Osmanlıca Sözlük (İ Harfi)-Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İle İlgili Kelimeler...

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

RE: Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İNSAN-I KÂMİL Güzel huy, ahlâk ve yüksek fazilet sahibi olan kimse

İNSAN-ÜL AYN Gözbebeği

İNSANÎ İnsana ait, insanla alâkalı

İNSANİYE İnsanlar, insan cinsi, beşeriyet

İNSANİYET İnsanlık, vicdanlılık

İnsana yakışır hâl ve durum

İNSANİYET-İ KÜBRA Büyük ve en makbul olan insânlık, yâni, İslâmiyet

(Ey Nefis! Hayr-ı mahz olan vücudu sana giydiren Hâlik-ı Zülcelâl, sana iştihalı bir mide verdiğinden Rezzak ismi ile bütün mat'umatı bir sofra-i nimet içinde senin önüne koymuştur

Sonra sana hassasiyetli bir hayat verdiğinden, o hayat dahi bir mide gibi rızık ister

Göz, kulak gibi bütün duyguların, eller gibidir ki, ruy-u zemin kadar geniş bir sofra-i ni'meti o ellerin önüne koymuştur

Sonra mânevi çok rızık ve ni'metler isteyen insâniyeti sana verdiğinden âlem-i mülk ve melekut gibi geniş bir sofra-i ni'met, o mide-i insâniyetin önüne ve aklın eli yetişecek nisbette sana açmıştır

Sonra nihâyetsiz ni'metleri isteyen ve hadsiz rahmetin meyveleri ile tegaddi eden ve insâniyet-i kübrâ olan İslâmiyeti ve imânı sana verdiğinden dâire-i mümkinat ile beraber Esmâ-i Hüsnâ ve sıfât-ı mukaddesenin dâiresine şâmil bir sofra-i ni'met ve saadet ve lezzet sana fethetmiş

Sonra imanın bir nuru olan muhabbeti sana vermekle gayr-ı mütenâhi bir sofra-i nimet ve saadet ve lezzet sana ihsan etmiştir

S

)
İNSANİYETKÂR f

Vicdanlı ve iyi adam, insaniyetli

İNSANİYETKÂRÎ Vicdanlılık, insaniyetlilik

İNSANİYETPERVER İnsanlığı seven, iyi insan

İNSAN SURESİ Kur'an-ı Kerim'in 76

Suresi olup "Dehr, Ebrar, Emşac, Hel-etâ Suresi" de denir

İNSAT (İnsiyat) Susup dinleme, susma

* Gizlenerek gitme

* İnfial vezninde, nidâ eden kimseye icabet etme

* Beli bükülenin beli doğrulması

* Meşhur olma

İNSIBAB (Bak: İnsibab)
İNSIBAĞ (Sıbg

dan) Boya tutma, boyanma

* Temizlenme

İNSIDAM (Sadme

den) Patlama

Tazyik ile bir şey atma

İNSIRAF Çekilip gitme, çekilme, geri dönme

* Gr: İsimlerin kaide ve kurallara göre çekilebilmesi

İNSIRAFÎ Çekilip gitme ile ilgili

İNSIRAH (Sarahat

den) Açığa çıkma, zâhir olma, sarahat bulma

İNSIRAM Kesilme, kesilip ayrılma

İNSÎ İnsana âit ve müteallik

İnsan cinsinden

İNSİBAB Dökülme

Akıtılma

* Cereyan etme

* Başka suya karışma

* Tıb: Ahlat-ı erbaadan birisinin vücudun bir tarafında nesicler (dokular) arasında toplanması

İNSİBAG Boyalanma

Maddi veya mânevi rengi ile renklenme

Boya tutma

* Temizlenme

(Sohbet-i Nebeviye öyle bir iksirdir ki, bir dakikada ona mazhar bir zat, senelerle seyr-i süluka mukabil, hakikatın envarına mazhar olur

Çünkü, sohbette insibag ve in'ikâs vardır

Malumdur ki, in'ikâs ve tebâiyetle, o nur-u a'zam-ı nübüvvetle beraber en azim bir mertebeye çıkabilir

