mânâsız ve münasebetsiz şeylerle kibirlenme

İFDA'
Sahraya çıkmak, çöle çıkmak

İFDAH
(Fadih

den) Kötülüğü açığa vurma

Kusur ve ayıpları meydana çıkarma

İFDAL
(Fadl

dan) Lütuf ve bağış

İhsan

İFFET
Namus

Temizlik

Perhizkârlık

Nefsi behimî temayüllerden men etmek

Helâla razı olup haramdan kaçınmak

İFFET-FÜRUŞ
f

Namus ve iffetten söz eden

Namusluluk taslayan

İFFETLİ
(İffetlü) Namus, hayâ ve iffet sahibi kadın

* Doğru, rüşvet yemez, haram yemez, istikametli kimse

* Eskiden kadınlara yazılan mektub hitabı

İFHA'
Unutmak

İFHAC
Davarın ayaklarını ayırıp sağmak

İFHAH
Âciz bırakma

İFHAK
Doldurmak

İFHAM
İkna edip sükût ettirmek

Delil göstermekle ve isbat etmekle galip gelmek

İFHAM
Bildirmek

Anlatmak

Maksadı bildirmek

İFHAM
Ulu etmek, yüceltmek

İFHAR
Şereflendirmek

Şeref vermek

Fahirlendirmek

İFHAŞ
(Fuhş

dan) Kötü ve fena söyleme

İFK
Bühtan

Bir suçu birisine yüklemek

İftira

İFKA'
Fakir ve kötü durumda bulunma

İFKAD
Kaybettirme, kazandırmama

İFKAH
Öğretme

İFKAR'
Fakir düşürme, fakirleştirme

* Hayvanı kirâya verme

İFLA'
Sütten ayırma, memeden kesme

* Yabana kaçma

İFLAH
Mübarek ve muvaffakiyetli olmak

Selâmete çıkmak

Felâha kavuşmak

* Nimette dâim ve kararlı olmak

(Bak: Felah)

İFLAK
şiir okurken fesahat üzerine olmak

* Mâna ve kelime icad etme

İFLAL
Gidermek

* Yağmur gelmeyen yere yetişmek

İFLAS
Malı tükenmek, parası kalmamak

Borçlarını ödeyemiyecek hâle gelmek

Sermayesini batırmak

* Ahirette günahları çok olanın hüsrana düşmesi

İFLAS
Sıyrılıp kurtulmak

İFLAT
Kement veya bağdan kurtulup kaçma

İFLİLAK
Yer yüzünü bulut kaplamak

İFNA'
Mahvetmek

Tüketmek

Kıymetini kaybetmek

Çok zarar etmek

Yok etmek

İFNA-Yİ BEDEN
Vücudu yok etme, öldürme

İFNA-Yİ HAYAT
Hayatını sarf edip bitirmek

Hayatını yok etmek

İFNA-Yİ MAÂL
Malını sarfetme, malını ifnâ etme

İFRA'
Kesmek

* Yarmak

İFRAC
Açılma

* Ayrılmak

* Genişletmek

* Açmak

İFRAC-ÜL BÂHİRE
Geminin kıyıdan veya iskeleden açılması

İFRAD
Tek olarak söylemek

* Ayırmak

* Göndermek

Yollamak

İFRAG
Bir halden başka bir hale sokma

Kalıba dökmek

Şekil vermek

* Boşaltmak

Akıtmak

Dökmek

Câri kılmak

İFRAH
Ferahlandırmak

Memnun etmek

İFRAH
Belirsiz bir şeyi belirtme

* şübhe ve tereddütü giderme

* (Kuş) yavrulama

* (Tohum) yeşerme

İFRAM
Doldurma, doldurulma

İFRAR
Kaçırmak

Kaçırılmak

Firara mecbur etmek

İFRAS
Fırsat ele geçme

İFRAŞ
Zemmetme, kötüleme, çekiştirme

* Serip döşetme

İFRAT
Haddinden geçmek

Pek ileri gitmek

* Takatinden ziyade iş vermek

(Tefrit'in zıddı)

İFRAT-I NEŞAT
Sevinç coşkunluğu, sevinçten dolayı çoşma

İDARE KANDİLİ
Yatak odalarını aydınlatmağa ve elde gezdirmeğe mahsus küçük, ışığı az lâmba

