|
Prof. Dr. Sinsi
|
Osmanlıca Sözlük (C Harfi)-Osmanlıca Kelimeler Sözlüğü...
RE: Osmanlıca Sözlük (C Harfi) CÜBA'
Korkak
CÜBAB
Devenin sütünün üstüne gelen köpüğü
CÜBAR
Ziyan olmak Heder olmak * Üçüncü gün
CÜBB
Kuyu * Küp Kulpsuz desti * Vaktiyle zindan gibi kullanılan çukur, susuz kuyu
CÜBBE
(C: Cübeb) Şeâir-i İslamiyeden olup, giyilmesi sünnet olan dış kıyafetini teşkil eden, bilhassa namazda giyilen uzun ve bolca bir libas
CÜBCÜBE
(C: Cebâcib) Korkutmak * Yağ koymağa mahsus deri zenbil ve büyük desti * Çok su * Erimiş yağ
CÜBCÜBİYYE
İşkembe yemeği (Onu pişirip satana işkembeci mânâsına "cübcübî" derler)
CÜBLE
Hörgüç
CÜBN
(Cübün) Ürkeklik Korkaklık Korkak olmak * Peynir
CÜBNE
Korkaklık
CÜBNÎ
Peynirci * Peynir hâlinde olan şey
CÜBU'
Tehir etmek, sonraya bırakmak * Yönelmek, rücu etmek
CÜBÜLL
(C: Cübüllât) Yaratılmak, hilkat * Kesir, çok
CÜBÜN
Peynir * (Cebin C) Alınlar
CÜ'CÜ'
Gemi göğsü Kuş göğsü
CÜDA
f Ayrılık Ayrılmış
CÜDA'
Ölüm Mevt * Hayvana muzır olan otlak, çayır
CÜDAD
Çulha yumağı * Eski kaftan * Küçük ağaç
CÜDAT
(Câdi C) Dilenciler, sâiller
CÜDAYİ
f İftirak, ayrılık
CÜDCÜD
(C: Cedâcid) Orak kuşu derler bir büyük böcek ki yaz aylarında öter
CÜDD
Cem'etmek, toplamak * Yol üstünde olan kuyu
CÜDDET
(C: Cüded) Dağ arasındaki yol * Şekil, tarz, işaret * Çizgi
CÜDED
Dağ yolları Yol gibi olan izler * Bir rengi diğer renkten ayıran çizgi
CÜDERA'
(Cedir C) Yakışanlar Lâyık olanlar, liyâkat sahibi olanlar
CÜDERE
(C: Cüder) Ur dedikleri yumru (İnsan bedeninde çıkar)
CÜDERÎ
Kabarcık denilen hastalık * Çiçek hastalığı
CÜDRAN
(Cedr C) Duvarlar
CÜDUBE
Kıtlık
CÜDÜR
(Cidâr C) İnce deriler, zarlar * Duvarlar, setler
CÜFAEN
Beyhude, boşuboşuna, faydasız yere
CÜFAF
Kurumuş
CÜFAFE
Dağılmış kuru ot
CÜFAL
Selin kenara attığı çör çöp * Davarın yünü ve kılı çok olmak * Kıllı kimse * Bol
CÜFALE
Su kenarında olan çörçöp
CÜFF
İçi boş olan şey Kof * Dimağa işlemiş olan baş yarığı * Hurma çiçeğinin kabuğu * Cemaat, topluluk * Yarısı kesilip kova olmuş olan çürük ve eski kırba
CÜFRE
Bir şeyin ortası Mezar * Boşluk Çukur * Göğsün içerisi Sadır
CÜFT
f Tek olmayan Eşi olan Çift
CÜFTE
f Benzer, eş, denk, müsavi * İnsan veya hayvan sağrıs * Hayvan çiftesi
CÜFUR
Zayıf olmak
CÜHAL
Zehir
CÜHD
Kuvvet, tâkat
CÜHELA
(Câhil C) Cehele, cühhâl Cahiller Bilgisizler
CÜHERA
(Câhir C) Yüksek sesle açık olarak söylenenler
CÜHHAL
(Câhil C) Bilgisizler, câhiller
CÜHUD
Bilerek inkâr etmek Bildiği hâlde yanlış söylemek * Peygamberimiz Resul-i Ekremi (ASM) bildikleri ve mukaddes kitablarında O'nun evsâfını okudukları hâlde inkâr eden Yahudiler (Türkçedeki "cıfıt" kelimesi bundan gelir) * Bir kimseyi bahil bulmak
CÜLAB
Gülsuyu, cüllâb * İshal veren şerbet, müshil
CÜLAHEK
f Örümcek, ankebut * Küçük dokumacı
CÜLAL
(Celil) Ulu, büyük nesne, azim
CÜLALE
Büyük dişi deve
CÜLAZÎ
Kocaman ve kuvvetli İriyarı * Hâdim, hademe, hizmetkâr * Kilise veya manastır uşağı * Papaz veya keşiş
CÜLB (CİLB)
Su olmayan bulut
CÜLBAN
Burçak dedikleri hububat cinsi
CÜLBE
Yara iyi olduğunda üstünde olan ince deri
CÜLCÜL
(C: Celâcil) Ufak çıngırak, küçük çan
CÜLCÜLÂN
Susam
CÜLCÜLÂN-I HABEŞE
Beyaz haşhaş
CÜLESA
(Celis C) Beraber oturanlar
CÜLHAB
Dere, vâdi
CÜLHUB
Dizleri büyük olan kadın
CÜLL
(C: Cilâl-Ecille) Çul * Gül * Her nesnenin büyüğü ve muazzamı
