|
Prof. Dr. Sinsi
|
Osmanlıca Sözlük (T Harfi)-Osmanlıca Sözlük (T Harfi)Kelimeler...
RE: Osmanlıca Sözlük (T Harfi) TAFAZZUL (Fazl dan) Üstünlük taslama
TAFDİH (Fedahat dan) Rezil etme Kötülüklerini yayarak adını kötüleme
TAFDİL Bir şeyi üstün kılmak Birisini ötekisinden mühim görmek * Gr: Bir şeyi "en üstün, daha üstün daha çok, en iyi, daha iyi" gibi mânâ ifâde etmesi için mukayese ve üstünlük gösteren ismini söylemek ki, buna "ism-i tafdil" denir Ef'al () vezninde; efdal (daha faziletli), ekber; (en büyük), ahsen; (en güzel, daha güzel) gibi Türkçede; kelimenin başına daha, en, pek, pek çok gibi kelimeler getirilerek yapılır Farsçada ise; kelimenin sonuna "ter, terin" gibi ekler getirilir Bed den; bedter, bedterin (daha kötü, en kötü) gibi
TAFE Yağmur * Karanlık * Güneşin, batmaya yaklaşması
TAFES Kir, necis
TAFF Tamam alıp eksik vermek
TAFH Kaldırmak * Dolu olmak
TAFİ Her nesnenin üstüne gelen * Hâriç, dış
TAFİF Az, kalil
TAFİH Dolu, mümteli
TA'FİR Tozlu ve topraklı yapmak * Ağartmak, beyazlatmak * Kirletmek Mülevves etmek * Oğlan kaçsın diye kadının, emziğine toprak sürmesi * Güneşte et kurutmak (O kurumuş ete "afir" derler)
TAFK (Tafak) Bir işe başlamak, mülâzemet etmek, başlayıp devamda sebat etmek
TAFN Ölüm, mevt * Haps
TAFR (TUFUR) Yukarı sıçramak Kalkmak
TAFRA Yukarıya sıçrama atlama * Yukarıdan atıp tutma * İlmiye sınıfında rütbe ve derece alma
TAFS (TUFUS) Ölüm, mevt
TAFSİL Etraflı olarak bildirmek * Açıklamak, şerh ve beyan etmek İzah etmek
TAFSİLÂT (Tafsil C) Açıklamalar, izahlar
TAFSİLEN Uzun uzadıya, tafsilâtlı olarak
TAFSİYE Halâs etmek, kurtarmak
TAFŞELE Kaygana aşı * Baklava
TAFTAF Yumuşak taze ot * Ağacın çevresi
TAFTAFE (C: Tavâtıf) Böğür, hâsıra
TAFTHANE f Matbaa Basımevi
TAFTİN (Fatanet den) Anlatma, akıl erdirtme
TAFTİR Orucunu açmak
TAFV Bir şeyin batmayıp su üzerinde kalması * Ağaç üzerinde yaprağın belirmesi * Bir işe girmek * Hayvanın tepe üzerine çıkması * Ceylânın koşması
TAFZİH (C: Tafzihât) Rezil etme
TAFZİZ Gümüş kaplama, gümüşleme
TAGADDİ (Gıda dan) Gıdalanmak, beslenmek * Sabah yemeği
TAGADDİYÂT (Tagaddi C) Gıdalanmalar, beslenmeler
TAGALLÜB Zorbalık * Hilâf-ı hak olarak musallat olmak İstilâ etmek * Üstün gelmek
TAGALLÜBÂT (Tagallüb C) Zorbalıklar, tahakkümler
TAGAME (C: Tıgâm) Hor ve zelil kimse * Ufacık kuşlar
TAGAMGUM Anlaşılmaz söz
TAGANNİ (Gınâ dan) Muhtaç olmamak * Kâfi bulmak * Zengin olmak * Şarkı söylemek Bir ibareyi makamla okumak * Bir şâirin birisini medih veya hicvetmesi
TAGANNÜM (Bak: Tegannüm)
TAGAŞŞİ (Gışâ dan) Bürünmek, örtünmek
TAGAVVÜL Renkten renge girmek Rengini değiştirmek
TAGAYYÜB (Gayb dan) Gözden kaybolma, görünmeme
TAGAYYÜR Değişmek Başkalaşmak * Bozulmak Renk değiştirmek * Kokmak(Tagayyür ve tebeddül; hudûsten ve tekemmül etmek için tazelenmekten ve ihtiyaçtan ve maddilikten ve imkândan ileri geliyor Zât-ı Akdes ise; hem kadîm, hem her cihetçe kemal-i mutlakta, hem istiğna-yı mutlakta, hem maddeden mücerred; hem Vâcib-ül-Vücud olduğundan; elbette tagayyür ve tebeddülü muhaldir, mümkün değildir L)
TAGAYYÜRAT (Tagayyür C) Başkalaşmalar, bozulmalar Değişmeler
TAGAYYÜZ Gayzlanma, kin besleme * Kızma, hiddete gelme