İDARETEN
İdare için

Kanun ile değil, işin gelişine göre yaparak

İdare yoluyla, işi idare ederek

İDARÎ
İdare

* İdare ile alâkalı

İD'AS
Tepelemek

İDAVE
(C: Edâvâ) Deriden yapılmış su kabı

Asker matarası

İDB
Acib iş

İDBAK
Ulaştırmak

Yapıştırmak

* Tecvidde: Harf okunduğu zaman dilin üst damağa yapışmasına denir

Bu sıfatın harfleri

Sad, dad, tı, zı'dır

İsimlerine müdbaka denir

(Bak: İtbak)

İDBAR
Geriye gitmek

Geri dönmek

* İşlerin ters gitmesi

* Talihsizlik

* Bir gezegenin diğer oniki burcun tertibine zıt olarak hareketi

(Asıl tertibe göre gitmesine de ikbal denir

)

İDBİSAS
Ne kırmızı, ne siyah olmak

* Ot bitmek

İDCAN
(İdcican) Gökyüzü yağmur bulutlarıyla örtülme

* Hava çok sisli ve dumanlı olma

09-10-2012	#13
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlıca Sözlük (İ Harfi)-Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İle İlgili Kelimeler... RE: Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İDLÂLİYYÂT İnsanı doğru yoldan saptıracak fikirler, azdıracak mevzular Kur'ânla muaraza eden safsata ve bâtıl felsefi nazariyeler İFADE-İ MERAM Dilek ve maksadını anlatmak İFADE-İ ŞİFAHİYYE Ağızdan söyleyerek, şifahî olarak ifade ederek İFADE-İ TAHRİRİYE Yazı ile anlatış İFAHA Yellenmek İFAHE Kan fışkırtma * Kanatma İFAKAT (Fevk den) İyileşme, hastalıktan kalkma Hastalıktan kurtulup tamamen iyileşinceye kadar aradan geçen zaman * Ayılma Sarhoşluk veya baygınlıktan kurtulma İFAKAT-PEZİR f İyileşmesi mümkün, iyileşebilir İFAKAT-YÂB f İfakat bulucu, iyileşen İFAKAT-YAFT f Sıhhat bulan, iyileşen, hastalıktan kalkan İFAL Sür'atle gitmek, hızla gitmek * Uzaklaşmak, ırak olmak İFASA Yumuşak söylemek * Aşikâre söylemek Açık açık konuşmak İFATE (Fevt den) Kaybetme, kaçırma, elden çıkarma İFATE-İ FIRSAT Fırsatı kaçırma Fırsatı değerlendirememe İFATE-İ VAKT Vakit kaybetme, zaman harcama İFAVE Çorbanın iyisi * Çömlek kaynarken yüzüne çıkan köpük İFAZA (Feyz den) Bereketlendirmek Feyz vermek Bol bol dağıtmak ve akıtmak Taşıp yayılmak İFAZA-BAHŞ f Feyizlendiren, feyiz aldıran İFAZE (Fevz den) Maksada erdirmek Merama kavuşmak Zaferyâb eylemek İFCA' Geçimini genişletme İFCAC Kuş cıvıldaması, kuş ötmesi İFCAC-I TUYUR Kuşların cıvıldayışı İFCAR Fecir vaktine girme * Bir kimseyi fâcir sayma İFDA' Fidye kabul etme İFCAS Mânâsız ve münasebetsiz şeylerle kibirlenme İFDA' Sahraya çıkmak, çöle çıkmak İFDAH (Fadih den) Kötülüğü açığa vurma Kusur ve ayıpları meydana çıkarma İFDAL (Fadl dan) Lütuf ve bağış İhsan İFFET Namus Temizlik Perhizkârlık Nefsi behimî temayüllerden men etmek Helâla razı olup haramdan kaçınmak İFFET-FÜRUŞ f Namus ve iffetten söz eden Namusluluk taslayan İFFETLİ (İffetlü) Namus, hayâ ve iffet sahibi kadın * Doğru, rüşvet yemez, haram yemez, istikametli kimse * Eskiden kadınlara yazılan