Osmanlıca Sözlük (İ Harfi)-Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İle İlgili Kelimeler...

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

RE: Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İSNADAT (İsnad

C

) İsnadlar

Bir kimseye yükletilenler, nisbet edilenler

İSNADÎ İsnad etmekle alâkalı

İSNADİYYAT İsnad ile ilgili düşünceler

* Aslı esası olmadığı halde birisine isnad edilen sözler

İSNAF Yel ve toz savurma

İSNAK Mal, mülk, servet ve makamın, insanı azdırması

İSNAM Ateşin alevi büyüme

* Duman ve toz havaya çıkma

İSNAN İki

* Pazartesi

İSNAN (Sinn) Yaşlanmak

İhtiyarlamak

* Diş çıkarmak

İSNEVÎ İki ile alâkalı

* Pazartesi günü ile alâkalı

* Her pazartesi günleri oruç tutan kimse

İSNEYN İki

(2) * Pazartesi günü

İSNEYNİYYET İkilik, ikiden ibaret olma

İSPAH (İspeh) f

Asker, nefer, er

İSPANYOL İspanyalı

İSPANYOL HASTALIĞI Grip, nezle

Paçavra hastalığı

(İlk önce İspanya'da farkına varıldığı için bu isimle meşhur olmuştur

)
İSPARÇENE İtl

Halatın üzerine sarılan kendir ve ip

* Halatı meydana getiren üç boy bükmenin beheri

İSPEHBED f

Başbuğ, hükümdar, hâkan, kağan

İSPENAH f

Ispanak

İSPER f

Savaş âletlerinden kalkan

İSPERGAM f

Fesleğen çiçeği

* Gül

* Yeşillik

İSPERHEM f

Fesleğen

İSPERLOS f

Saray, konak, kâşâne

İSPİD f

Ak, beyaz

İSPİDKÂR f

Kalaycı

İSPİR Arabacı

Arabacının yanında bulunan at uşağı

* Zabıta memuru

* Beyaz doğan kuşu

İSPİRALYA İtl

Gemi güvertelerinde kamaraları aydınlatmak için açılan küçük kaporta

İSPİRTİZMA Fr

Ölülerin ruhlarıyla bazı şartlar altında haberleşmenin mümkün bulunduğuna inanan görüş ve bu maksatla yapılan tecrübeler

(İşte eski zaman kâhinleri gibi şimde de medyumlar suretinde yine bir nevi kâhinlik Avrupa'da ispirtizmacıların içlerinde baş göstermiş

M

)
İSR Alâmet

Nişane

* Ayak izi

* Yol

Meslek

* Başlamak ve azimet etmek

İSRÂ Yürütmek, göndermek

* Gece seferi yapmak

* İrsâl etmek

İSRÂ SURESİ Kur'an-ı Kerim'de 17

Suredir

Mekkidir

İSRA' Hızlandırmak

Sür'atlendirmek

* Geri döndürmek

Göndermek

İSRAC (Sirac

dan) Yakma, yandırma

İSRAF Lüzumsuz yere harcamak

Malı ve parayı lüzumsuz yere sarf etmek

İhtiyacından fazla istihlâk etmek ve harcamak

* En lüzumlu aslî vazifeleri bırakıp en lüzumsuz veya zararlı şeylerle meşgul olarak ömrünü veya gençliğini boş yere harcamak

(Hâlik-ı Rahim, nev-i beşere verdiği nimetlerin mukabilinde şükür istiyor

İsraf ise; şükre zıttır, nimete karşı hasâretli bir istihfaftır

İktisad ise: nimete karşı ticaretli bir ihtiramdır

L

)(Bir lokma kırk paraya, diğer bir lokma on kuruşa

Ağıza girmeden ve boğazdan geçtikten sonra birdirler

Yalnız, birkaç saniye ağızda bir fark var

Müfettiş ve kapıcı olan kuvve-i zâikayı taltif ve memnun etmek için birden ona gitmek, israfın en sefihidir

M

)
İSRAFAT (İsrâf

C

) İsrâflar, lüzumsuz yere harcamalar

İSRAFİL Dört büyük melekten biri olup Kıyamet günü cesedlere nefh-i ruh etmeğe ve Sur'u üfürmeğe vazifelidir

(Bak: Melâike)
İSRAİL Hz

Yakub'un (A

S

) lâkabı olup sonradan bütün o soydan gelenlere Benî İsrail denmiştir

İsrail oğulları, Yahudiler

İSRAİLİYAT Zamanla hurafeye inkılâb etmiş, Yahudilikten kalma haberler, hikâyeler

İsrail oğullarına mahsus hikâyeler, hâdiseler

(İsrailiyyatın bir tâifesi ve hikmet-i Yunaniyyenin bir kısmı, daire-i İslâmiyete duhul etmeleriyle, din süsüyle görünerek, efkârı ihtilâle verdiler

Şöyle ki: O necib kavm-i Arab, zaman-ı cahiliyette bir ümmet-i ümmiyye idi

Vakta ki içlerinden hak tecelli edip istidad-ı hissiyatları uyandı da meydanda yol açan din-i mübini gördüklerinden umum rağabat ve meyilleri, yalnız dinin mârifetine inhisar eylediler