Nasıl ki; bir sultanın hizmetkârı ve onun tebaiyeti ile, öyle bir mevkiye çıkar ki, bir şah çıkamaz

S

)
İNSİCAL Çekilme

* Dökülme

İNSİCAM Suyun dökülüp devamlı akışı

Düzgünlük

Sağlam ve ıttırad ile ârızasız tertib üzere olmak

* Devamlı yağmur yağmak

* Edb: Düzgün, tertibli, pürüzsüz söz

Kitabın ifadesi güzelce ve düzgün tertib üzere olmak

İNSİDAD (Sedd

den) Tıkanma, kapanma

İNSİDAD-I EM'Â Tıb: Bağırsakların birbirine dolanması neticesinde tıkanması

İNSİDAD-I HALİME Tıb: Meme başlarının tıkanması

İNSİDAL Düşük olma, sarkma, pörsüme

İNSİFA' (Nısıf

dan) Bir şeyin ortası

* Bir şeyin yarısını alma

* Gündüzün ortası

* Hakka hizmet

* Adaletle mukabele etmek

Mazluma yardım edip zâlimden hakkını almak

İNSİFAR İnkişaf etme, açılma

İNSİHAK Döğülüp ezilme

Ezilip yumuşamak

İNSİHAL Düzgün söz söyleme

* Kabuğu soyulma

İNSİKAB Delinme

İNSİKAB-I LÜ'LÜ' İncinin delinmesi

İNSİLAB (Selb

den) Kaldırılma, selb olunma, giderilme

Kalmama

Mahvedilme

Soyulma, soyulmuş olma

İNSİLAH Silâhlanma

Silâh ile techiz olma

İNSİLAH Soyulma

Derisi yüzülme

Sıyrılıp çıkma

* Ayın sonu gelme

İNSİLAK (Silk

den) Yola girme, süluk etme, yol tutma

İNSİLAL Bir yere toplanma, üşüşme, hücum etme

İNSİLAL Gizlice savuma, sıvışma, sıyrılma

İNSİMAG Yere düşüp ezilme, yaralanıp berelenme

İNSİNA Bükülme, burkulma, burulma

İNSİNA-YI KADEM Ayağın burkulması

09-10-2012	#46
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlıca Sözlük (İ Harfi)-Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İle İlgili Kelimeler... RE: Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İNSAN-I KÂMİL Güzel huy, ahlâk ve yüksek fazilet sahibi olan kimse İNSAN-ÜL AYN Gözbebeği İNSANÎ İnsana ait, insanla alâkalı İNSANİYE İnsanlar, insan cinsi, beşeriyet İNSANİYET İnsanlık, vicdanlılık İnsana yakışır hâl ve durum İNSANİYET-İ KÜBRA Büyük ve en makbul olan insânlık, yâni, İslâmiyet(Ey Nefis! Hayr-ı mahz olan vücudu sana giydiren Hâlik-ı Zülcelâl, sana iştihalı bir mide verdiğinden Rezzak ismi ile bütün mat'umatı bir sofra-i nimet içinde senin önüne koymuştur Sonra sana hassasiyetli bir hayat verdiğinden, o hayat dahi bir mide gibi rızık ister Göz, kulak gibi bütün duyguların, eller gibidir ki, ruy-u zemin kadar geniş bir sofra-i ni'meti o ellerin önüne koymuştur Sonra mânevi çok rızık ve ni'metler isteyen insâniyeti sana verdiğinden âlem-i mülk ve melekut gibi geniş bir sofra-i ni'met, o mide-i insâniyetin önüne ve aklın eli yetişecek nisbette sana açmıştır Sonra nihâyetsiz ni'metleri isteyen ve hadsiz rahmetin meyveleri ile tegaddi eden ve insâniyet-i kübrâ olan İslâmiyeti ve imânı sana verdiğinden dâire-i mümkinat ile beraber Esmâ-i Hüsnâ ve sıfât-ı mukaddesenin dâiresine şâmil bir sofra-i ni'met ve saadet ve lezzet sana