mektub hitabı İFHA' Unutmak İFHAC Davarın ayaklarını ayırıp sağmak İFHAH Âciz bırakma İFHAK Doldurmak İFHAM İkna edip sükût ettirmek Delil göstermekle ve isbat etmekle galip gelmek İFHAM Bildirmek Anlatmak Maksadı bildirmek İFHAM Ulu etmek, yüceltmek İFHAR Şereflendirmek Şeref vermek Fahirlendirmek İFHAŞ (Fuhş dan) Kötü ve fena söyleme İFK Bühtan Bir suçu birisine yüklemek İftira İFKA' Fakir ve kötü durumda bulunma İFKAD Kaybettirme, kazandırmama İFKAH Öğretme İFKAR' Fakir düşürme, fakirleştirme * Hayvanı kirâya verme İFLA' Sütten ayırma, memeden kesme * Yabana kaçma İFLAH Mübarek ve muvaffakiyetli olmak Selâmete çıkmak Felâha kavuşmak * Nimette dâim ve kararlı olmak (Bak: Felah) İFLAK şiir okurken fesahat üzerine olmak * Mâna ve kelime icad etme İFLAL Gidermek * Yağmur gelmeyen yere yetişmek İFLAS Malı tükenmek, parası kalmamak Borçlarını ödeyemiyecek hâle gelmek Sermayesini batırmak * Ahirette günahları çok olanın hüsrana düşmesi İFLAS Sıyrılıp kurtulmak İFLAT Kement veya bağdan kurtulup kaçma İFLİLAK Yer yüzünü bulut kaplamak İFNA' Mahvetmek Tüketmek Kıymetini kaybetmek Çok zarar etmek Yok etmek İFNA-Yİ BEDEN Vücudu yok etme, öldürme İFNA-Yİ HAYAT Hayatını sarf edip bitirmek Hayatını yok etmek İFNA-Yİ MAÂL Malını sarfetme, malını ifnâ etme İFRA' Kesmek * Yarmak İFRAC Açılma * Ayrılmak * Genişletmek * Açmak İFRAC-ÜL BÂHİRE Geminin kıyıdan veya iskeleden açılması İFRAD Tek olarak söylemek * Ayırmak * Göndermek Yollamak İFRAG Bir halden başka bir hale sokma Kalıba dökmek Şekil vermek * Boşaltmak Akıtmak Dökmek Câri kılmak İFRAH Ferahlandırmak Memnun etmek İFRAH Belirsiz bir şeyi belirtme * şübhe ve tereddütü giderme * (Kuş) yavrulama * (Tohum) yeşerme İFRAM Doldurma, doldurulma İFRAR Kaçırmak Kaçırılmak Firara mecbur etmek İFRAS Fırsat ele geçme İFRAŞ Zemmetme, kötüleme, çekiştirme * Serip döşetme İFRAT Haddinden geçmek Pek ileri gitmek * Takatinden ziyade iş vermek (Tefrit'in zıddı) İFRAT-I NEŞAT Sevinç coşkunluğu, sevinçten dolayı çoşma İDARE KANDİLİ Yatak odalarını aydınlatmağa ve elde gezdirmeğe mahsus küçük, ışığı az lâmba İDARETEN İdare için Kanun ile değil, işin gelişine göre yaparak İdare yoluyla, işi idare ederek İDARÎ İdare * İdare ile alâkalı İD'AS Tepelemek İDAVE (C: Edâvâ) Deriden yapılmış su kabı Asker matarası İDB Acib iş İDBAK Ulaştırmak Yapıştırmak * Tecvidde: Harf okunduğu zaman dilin üst damağa yapışmasına denir Bu sıfatın harfleri Sad, dad, tı, zı'dır İsimlerine müdbaka denir (Bak: İtbak) İDBAR Geriye gitmek Geri dönmek * İşlerin ters gitmesi * Talihsizlik * Bir gezegenin diğer oniki burcun tertibine zıt olarak hareketi (Asıl tertibe göre gitmesine de ikbal denir) İDBİSAS Ne kırmızı, ne siyah olmak * Ot bitmek İDCAN (İdcican) Gökyüzü yağmur bulutlarıyla örtülme * Hava çok sisli ve dumanlı olma