Fakat kâinata olan nazarları teşrihat-ı hikemiyye nazarıyla değil, belki istitraden yalnız istidlâl için idi

Onların o hassas zevk-i tabiilerine ilham eden yalnız onların fıtratlarına münasib olan geniş ve ulvi muhitleri; ve safi ve müstaid olan fıtrat-ı asliyeleri tâlim ve terbiye eden yalnız Kur'an idi

Bundan sonra kavm-i Arab, sair akvamı bel' ettiği gibi milel-i sairenin mâlumatları dahi Müslüman olmaya başladığından, muharrefe olan İsrailiyat ise: Vehb, Ka'b gibi ulema-i ehl-i kitabın İslâmiyetlerinin cihetiyle Arapların hazain-i hayalâtına bir mecra ve menfez bularak o efkâr-ı safiyeye karıştılar

Hem sonra da ihtiram dahi gördüler

Zira ulema-i ehl-i kitaptan İslâmiyete gelenler, İslâmiyet şerefiyle gayet celâlet ve tekemmül ettiklerinden, mâlumat-ı müzahrefe-i sâbıkaları makbule ve müselleme gibi oldular

reddedilmedi

Çünki İslâmiyetin usulüne musadim olmadığından hikâyat gibi rivayet olunur iken ehemmiyetsizliği için tenkitsiz dinlenirler idi

Fakat hayfâ! Sonra hak olarak kabul edildiler

Çok şübeh ve şükukâta sebebiyet verdiler

Hem de vaktaki şu İsrailiyat, kitap ve sünnetin bazı imaatlarına merci ve bazı mefahimlerine bir münasebetle me'haz olabilirler idi

Fakat âyât ve hadisin mânâları değil

Belki faraza doğru olsalar idi, mâsadak ve efradından olmaları mümkün olduğundan; su'-i ihtiyarlarıyla başka bir me'hazı bulmayan veya atf-ı nazar etmeyen zahirperestler, bazı âyât ve ehâdisi o hikâyat-ı İsrailiyyeye tatbik ederek tefsir eylediler

Halbuki Kur'anı tefsir edecek yine Kur'an ve hadis-i sahihtir

Yoksa; ahkâmı, mensuh olduğu gibi kısası dahi muharrefe olan İncil ve Tevrat değildir

Evet, mâsadak ile mânâ ayrıdırlar

Halbuki: Mâsadak olmaya mümkün olan şey, mânâ yerine ikame olundu

Çok da imkânât vukuata karıştırıldı

R

N

)