fethetmiş Sonra imanın bir nuru olan muhabbeti sana vermekle gayr-ı mütenâhi bir sofra-i nimet ve saadet ve lezzet sana ihsan etmiştir S) İNSANİYETKÂR f Vicdanlı ve iyi adam, insaniyetli İNSANİYETKÂRÎ Vicdanlılık, insaniyetlilik İNSANİYETPERVER İnsanlığı seven, iyi insan İNSAN SURESİ Kur'an-ı Kerim'in 76 Suresi olup "Dehr, Ebrar, Emşac, Hel-etâ Suresi" de denir İNSAT (İnsiyat) Susup dinleme, susma * Gizlenerek gitme * İnfial vezninde, nidâ eden kimseye icabet etme * Beli bükülenin beli doğrulması * Meşhur olma İNSIBAB (Bak: İnsibab) İNSIBAĞ (Sıbg dan) Boya tutma, boyanma * Temizlenme İNSIDAM (Sadme den) Patlama Tazyik ile bir şey atma İNSIRAF Çekilip gitme, çekilme, geri dönme * Gr: İsimlerin kaide ve kurallara göre çekilebilmesi İNSIRAFÎ Çekilip gitme ile ilgili İNSIRAH (Sarahat den) Açığa çıkma, zâhir olma, sarahat bulma İNSIRAM Kesilme, kesilip ayrılma İNSÎ İnsana âit ve müteallik İnsan cinsinden İNSİBAB Dökülme Akıtılma * Cereyan etme * Başka suya karışma * Tıb: Ahlat-ı erbaadan birisinin vücudun bir tarafında nesicler (dokular) arasında toplanması İNSİBAG Boyalanma Maddi veya mânevi rengi ile renklenme Boya tutma * Temizlenme(Sohbet-i Nebeviye öyle bir iksirdir ki, bir dakikada ona mazhar bir zat, senelerle seyr-i süluka mukabil, hakikatın envarına mazhar olur Çünkü, sohbette insibag ve in'ikâs vardır Malumdur ki, in'ikâs ve tebâiyetle, o nur-u a'zam-ı nübüvvetle beraber en azim bir mertebeye çıkabilir Nasıl ki; bir sultanın hizmetkârı ve onun tebaiyeti ile, öyle bir mevkiye çıkar ki, bir şah çıkamaz S) İNSİCAL Çekilme * Dökülme İNSİCAM Suyun dökülüp devamlı akışı Düzgünlük Sağlam ve ıttırad ile ârızasız tertib üzere olmak * Devamlı yağmur yağmak * Edb: Düzgün, tertibli, pürüzsüz söz Kitabın ifadesi güzelce ve düzgün tertib üzere olmak İNSİDAD (Sedd den) Tıkanma, kapanma İNSİDAD-I EM'Â Tıb: Bağırsakların birbirine dolanması neticesinde tıkanması İNSİDAD-I HALİME Tıb: Meme başlarının tıkanması İNSİDAL Düşük olma, sarkma, pörsüme İNSİFA' (Nısıf dan) Bir şeyin ortası * Bir şeyin yarısını alma * Gündüzün ortası * Hakka hizmet * Adaletle mukabele etmek Mazluma yardım edip zâlimden hakkını almak İNSİFAR İnkişaf etme, açılma İNSİHAK Döğülüp ezilme Ezilip yumuşamak İNSİHAL Düzgün söz söyleme * Kabuğu soyulma İNSİKAB Delinme İNSİKAB-I LÜ'LÜ' İncinin delinmesi İNSİLAB (Selb den) Kaldırılma, selb olunma, giderilme Kalmama Mahvedilme Soyulma, soyulmuş olma İNSİLAH Silâhlanma Silâh ile techiz olma İNSİLAH Soyulma Derisi yüzülme Sıyrılıp çıkma * Ayın sonu gelme İNSİLAK (Silk den) Yola girme, süluk etme, yol tutma İNSİLAL Bir yere toplanma, üşüşme, hücum etme İNSİLAL Gizlice savuma, sıvışma, sıyrılma İNSİMAG Yere düşüp ezilme, yaralanıp berelenme İNSİNA Bükülme, burkulma, burulma İNSİNA-YI KADEM Ayağın burkulması