|
Prof. Dr. Sinsi
|
Osmanlıca Sözlük (D Harfi)-Osmanlıca Terimler Sözlüğü-Osmanlıca Kelimeler Sözlüğü...
RE: Osmanlıca Sözlük (D Harfi) DELİL-İ İNNÎ
(Bak: Bürhan-ı innî)
DELİL-İ NAKLÎ
Kur'an, Hadis-i Şerif veya diğer mukaddes kitaplardaki verilen haberler ile olan delil
DELİL-İ SÜLLEMÎ
(Bak: Delil-i arşî, Arş ve süllem)
DELK
Oğuşturmak El sürtmek Oğmak
DELK
f Eski ve yamalı elbise Dervişlerin giydikleri eski aba * Kılıcı kınından çıkarmak
DELL (DİLÂL)
Naz * Hey'et * Güzel ahlâk
DELLAK
(Delk den) Hamamlarda müşterileri keseleyip yıkayan kimse, tellâk
DELLAL
İlân edici Yüksek sesle bildiren * Müşterileri çeken Davet eden * Hakka davet eden
DELS
Karanlık, zulmet * Bir şeyi saklamak, gizlemek * Sonbaharda yapraklanan bir ot çeşiti
DELTA
yun Nehirlerin taşıdığı toprakların (alüvyonları) akarsuyun, denize veya göle döküldüğü yerde yığılmasıyla meydana gelen kısım
DELUK
Dişleri kırılmış ve kütelmiş olan yaşlı deve * Kınından çıkması kolay olan kılıç
DELV
(Delve) Kova Su koyulan ve kuyudan su çekilen bakraç * Oniki burçtan birinin adı
DELZ
Vurmak, darb
DEM'
Göz yaşı Sürurdan veya keder sebebiyle ağlama neticesi gelen göz yaşı
DEM
Kan
DEM
f Nefes Soluk * Ağız * Nazar * An, vakit, saat * Koku * Kibir, gurur * Âli, yüksek * Körük
DEM-İ CİVÂNÎ
Gençlik çağı
DEMA
f Her zaman Vaktâki * Soluk Nefes Hastalık sebebiyle tez tez solumak * Ürpermek * Dem An
DEM'A
Bir damla göz yaşı
DEMADEM
f Zaman zaman An be an Sık sık Her vakit
DEMAGOG
yun Demagoji yapan kimse
DEMAGOJİ
yun Halkı kendi menfaati için okşama siyâseti Halkın hoşuna gidecek sözlerle insanların sevgisini kazanarak kendi maksadını elde etmeğe çalışmak Halk avcılığı Cerbeze
DEMAK
Tipi (Kış gününde rüzgârın karı her tarafa savurmasıdır)
DEMAL
Ters * Ekşimiş hurma
DEMAME
Çirkinlik
DEMAN
f Heyecanlı Hiddetli, hiddete kapılmış * Vakit, zaman An * Bağırıp çağırma, feryat, figân * Heybetli, güçlü, kuvvetli, azametli, cesim * Kükremiş
DEM'AN
İçi iyice dolmuş olan Ağız ağıza dolu kap
DEMAN(İ)
Ters, terslik
DEMANKEŞ
f Zaman, müddet, vakit, an
DEMAR
f Helâk, mahv, telef, ölüm, mevt
DEMAR-ÂVER
f İntikam alan, müntakim Helâk eden
DEM'A-RİZ
f Ağlıyan, gözyaşı döken
DEMBEDEM
f Bazan Vakit vakit Arasıra
DEM-BESTE
f Sesi soluğu kesilmiş, susmuş
DEMC
Dühul etmek, girmek * Mestur olmak, örtünmek
DEMCELE
(C: Demâcil) Şişman kadın * Huyu, hilkati güzel, iyi kadın
DEMDEM
Yüce, yüksek yer
DEMDEME
f Hiddetli söz Avâz Hoşa gitmeyen sesler * Sinek vızıltısı * Öğütmek Sürte sürte ezmek * Azab vermek, eziyet etmek * Hile * Davul * şöhret, nam, ün
DEME
f Ateş körüğü
DEMEKMEK
Katı, şedid * Çok kuvvetli kimse
DEMENDAN
f Cehennem * Ateş, nar
DEMENDE
f Saldırıp kükreyen * Üfleyen
DEMES
(C: Dimâs) Yumuşak kumlu yer
DEMEŞK (DİMEŞK)
Şam şehri * Yürüğen kuvvetli, seri deve