09-10-2012	#58
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlıca Sözlük (İ Harfi)-Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İle İlgili Kelimeler... RE: Osmanlıca Sözlük (İ Harfi) İSNADAT (İsnad C) İsnadlar Bir kimseye yükletilenler, nisbet edilenler İSNADÎ İsnad etmekle alâkalı İSNADİYYAT İsnad ile ilgili düşünceler * Aslı esası olmadığı halde birisine isnad edilen sözler İSNAF Yel ve toz savurma İSNAK Mal, mülk, servet ve makamın, insanı azdırması İSNAM Ateşin alevi büyüme * Duman ve toz havaya çıkma İSNAN İki * Pazartesi İSNAN (Sinn) Yaşlanmak İhtiyarlamak * Diş çıkarmak İSNEVÎ İki ile alâkalı * Pazartesi günü ile alâkalı * Her pazartesi günleri oruç tutan kimse İSNEYN İki (2) * Pazartesi günü İSNEYNİYYET İkilik, ikiden ibaret olma İSPAH (İspeh) f Asker, nefer, er İSPANYOL İspanyalı İSPANYOL HASTALIĞI Grip, nezle Paçavra hastalığı (İlk önce İspanya'da farkına varıldığı için bu isimle meşhur olmuştur) İSPARÇENE İtl Halatın üzerine sarılan kendir ve ip * Halatı meydana getiren üç boy bükmenin beheri İSPEHBED f Başbuğ, hükümdar, hâkan, kağan İSPENAH f Ispanak İSPER f Savaş âletlerinden kalkan İSPERGAM f Fesleğen çiçeği * Gül * Yeşillik İSPERHEM f Fesleğen İSPERLOS f Saray, konak, kâşâne İSPİD f Ak, beyaz İSPİDKÂR f Kalaycı İSPİR Arabacı Arabacının yanında bulunan at uşağı * Zabıta memuru * Beyaz doğan kuşu İSPİRALYA İtl Gemi güvertelerinde kamaraları aydınlatmak için açılan küçük kaporta İSPİRTİZMA Fr Ölülerin ruhlarıyla bazı şartlar altında haberleşmenin mümkün bulunduğuna inanan görüş ve bu maksatla yapılan tecrübeler(İşte eski zaman kâhinleri gibi şimde de medyumlar suretinde yine bir nevi kâhinlik Avrupa'da ispirtizmacıların içlerinde baş göstermiş M) İSR Alâmet Nişane * Ayak izi * Yol Meslek * Başlamak ve azimet etmek İSRÂ Yürütmek, göndermek * Gece seferi yapmak * İrsâl etmek İSRÂ SURESİ Kur'an-ı Kerim'de 17 Suredir Mekkidir İSRA' Hızlandırmak Sür'atlendirmek * Geri döndürmek Göndermek İSRAC (Sirac dan) Yakma, yandırma İSRAF Lüzumsuz yere harcamak Malı ve parayı lüzumsuz yere sarf etmek İhtiyacından fazla istihlâk etmek ve harcamak * En lüzumlu aslî vazifeleri bırakıp en lüzumsuz veya zararlı şeylerle meşgul olarak ömrünü veya gençliğini boş yere harcamak(Hâlik-ı Rahim, nev-i beşere verdiği nimetlerin mukabilinde şükür istiyor İsraf ise; şükre zıttır, nimete karşı hasâretli bir istihfaftır İktisad ise: nimete karşı ticaretli bir ihtiramdır L)(Bir lokma kırk paraya, diğer bir lokma on kuruşa Ağıza girmeden ve boğazdan geçtikten sonra birdirler Yalnız, birkaç saniye ağızda bir fark var Müfettiş ve kapıcı olan kuvve-i zâikayı taltif ve memnun etmek için birden ona gitmek, israfın en sefihidir M) İSRAFAT (İsrâf C) İsrâflar, lüzumsuz yere harcamalar İSRAFİL Dört büyük melekten biri olup Kıyamet günü cesedlere nefh-i ruh etmeğe ve Sur'u üfürmeğe vazifelidir (Bak: Melâike) İSRAİL Hz Yakub'un (AS) lâkabı olup sonradan bütün o soydan gelenlere Benî İsrail denmiştir İsrail oğulları, Yahudiler İSRAİLİYAT Zamanla hurafeye inkılâb etmiş, Yahudilikten kalma haberler, hikâyeler İsrail oğullarına mahsus hikâyeler, hâdiseler(İsrailiyyatın bir tâifesi ve hikmet-i Yunaniyyenin bir kısmı, daire-i İslâmiyete duhul etmeleriyle, din süsüyle görünerek, efkârı ihtilâle verdiler Şöyle ki: O necib kavm-i Arab, zaman-ı cahiliyette bir ümmet-i ümmiyye idi Vakta ki içlerinden hak tecelli edip istidad-ı hissiyatları uyandı da meydanda yol açan din-i mübini gördüklerinden umum rağabat ve meyilleri, yalnız dinin mârifetine inhisar eylediler Fakat kâinata olan nazarları teşrihat-ı hikemiyye nazarıyla değil, belki istitraden yalnız istidlâl için idi Onların o hassas zevk-i tabiilerine ilham eden yalnız onların fıtratlarına münasib olan geniş ve ulvi muhitleri; ve safi ve müstaid olan fıtrat-ı asliyeleri tâlim ve terbiye eden yalnız Kur'an idi Bundan sonra kavm-i Arab, sair akvamı bel' ettiği gibi milel-i sairenin mâlumatları dahi Müslüman olmaya başladığından, muharrefe olan İsrailiyat ise: Vehb, Ka'b gibi ulema-i ehl-i kitabın İslâmiyetlerinin cihetiyle Arapların hazain-i hayalâtına bir mecra ve menfez bularak o efkâr-ı safiyeye karıştılar Hem sonra da ihtiram dahi gördüler Zira ulema-i ehl-i kitaptan İslâmiyete gelenler, İslâmiyet şerefiyle gayet celâlet ve tekemmül ettiklerinden, mâlumat-ı müzahrefe-i sâbıkaları makbule ve müselleme gibi oldular reddedilmedi Çünki İslâmiyetin usulüne musadim olmadığından hikâyat gibi rivayet olunur iken ehemmiyetsizliği için tenkitsiz dinlenirler idi Fakat hayfâ! Sonra hak olarak kabul edildiler Çok şübeh ve şükukâta sebebiyet verdilerHem de vaktaki şu İsrailiyat, kitap ve sünnetin bazı imaatlarına merci ve bazı mefahimlerine bir münasebetle me'haz olabilirler idi Fakat âyât ve hadisin mânâları değil Belki faraza doğru olsalar idi, mâsadak ve efradından olmaları mümkün olduğundan; su'-i ihtiyarlarıyla başka bir me'hazı bulmayan veya atf-ı nazar etmeyen zahirperestler, bazı âyât ve ehâdisi o hikâyat-ı İsrailiyyeye tatbik ederek tefsir eylediler Halbuki Kur'anı tefsir edecek yine Kur'an ve hadis-i sahihtir Yoksa; ahkâmı, mensuh olduğu gibi kısası dahi muharrefe olan İncil ve Tevrat değildir Evet, mâsadak ile mânâ ayrıdırlar Halbuki: Mâsadak olmaya mümkün olan şey, mânâ yerine ikame olundu Çok da imkânât vukuata karıştırıldı RN)