Osmanlıca Sözlük (İ Harfi)-Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İle İlgili Kelimeler...

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

RE: Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İLAH Arabçadaki "ilâ âhir" kelimesinin kısaltılmışı

"Sonuna kadar, böylece devam eder" demektir

İLAHE Müşriklerin kadın heykeli şeklindeki putları

Bâtıl mâbud

İLAHÎ Cenâb-ı Hak ile alâkalı, Allah'a dâir

Cenab-ı Hakk'a aid ve müteallik

* Ey Allahım, ey İlâhım! (meâlinde duâ içinde söylenir)

* Edb: Tasavvufî şairler tarafından dinî ve İlâhî fikirleri havi olmak üzere yazılmış olan ve makamla okunan şiirler

İLAHİYAT Hikmet ilminin dinden ve sadece Cenab-ı Hak'tan bahseden kısmı

Filozoflarca fikir olarak ileri sürülen dine dâir nazariyeler, düşünceler

İLAHİYYUN İlâhiyatçılar

* Fls: Sadece Allah'ın varlığından bahseden filozoflar

Sadece akıllarına güvenerek Cenab-ı Hak'tan bahseden bir kısım filozoflar

(Bak: Feylesof)
İ'LAK (Alak

dan) Sülük yapıştırmak

İ'LAL Harf-i illetlerin kolaylık için başka harfe değiştirilmesine denir

( ) nin ( ) olduğu gibi

İLALLAH-İL MÜŞTEKA Şikâyet Allah'adır

Allaha şikâyet edilir

İ'LAM Bildirmek

Belli etmek

Anlatmak

* Mahkeme hükmünü bildiren resmi karar yazısı

İLAM Elem vermek

Rencide etmek

* Düğün yemeği

İ'LAMAT (İ'lam

C

) Bir dâvânın mahkemece nasıl bir hükme bağlandığını gösteren resmî vesikalar

İ'LAMAT-I NİZAMİYE Huk: Nizamiye mahkemelerinden çıkan ilâmlar

İ'LAMAT-I ŞER'İYE Huk: Şer'iye mahkemelerinden nafaka, nikâh vs

ye dâir verilen i'lâmlar

İ'LAMAT-I ŞER'İYE MÜMEYYİZİ Şeyh-ül İslâm kapısındaki fetvahanenin üç kaleminden biri olan "İlâmat Odası"nın başındaki memurun ünvanı idi

Kadılar tarafından verilen ilâmları tetkik vazifesiyle mükellef olduğu için, bu memuriyete, ulemadan tanınmış olanlar tâyin edilirdi

(O

T

D

S

)
İ'LAN (İLÂN) Belli etmek

Yaymak

Herkese duyurmak

* Gazetelerde veya sokaklarda duvarlara kâğıt yapıştırarak ticari bir iş, bir adres veya başka bir şeyi herkese bildirme

* Açığa vurma, yayma, meydana çıkarma

İLÂN-I HARB Savaş açma

Harb ilân etme

İLÂN-I İFLÂS Tüccarın işinde güçsüzlüğünü yani iflâs ettiğini resmî olarak söyleyip açığa vurması

İLÂN-I TEKVİNÎ Umumi âfetler ve gök taşları düşmesi gibi Cenab-ı Hakk'ın tekvinî âyetleri ve ibretli hâdiseleri ile hakaik ve hikmet-i İlâhiyesini ilân edip bildirmesi

İ'LANAT İlânlar

İLANE Yumuşatmak

İ'LANEN İlân ederek, ilân yoluyla

İLA-NİHAYE Sona kadar, nihayete kadar

Böylece devam eder

İ'LANNAME f

İçinde ilân yazılı olan kâğıt

* Bir hususun herkese ilân edilmesi için hükümetçe hazırlanıp bastırılan resmi kâğıt

İLAS Kinâyeli ve iğneleyici sözler söyleme

İLAVAT (İlâve

C

) İlâveler, ekler, katmalar

İLAVE (C

: İlâvât) Katma, ek yapma, arttırma, zam

* Bir kitabın sonuna gerek yazarı ve gerek başkası tarafından sonradan eklenen kısım

