|
Prof. Dr. Sinsi
|
Osmanlıca Sözlük (Y Harfi) Y Harfi İle İlgili Osmanlıca Sözlük...
Osmanlıca Sözlük (Y Harfi) Y Harfi İle İlgili Osmanlıca Kelimeler
Osmanlıca Sözlük (Y Harfi) Y Harfi İle İlgili Osmanlıca Sözlük
Osmanlıca Sözlük (Y Harfi) YA Kur'ân alfabesindeki son harfin ismidir Ebcedî değeri 10'dur Hecâ harflerinin mahmuse kısmındandır Şedide ile rihve arasında, ortadadır
YA "Hey, ey!" mânasında nida olarak kullanılır Arapçada başına geldiği kelimenin i'rabını ötre okutur "Yâ-Halimu, Yâ-Rahimu" da olduğu gibi Yâ, terkibli kelimelerin başına gelirse; baştaki kelimeyi "üstün" meftuh okutur "Yâ Rabbe-l Âlemîn" de olduğu gibi"Yâ" üç şekilde kullanılır:1- Müennes zamiri olur Kübrâ $ Hüsnâ gibi2- Harf-i inkâr olur3- Harf-i tezkâr olur Bu hâlde elifle olursa "Harf-i nidâ" dır Bâzen te'kid için kullanılır: "Yâ Allah, Yâ Rabbi" denildiği gibi Bazen teessüf, istimdad ve istigase ifade ettiği de olur "Yâ meded Allah, Yâ Allah!" gibi Yâ, terdif beyan eder " Ve yahut" manasına: "Ya gelir ya gelmez" gibi Taaccüb ve istigrab beyan eder: "Ya öyle mi?" de olduğu gibi Tasdik bildirir: "Evet, hay hay" mânasını ifade eder "Gider yâ" gibi
YAB f "Yaften: Bulmak" mastarından emir kökü olup, birleşik kelimeler yapılır Meselâ: Şifayab $ : Şifa bulan, iyileşen
YABAN f Çöl, sahra
YABANİ Yabana mensub Issız yerlerde yaşıyan Yabancı, alışmamış
YABENDE f Bulan, bulucu * Keşfeden, kâşif
YABİS Kuru
YABNAK f Bulan, bulucu
YA'BUB Hızla akan nehir * Suyu çok olan ark * Bulut * Hızla giden at
YÂD f Anma Hatırda tutma Zikretme * Hediye * Hâtıra * Hatır, gönül * Uyanıklık
YÂD-İ HAZİN Hüzünlü hâtıra
YÂD-I ŞEBÂBET Gençlik hâtırası
YAD-BUD f Armağan, yâdigâr
YADBÜD f Hâfıza kuvveti
YADDAR f Hatırda tutan, unutmayan
YADDAŞT f Hatırda tutulan şey Hâtıra
YADE f Hâtıra
YADİGÂR Hatıra Bir kimseyi veya bir şeyi hatırlatan
YADKERD f Hazırlama
YA EYYÜHEL HOTO Ey vahşi, kaba dağ adamı!
YAFE f Saçma ve mânasız söz
YAFES Hz Nuh'un (AS) üçüncü oğlu Tufandan sonra Hazar Denizinin kuzeyinde yerleşmiştir
YAFTE f "Bulunmuş, bulmuş, bulunan" mânalarına gelir ve birleşik kelimeler yapılır Meselâ: Şeref-yafte $ : f Şeref bulmuş
YAFUF Turaç kuşunun yavrusu
YAFUH Bıngıldak Yeni doğan çocukların baş kemiklerinin arasındaki yumuşaklık
YA'FUR (C: Yaâfir) Tüyleri toprak renginde olan ceylân * Ceylân yavrusu * Gecenin beşte veya altıda bir bölümü * Peygamberimizin merkebinin adı
YAĞFİRULLAH Allah mağfiret eyler, eylesin, günahlarını örtsün (meâlinde söylenir)
YAĞMA f Zorla mal alma, çapul * Bir Türk boyu
YAĞMAGER (C: Yağmagerân) f Çapulcu, yağmacı, zorba
YAĞMAGERÎ f Çapulculuk, yağmacılık
YAH f Buz
YAHAMİM (Yahmum C) Kara dumanlar
YAH-AVER f Buzlu şerbet, buzlu su
YAHBESTE Buz tutmuş, donmuş, buz bağlamış
YAHÇE f Donmuş yağmur taneleri, dolu taneleri
YAHMUM (C: Yahâmîm) Kara duman * Tütün * Kara nesne
YAHMUR Yaban eşeği
YAHNİ f Et yemeği, yahni * Azık, zahire * Pişmiş şey
YAHPARE f Buz parçası
YAHTE f Benzer, misil, eş, nazir * Oda * Küçük küp
YAHTEMİL İhtimal
YAHUD f İsterseniz, veyâ İyisi