DEMEVÎ
Kana dâir, kana mensub ve müteallik * Mc: Asabi, sinirli Kanın çokluğu sebebi ile hâsıl olan mizaç
DEMG
Başı, dimağa erişinceye kadar yarmak Dimağa vurmak * Güneşin sıcaklığı dimağa tesir etmek
DEM-GÜZAR
f Yaşayan, vakit geçiren
DEMİM(E)
Çirkin ve kısa boylu kimse
DEMK
Hız Sür'at
DEM-KEŞ
f Nefes çeken, soluk çeken * Devamlı öten bir güvercin cinsi * Kaval, ney gibi çalgıları devamlı üfürenler * Bazı kuşların, kübbül gibi uzun uzun ötenleri * Şarap içen
DEM-KEŞİDE
f Kafadar, arkadaş
DEML
Yeri terslemek * Yara, cerh
DEMLES
Kaba, galiz nesne
DEMMA'
Mütekebbir gönüllü, gururlu kimse
DEMNE
f Fırın ve ocak bacası
DEMODE
Fr Modası geçmiş, kimse kullanmaz hâle gelmiş olan
DEMOKRASİ
yun (Demos: Halk; Kratia: İdare, iktidar) Halk iktidarına dayanan hükümet şekli Devlet iktidarını elinde bulunduranların, halkın çoğunluğunun iradesiyle seçildiği hükümet şeklidir Tatbikatı üç şekildir:1- Vasıtasız hükümet şekli: Halk, devlet iktidar ve hâkimiyetini vasıtasız olarak kullanır Kanunları kendisi yapar, suçluları kendisi muhakeme eder, idareyi kendisi yürütür Bu usül ancak küçük cemiyetlerde tatbik imkânına sahiptir 2- Yarı vasıtasız hükümet şekli: Halk re'yi ile temsilciler meclisi seçilir Meclisin çıkardığı kanunların tatbik edilebilmesi için halkın re'yine baş vurulması (referandum) şarttır3- Temsil hükümet şekli: Cumhuriyet Halk seçim yolu ile hakimiyet ve iktidarı, belli bir zaman için seçtiği temsilciler meclisine devreder İktidarı halk adına meclisler kullanırDemokrasinin temsil şekli olan cumhuriyetin de üç ayrı tatbik şekli vardır 1- Meclis hükümeti sistemi: Hükümet, meclis iradesiyle teşekkül eder Eğer hükümet meclisin itimadını kaybederse meclis tarafından düşürülür 2- Parlementer hükümet sistemi: Hükümetle, meclis, belli ölçüler içinde birbirine karşı müstakildir 3- Başkanlık hükümeti sistemi: Hükümet başkanını halk seçer Başkan, hükümet üyelerini kendisi tâyin eder ve kendisi azlederDemokrasi, hukuk devletine ve millet ekseriyetinin hakimiyetine dayalı olup kişi veya azınlık hâkimiyetini reddederDemokrasinin temellerine aykırı olmayan herhangi bir inanış ve fikir sahibi olanlar, kendi inanış ve fikrini halka kabul ettirmek için zor kullanmak veya idareyi ele geçirmek için zorlama ve isyana teşebbüs veya açıkça teşvik etmemek şartıyla her türlü inanış ve fikri; neşir, tebliğ ve telkin etmek serbestliğini kabul eden devlet şeklidir
DEMOKRAT
Demokrasi taraftarı
DEMOKRATİK
Fr Demokrasiye uygun
DEMRAG
Çok kırmızı olan
DEMS
Örtmek Defnetmek, gömmek
DEM-SAZ
f Arkadaş, refik, hem-dem, dost Sırdaş
DEM-SAZÎ
f Dostluk, arkadaşlık Sırdaşlık
DEMŞİNAS
f Hikmetli davranan, akıllı
DEMUK
Sür'atli, seri, hızlı
DEM VURMAK
t Bir şeyden gelişigüzel bahsetmek
DEMY
Kan, dem
|