Zeyil

* Bir gazetenin çıkardığı sayıdan başka ona ek olarak ve ayrıca çıkardığı sayı

* İmzadan sonra mektubun altına yazılan şey

İLÂVETEN İlâve olarak, ekliyerek, katarak, arttırarak

İLA-YEVM-İL KIYAME Kıyamete kadar

İLBAD Yamama, yırtıkları kapatma

* Yapıştırma veya yapıştırılma

İLBAS (Lebs

den) Giydirme veya giydirilme

* Örtme yahut örtülme

İLBAS-I HIRKA Bir tarikata intisab ile mutad olan menzilleri geçerek irşad mertebesine yükselenlere, şeyhlerinden gördükleri yolda başkalarını irşad ile izin verme salâhiyetini ihtiva eden "İcazetname: hilâfetname" verme

İLBAS-I HİL'AT Hil'at giydirmek

(Üst elbisesi demek olan hil'at; padişahlar ile sadrazam ve vezirler tarafından memurlarla, âyân ve eşrâfa, taltif makamında giydirilirdi

Sonradan bunun yerine rütbe ve nişan verilmeğe başlanmıştır

) (O

T

D

S

)
İLBAS Durdurma, mâni olma, alıkoyma

İLCA' Mecbur etme

Zorlama

Muztar kılma

* Tefviz eyleme

İLCAAT Zorlamalar

* Lüzumlu şeyler

İLCAAT-I ZAMAN Zamanın zorlamaları ve mecburiyetleri

Yaşanılan zaman içinde meydana gelmiş bazı sebeplerin neticesi olarak karşılanan mecburiyetler

İLCAC Feryad etme, bağırma

İLCAM Gemleme, gem takma

Gemlenme

İLÇE t

İdarî bakımdan vilâyetten sonra gelen yer

Kaza

Kaymakamlık

İLEL (İllet

C

) İlletler

Esaslar

Temeller

Sebebler

* Sakatlıklar

Hastalıklar

İLEL-İ MUHTELİFE Türlü illetler ve sebepler, çeşitli hastalıklar

İLEL-İ MÜSTEVLİYE Tıb: Salgın hastalıklar

İLEL-İ MÜTESELSİLE Zincir gibi birbirine bağlı olup devam eden sebepler, illetler

İLEL-İ SÂRİYE Tıb: Bulaşıcı hastalıklar

Sâri illetler

İLE-L-AN Şimdiye kadar, bu âna kadar

İLE-L-EBED Ebede kadar

Nihayetsiz

İLEL Ü EMRAZ Hastalıklar ve sakatlıklar

İ'LEM ( $ masdarından emirdir

) "Bil!" mânasına gelir

İLEYH Ona

(Erkek olan tek kimse için)