TAGAYYÜZAT Hiddetlenmeler Kızmalar
TAGAZZİ (C: Tagazziyât) Gıdalanma, beslenme
TAGBİR (C: Tagbirât) (Gubar dan) Toza bulaştırma * Gücendirme, muğber etme
TAGDİYE Sabah yemeği yedirmek * Gıdalandırmak, beslemek Beslenmek
TAGFİL (C: Tagfilât) (Gaflet den) Gafil avlama veya gafil avlanma
TAGIYE Salak, kibirli ve inatçı adam * Yıldırım
TAGİ (Tagy) (Tuğyan dan) Azgın Azmış Asi Mütekebbir ve ahmak olan * Dindar olmayan padişah
TAGLİB Edb: Bir alâkadan dolayı bir kelimeyi, başka bir mânayı da içine alacak şekilde kullanma Baba ile anaya "Ebeveyn" denilmesi gibi
TAGLİF (Gılaf dan) Kınına koyma, kılıfına sokma * İyi kokulu nesneler yapmak
TAGLİF-İ SÜYUF Kılıçları kılıfa koyma * Mc: Sulh yapma, barışma
TAGLİK (C: Taglikat) (Galak dan) Kapama, kapanılma * Kilitleme * Edb: Muğlak ve kapalı söz söyleme
TAGLİS Fık: Kurban bayramının ilk gününde Müzdelife'de bulunanlar için o günün Sabah Namazını fecri müteakib daha ortalık karanlık iken kılmak (Bu çok efdaldir) * Bir işi üzerine almak * Sabah karanlığında sefer etmek
TAGLİT (Galat dan) Yanlışını çıkarma Yanıltma * Karıştırma
TAGLİYE Pahalanma * Kaynatma
TAGLİZ (Gılzet den) Kabalaştırma Kaba ve galiz yapma * Kaba söyleme * Pahalanma
TAGMİD Kınına koyma
TAGMİS Batırma, daldırma
TAGMİYE Evin üstüne direk yapmak * Yüzü bir şeyle örtmek
TAGMİZ Sıkmak * Gövdesini sıktırıp ovdurmak
TAGMİZ Göz yummak * Sözü müşkil söylemek
TAGNİYE (Gınâ dan) Birini zengin etmek
TAGR (C: Tagrân) Bir küçük kuş
TAGRİB (Gurbet den) Birini gurbete gönderme * Memleketten çıkarma, uzaklaştırılma * Kovma
TAGRİD Çağırmak * Kuş ötmek
TAGRİK (Gark dan) Suda boğma
TAGRİM Ödetme Ödenme
TAGRİM-İ DÜYUN Borçların ödenmesi
TAGRİR (C: Tagrirât) (Gurur dan) Müşteriyi aldatma Gurur verip aldatma * Tehlikeli yerlere düşürmek
TAGRİS (Gars dan) Yere dikme
TAGRİS Aç etmek
TAGRİZ Batırmak * Çekirgenin kuyruğunu yere batırması
TAGŞİŞ (Gışş dan) Karıştırmak saflığını gidermek Değerli bir şeyi değeri olmayan şeylerle karıştırmak * Aklı gidermek * Hayran etmek
TAGŞİYE (Gışâ dan) Örtmek, örtünmek Bürünmek * (Gaşi den) Kendinden geçirilmek
TAGTİYE Örtme, örtülme
TAGUN Azgın kimseler * Cenab-ı Hakk'ın emir ve kanunlarından gaflet edip haksızlık edenler, zulüm edenler
TAGUT İnsanları Allah'a (CC) karşı isyana sevkeden İsyankâr * Her bâtıl mâbud * Şeytan * İslâmiyetten önce Kâbe'deki putlardan birinin ismi
TAGVA Tuğyan Azgınlık
TAGVİR Sonuna yetişmek * Çukur yapmak * Öğle vaktinde uyumak
TAGVİS Medet istemek, yardım istemek
TAGVİYE Azdırıp yoldan saptırma, baştan çıkarma
TAGYİB Kaybetmek
TAGYİM (Hava) bulutlu olmak
TAGYİR Başkalaştırma Değiştirme Bozma * İyiden kötüye değiştirme
TAGYİRÂT (Tagyir C) Değiştirmeler, başkalaştırmalar; bozmalar
TAGYİZ (Gayz dan) Hiddetlendirme, kızdırma, öfkelendirme
TAGZİN Hışım etmek, kızmak * Buruşturmak
TAGZİT Çok sıkı bağlama Tazyik etme, basınç yapma
TAGZİYE Gazâ ettirme, din uğrunda savaştırma
TAGZİZ Gümüşle süslemek
TAH Hamur
TAH Atmak * Uzaklaştırmak, ırak etmek * Cimâ etmek
TAHA ("Serdi" manasında fiil) Yaymak, döşeyip düzgün sermek * Arzın hayata münasip şekilde döşenmesi Düzgün arz