CÜLLA
(C: Cilel) Büyük emir
CÜLLAB
f Cülâb, gülsuyu
CÜLLAH
Çok sel
CÜLLAS
(Câlis C) Cülus edenler, oturanlar
CÜLLE
Hurma koydukları kap * Hurma yükü
CÜLMUD
Kaya
CÜLMÜD
Sesi çok çıkan ve kuvvetli olan kimse
CÜLUBE
Başka yerden satmaya getirilen şey
CÜLUD
(Cild C) Ciltler, hayvan derileri
CÜLUL
Kişinin, yerinden başka yere çıkması
CÜLUS
Oturuş Oturma * Padişahın taht'a oturması
CÜLUS-U HÜMÂYUN
Padişahın taht'a oturma merâsimi
CÜLUSİYYE
Taht'a çıkan hükümdarlar veya padişâhlar için yazılmış yazı veya söylenmiş şiir * Hükümdarın tahta çıktığı ilk gün verdiği bahşiş
CÜLÜBAN
Sahtiyandan yapılan dağarcığa benzer bir kap
CÜLÜNBAK
Diş gıcırtısı * Kapı gıcırtısı
CÜLZA
Sağlam deve
CÜMA'
Toplamak Cem'etmek
CÜMÂDE
Arabi ayların beşinci ve altıncısının adı
CÜMÂD-EL-ÂHİRE
Arabi ayların altıncısının adı
CÜMÂD-EL-ÛLÂ
Arabi ayların beşincisi Cemazi-yel-evvel
CÜMAH
Kibirlenmek
CÜMALE
(C: Cümâlât) Gemi urganı
CÜMAME
(C: Cümâm) Yuvarlak inci Kıymetli taş Gümüşlü boncuk Büyük inci tanesi Gümüşten yapılıp dizilen inci gibi toplar
CÜMAN
İri inci
CÜMANE
Tek inci
CÜMASE
Soğuk, berd
CÜMAZ
Gümüşlü boncuk
CÜMBÜŞ
(Bak: Cünbiş)
CÜMCÜME
(C: Cemâcim) Baş kemiği, kafatası * Ağaç çanak * Arabdan bir kabile
CÜMD
Taş
CÜMD
(C: Cümâd-Ecmâd) Yüce, sağlam mekân
CÜMEL
(Cümle C) Cümleler Birden fazla anlama gelen sözler Mecmular (Bak: Cümmel)
CÜMHURE
İçi boş kemik
CÜMLE
Hep, bütün, tam * Gr: Tam mânâyı ifade eden, kaideye uygun söz
CÜMLE-İ ASABİYE
Tıb: Sinir sistemi
CÜMLE-İ CEZÂİYE
Şart cümlesinin ikinci kısmı Misâl: "Eğer lügatı rehber edinirsen, kelimelerin mânasını anlarsın" cümlesindeki "kelimelerin mânasını anlarsın" cümlesi, cümle-i cezâiyedir
CÜMLE-İ FİİLİYE
f Fiil ile başlayan arabça cümle Fiil cümlesi
CÜMLE-İ İHBÂRİYE
(Cümle-i haberiye de denir) Bir hâdiseyi, bir nesneyi bildiren cümle Bunun zıddı: cümle-i inşâiyedir; emir ve nehiyleri bildirmek gibi
CÜMLE-İ İSMİYE
f İsimle başlayan arabça cümle İsim cümlesi
CÜMLE-İ MU'TERİZE
Cümlenin mânasını açıklamak için parantez içine yazılan cümle
CÜMLE-İ MÜSTE'NEFE
Kendinden önceki cümleden bağımsız, müstakil cümle
CÜMLE-İ ŞARTİYE
(Bak: şart)
CÜMLE-İ TEFSİRİYE
(Cümle-i müfessire) "Yâni, meselâ" gibi sözlerle başlayıp önceki cümleyi açıklayan cümle
CÜMLE-İ ÛLÂ
Birinci cümle Evvelki cümle
CÜMLE KAPISI
Sarayın büyük kapısı * Dış kapı
CÜMLE ŞİRÂN-I CİHÂN
f Cihânın bütün arslanları
CÜMLETEN
Bütün, hep, kâffeten, cemian, hep birden
CÜMMA'
Bir araya gelerek toplanmış şey, küme
CÜMMAH
Temrensiz, ucu yuvarlak ok (Oğlancıklar onunla ok atmayı öğrenirlerdi)
CÜMMAR
Hurma yağı denilen beyaz bir maddedir ve hurma ağacının başından çıkar ve araplar onu yerler
CÜMMEL
(Cümel) Harflerin, sayı kıymetine göre hesaplanması Ebced (Bak: Ebced) * Bir kaç urganın birleştirilmesinden meydana gelmiş olan çok kalın gemi halatı
CÜMMET
Suyun biriktiği yer * Başta toplanan saç * Omuzlara inen saç
CÜMMEYZ
İncire benzer bir yemişin adı
CÜMRE
Süvari alayı, bin atlı cemaat
CÜMSE
Hurma koruğu
CÜMUD
Donuk Katı Sert * Mc: Gayretsiz * Soğukluk
CÜMUD-U AYN
Göz donukluğu
CÜMUDİYE
Büyük buz dağ Glâsiye Buzul Aysberg
CÜMUM
Suyu çok olan kuyu * Su kuyuda çok olmak (mânâsına mastardır)
CÜMÛS
Donmak
CÜMZA
Seri davar
CÜMZAN
Hurma nevilerinden bir hurma
CÜMZE
Toplanmış hurma
|