YAHUDİ Hz Yakub'un (AS) oğullarından Yehuda'ya mensub olan Benî İsrail Musevî (Bak: İsrail)Yahudilerin vaziyetlerine ve seciyelerine işaret eden âyetler şunlardır: 2: 60-66 arası 5: 62-64 arası ve 17: 4(Yahudilere müteveccih şu iki hükm-ü Kur'anî, o milletin hayat-ı içtimaiye-i insaniyede dolap hilesiyle çevirdikleri şu iki müdhiş düstur-u umumîyi tazammun eder ki, hayat-ı içtimaiye-i beşeriyeyi sarsan ve sa'y ü ameli, sermaye ile mübareze ettirip, fukarayı zenginlerle çarpıştıran, muzâaf riba yapıp bankaları te'sise sebebiyet veren ve hile ve hud'a ile cem-i mal eden o millet olduğu gibi, mahrum kaldıkları ve daima zulmünü gördükleri hükümetlerden ve galiplerden intikamlarını almak için her çeşit fesat komitelerine karışan ve her nevi ihtilâle parmak karıştıran yine o millet olduğunu ifade ediyor S)
YAHYA (AS) Zekeriya'nın (AS) oğludur Benî İsrail Peygamberlerinden ve İsa Aleyhisselâm'ın şeriatı ile amel edenlerden olmuştu Hz İsa'dan (AS) önce Tevrat'a göre hareket ederdi Kudüs'ün o zamanki reisi, Hz Yahya'nın, Hz Musa şeriatı üzere amel etmediğini ileri sürdüklerinden şehid ettiler
YAHYAH "Beri gel" demektir
YAİS (Ye's den) Ümitsiz, kederli, me'yus
YAKAZA (Bak: Yakza)
YAKAZAN Uyanık kimse * Tozu yükselen toprak
YAKIK Katı nesne
YAKITÎ (YAKUTÎ) Kırmızı üzüm
YAKIZ (C: Eykâz) Uyanık
YAKÎN Şüphesiz, sağlam ve kat'i olarak bilmek(Yakîn: Ma'rifet ve dirayetin ve emsalinin fevkinde olan ilmin sıfatıdır İlm-i yakîn denir, ma'rifet-i yakîn denilmez Ayn-el yakîn: (kelimenin merfu hali ayn-ul yakîndir) Göz ile görür derecede veya görerek, müşahede ederek bilmek Meselâ; uzakta bir duman görüyoruz Orada ateşin varlığını ilmen biliyoruz, demektir Bu bilme derecesine ilm-el yakîn deniyor Ateşe yaklaşıp, gözümüzle görürsek, ona ayn-el yakîn bilmek deniyor Daha da ilerliyerek bütün hislerimizle ateşin varlığını anladık ise; ateşin yakması ve sâir sıfatlarını da bildik ise, bu nevi'den olan ilmimizin derecesine de hakk-al yakîn deniyor (Hakkalyakîn: Abdin sıfatları, Cenab-ı Hakk'ın sıfatlarında fâni olup, kendisi onunla ilmen ve şuhuden ve hâlen beka bulmaktadır Ö Nasuhi)
YAKÎNEN Hiç şübhesiz olarak, kat'i surette
YAKÎNÎ Şüphe edilmeyecek ilmî halde, hiç şeksiz bilinmeğe dair
YAKÎNİYYÂT Yakînî bir surette bilinenler
YAKTÎN Kabak, kavun ve karpuz gibi dalları yerde yayılan bir nebat adı
YA'KUB (AS) Kur'an-ı Kerim'de adı geçen peygamberlerdendir Yusuf Aleyhisselâm'ın babası ve İshak Aleyhisselâm'ın oğludur Bir adı da İsrail olduğundan bu sülâleden gelenlere İsrail oğulları mânasına, Benî İsrail denilmektedir Büyük oğlunun adı Yehud olduğundan sonradan bunlara Yahudi denilmiştir (Bak: Yusuf AS)
YAKUT Çeşitli renkleri olan kıymetli bir süs taşı
YAKUT-U MÜZAB Erimiş yakut * Göz yaşı * Kan * Kırmızı şarap
YAKUT-U ZERD Sarı yakut * Güneş
YAKZA Uyanıklık Dikkatte olma
YAKZÂN Uyanık
YAKZATEN Uyanık olarak Şuurlu ve dikkatli surette
YÂL f Kuvvet, güç Boyun, gerdan
YÂL Ü BÂL Boybos düzgünlüğü
YALAK Hayvanların su içmelerine mahsus içi oyuk kütük veya taş Çeşmelerin musluğu altına konulan tasa da bu ad verilir
YALAN (Bak: Kizb)
YALDIZ t Cilâ * Parlatmağa yarıyan şey
YALE f Sığır boynuzu
YA LEYTE Keşke, ne olurdu
YALMEND f Aile reisi Aile başkanı
|