09-10-2012	#31
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlıca Sözlük (İ Harfi)-Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İle İlgili Kelimeler... RE: Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İLAH Arabçadaki "ilâ âhir" kelimesinin kısaltılmışı "Sonuna kadar, böylece devam eder" demektir İLAHE Müşriklerin kadın heykeli şeklindeki putları Bâtıl mâbud İLAHÎ Cenâb-ı Hak ile alâkalı, Allah'a dâir Cenab-ı Hakk'a aid ve müteallik * Ey Allahım, ey İlâhım! (meâlinde duâ içinde söylenir) * Edb: Tasavvufî şairler tarafından dinî ve İlâhî fikirleri havi olmak üzere yazılmış olan ve makamla okunan şiirler İLAHİYAT Hikmet ilminin dinden ve sadece Cenab-ı Hak'tan bahseden kısmı Filozoflarca fikir olarak ileri sürülen dine dâir nazariyeler, düşünceler İLAHİYYUN İlâhiyatçılar * Fls: Sadece Allah'ın varlığından bahseden filozoflar Sadece akıllarına güvenerek Cenab-ı Hak'tan bahseden bir kısım filozoflar (Bak: Feylesof) İ'LAK (Alak dan) Sülük yapıştırmak İ'LAL Harf-i illetlerin kolaylık için başka harfe değiştirilmesine denir ( ) nin ( ) olduğu gibi İLALLAH-İL MÜŞTEKA Şikâyet Allah'adır Allaha şikâyet edilir İ'LAM Bildirmek Belli etmek Anlatmak * Mahkeme hükmünü bildiren resmi karar yazısı İLAM Elem vermek Rencide etmek * Düğün yemeği İ'LAMAT (İ'lam C) Bir dâvânın mahkemece nasıl bir hükme bağlandığını gösteren resmî vesikalar İ'LAMAT-I NİZAMİYE Huk: Nizamiye mahkemelerinden çıkan ilâmlar İ'LAMAT-I ŞER'İYE Huk: Şer'iye mahkemelerinden nafaka, nikâh vs ye dâir verilen i'lâmlar İ'LAMAT-I ŞER'İYE MÜMEYYİZİ Şeyh-ül İslâm kapısındaki fetvahanenin üç kaleminden biri olan "İlâmat Odası"nın başındaki memurun ünvanı idi Kadılar tarafından verilen ilâmları tetkik vazifesiyle mükellef olduğu için, bu memuriyete, ulemadan tanınmış olanlar tâyin edilirdi (OTDS) İ'LAN (İLÂN) Belli etmek Yaymak Herkese duyurmak * Gazetelerde veya sokaklarda duvarlara kâğıt yapıştırarak ticari bir iş, bir adres veya başka bir şeyi herkese bildirme * Açığa vurma, yayma, meydana çıkarma İLÂN-I HARB Savaş açma Harb ilân etme İLÂN-I İFLÂS Tüccarın işinde güçsüzlüğünü yani iflâs ettiğini resmî olarak söyleyip açığa vurması İLÂN-I TEKVİNÎ Umumi âfetler ve gök taşları düşmesi gibi Cenab-ı Hakk'ın tekvinî âyetleri ve ibretli hâdiseleri ile hakaik ve hikmet-i İlâhiyesini ilân edip bildirmesi İ'LANAT İlânlar İLANE Yumuşatmak İ'LANEN İlân ederek, ilân yoluyla İLA-NİHAYE Sona kadar, nihayete kadar Böylece devam eder İ'LANNAME f İçinde ilân yazılı olan kâğıt * Bir hususun herkese ilân edilmesi için hükümetçe hazırlanıp bastırılan resmi kâğıt İLAS Kinâyeli ve iğneleyici sözler söyleme İLAVAT (İlâve C) İlâveler, ekler, katmalar İLAVE (C: İlâvât) Katma, ek yapma, arttırma, zam * Bir kitabın sonuna gerek yazarı ve gerek başkası tarafından sonradan eklenen kısım Zeyil * Bir gazetenin çıkardığı sayıdan başka ona ek olarak ve ayrıca çıkardığı sayı * İmzadan sonra mektubun altına yazılan şey İLÂVETEN İlâve olarak, ekliyerek, katarak, arttırarak İLA-YEVM-İL KIYAME Kıyamete kadar İLBAD Yamama, yırtıkları kapatma * Yapıştırma veya yapıştırılma İLBAS (Lebs den) Giydirme veya giydirilme * Örtme yahut örtülme İLBAS-I HIRKA Bir tarikata intisab ile mutad olan menzilleri geçerek irşad mertebesine yükselenlere, şeyhlerinden gördükleri yolda başkalarını irşad ile izin verme salâhiyetini ihtiva eden "İcazetname: hilâfetname" verme İLBAS-I HİL'AT Hil'at giydirmek (Üst elbisesi demek olan hil'at; padişahlar ile sadrazam ve vezirler tarafından memurlarla, âyân ve eşrâfa, taltif makamında giydirilirdi Sonradan bunun yerine rütbe ve nişan verilmeğe başlanmıştır) (OTDS) İLBAS Durdurma, mâni olma, alıkoyma İLCA' Mecbur etme Zorlama Muztar kılma * Tefviz eyleme İLCAAT Zorlamalar * Lüzumlu şeyler İLCAAT-I ZAMAN Zamanın zorlamaları ve mecburiyetleri Yaşanılan zaman içinde meydana gelmiş bazı sebeplerin neticesi olarak karşılanan mecburiyetler İLCAC Feryad etme, bağırma İLCAM Gemleme, gem takma Gemlenme İLÇE t İdarî bakımdan vilâyetten sonra gelen yer Kaza Kaymakamlık İLEL (İllet C) İlletler Esaslar Temeller Sebebler * Sakatlıklar Hastalıklar İLEL-İ MUHTELİFE Türlü illetler ve sebepler, çeşitli hastalıklar İLEL-İ MÜSTEVLİYE Tıb: Salgın hastalıklar İLEL-İ MÜTESELSİLE Zincir gibi birbirine bağlı olup devam eden sebepler, illetler İLEL-İ SÂRİYE Tıb: Bulaşıcı hastalıklar Sâri illetler İLE-L-AN Şimdiye kadar, bu âna kadar İLE-L-EBED Ebede kadar Nihayetsiz İLEL Ü EMRAZ Hastalıklar ve sakatlıklar İ'LEM ( $ masdarından emirdir) "Bil!" mânasına gelir İLEYH Ona (Erkek olan tek kimse için)