TÂHÂ Kur'an-ı Kerim'de mukattaat-ı hurufiyeden olup Cenab-ı Hak ile Peygamberimiz (ASM) arasında bir şifredir * Peygamberimizin (ASM) bir ismidir Mânası hakkında muhtelif rivayetler vardır
TÂHÂ SURESİ Kur'an-ı Kerim'in 20 suresidir Mekkîdir
TAHA Bulut
TAHA' Döşenmiş ve yayılmış yer * Bir nebat cinsi
TAHA' Yüksek bulut * Gam, hüzün, keder
TAHAB Birbiriyle sevişmek
TAHABBUT Düşünmek * Aklını eksiltmek, fâsid etmek
TAHABBÜB Sevgi göstermek, muhabbet beslemek Bir kimseyi dost ittihaz etmek Sevdirmeği istemek(Aç canavara karşı tahabbüb, merhametini değil, iştihasını açar; hem de diş ve tırnağının kirasını da ister M)
TAHABBÜŞ Cem'olmak, toplanmak
TAHACC Husumet etmek, düşmanlık yapmak, kin tutmak
TAHACCÜM (Hacm den) Büyüme, irileşme, hacim peyda etmek
TAHACCÜR Taşlaşmak Taş kesilmek Donup kalmak
TAHACCÜRAT (Tahaccür C) Taşlaşmalar, taş kesilmeler
TAHACİ' Eğlenmek * Tenbellik etmek
TAHACU Hicvedişmek Mesel söyleşmek
TAHACÜC Hüccetleşmek Birbirinden hüccet talep etmek, delil istemek
TAHACÜZ Men'edişmek, karşılıklı engel olmak
TAHADD Muhalefet edişmek, birbirine karşı gelmek
TAHADDİ Meydan okuma
TAHADDİ MU'CİZESİ Cenab-ı Hakk'ın, Resülüne inzal ettiği Kur'anın şeksiz, şüphesiz bir mu'cize-i ebediye olduğunu sarahaten göstermek için, şüphesi olanlara karşı "Kur'an'ın mislini ve nazirini yapın" diye meydan okuması
TAHADDU' (Hud'a dan) Bilerek aldanma
TAHADDÜB (C: Tahaddübât) (Hadeb den) Kamburlaşma
TAHADDÜR (Hader den) (Kadının) örtünme(si) Tesettür * Uyuşma, uyuşturulma
TAHADDÜR (Hadr dan) İnişe doğru akıp gitme * Yokuş aşağı hızla inme
TAHADDÜR-İ MİYÂH Suların akıp gitmesi
TAHADDÜS Yok iken peyda olmak Ortaya çıkmak Meydana gelmek Olmak * Haber vermek, sezgi
TAHADDÜS Bilmediği ve duymadığı ihbar ve havadisi idrak eylemek Zan ve tahmin etmek * Sür'atle idrak etmek
TAHADDÜŞ Tırmalanma * Üzüntü duyma
TAHADU' Aldanmış gibi görünme
TAHADÜS Haberleşmek
TAHAF İnce ve şeffaf bulut
TAHAF Yüksek bulut
TAHAFFUZ Korumak, sakınmak Kendini muhafaza etmek * Barınmak
TAHAFFUZÎ Korunma ile ilgili
TAHAFFUZKÂR f Korunan, sakınan Kendisini muhafaza eden
TAHAFFÜF (Hiffet den) Hafiflemek Hafif olmak * Ayağa mest gibi bir şey giymek
TAHAİ Birbiriyle kardeş olmak
TAHAKKUD Kin tutma, kin gütme
TAHAKKUK Bir şeyin doğruluğunun meydana çıkması Gerçekleşmek Delil ile isbat edilmek Sabit ve hakikat olduğu aşikâr olmak
TAHAKKÜK Kaşınmak Ovunmak
TAHAKKÜM (Hüküm den) Tekebbür, zorbalık etmek Zorla hükmetmek(Evet imanlı fazilet, medar-ı tahakküm olmadığı gibi, sebeb-i istibdad da olamaz L)
TAHAKKÜMÂT (Tahakküm C) Tahakkümler, zorbalıklar
TAHAKKÜMÎ Mânasız iddia Delilsiz, isbatsız haklılık dâva etmek, Mânasız mücerred dâva
TAHAKÜM Hükmedişmek
TAHALHUL Deprenmek, harekete gelmek * Aşağı etmek
TAHALHUL (Halhal dan) Ayağa bilezik takma * Bir cismin hacminin büyümesi, şişmesi * Hava cereyanı olması
TAHALLİ (Halâ dan) Boşalmak Boş kalmak Tenhaya çekilmek Yalnız kalmak
TAHALLİ (Halâvet den) Kendi kendini donatmak Süslenmek
TAHALLUK Ahlâklanmak İyi huy edinmek Yüksek İslâmi ahlâkla ahlâklanmak
TAHALLUT (Halt dan) Karışma Karışık olma
TAHALLÜB Sızma Ter çıkarma * Sütlenme Süt peyda etme * İmrendiğinden ağzının suyu akmak * Pâre pâre etmek, dağıtmak, parçalamak
TAHALLÜD (Huld dan) Bir yerde devamlı kalmak Devamlı olmak
|