Osmanlıca Sözlük (T Harfi)-Osmanlıca Sözlük (T Harfi)Kelimeler...

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

RE: Osmanlıca Sözlük (T Harfi) TA'VİS Güç etmek, zorlaştırmak

TAVİYYET İnsanın gönlünde gizli olan istek veya niyet

TAV'İZ Korkutmak

* Söz vermek, va'detmek

TA'VİZ Nazar veya kötü şeylerden muhafaza için takılan dualı kâğıt, nüsha

Muska

TA'VİZ Bedel, bir şey vermek

Karşılık, bedel göstermek

* Değiştirmek

TA'VİZÂT (Ta'viz

C

) Karşılık olarak verilen şeyler

Ödünç verilen para

TA'VİZEN Karşılık olarak, karşılık alınmak suretiyle

Gelecekte gelirinden kesilmek şartıyla

TAVK Tâkat

Güç

* Boyuna takılan zinet

Gerdanlık

* Tasma

TAVK-I BEŞER Beşer takatinin, güç ve kudretinin son haddi

TAVK Arzu etmek, istemek

TAVL (Bak: Tul)
TAVLA Hayvan bağlanan ahır

(San'at Ansiklopedisinde "Tavla" maddesi: "Hayvanların tavlanması yani istirahat edip çalışacak kıvama gelmesi, kuvvet ve tâkat kazanması için beslendiği yer

" şeklinde tarif edilmiştir

)
TAVME Tosbağanın dişisi

TAVR (Bak: Tavır)
TAVRÎ Vahşi adam veya kuş

* Ehad, vâhid, bir

TAVS Örtmek

TAVSİB Tenbellik ve süstlük

TAVSİF Vasıflarını söylemek

Bir şeyin iç yüzünü, ne ve nasıl bir şey olduğunu anlatmak

Vasıflandırmak

* Bilgi, ilim

TAVSİF-İ Bİ-L-FEZAİL Faziletlerini zikrederek tavsif etmek

TAVSİFÂT (Tavsif

C

) Tavsifler

Vasıflandırmalar

TAVSİL (Vasl

dan

) Ulaştırma, vardırma

TAVSİM Azalardan bir uzva zahmet vermek

* Kırmak

* Tenbellik

TAVSİT (C

: Tavsitât) (Vasat

dan) Aracı bulma

Aracılık yaptırma

TAVSİYE Vasiyet bırakma

* Ismarlama, sipâriş etme

* Birini iyi tanıtma

Öğütleme

TAVŞ Akıl hafifliği, akıl azlığı

TAVTİE Anlatılacak maksadı destekleyecek tarzda önceden bazı sözler söyleme

TAVTİD Bir nesneyi yerinde tutmak

* Muhkem etmek, sağlamlaştırmak

TAVTİN (Vatan

dan) Bir yerde yerleştirme

Yurtlandırma

* Birşeye bağlanıp onu neticelendirme

Makam tutunmak

* Gönlünü bağlamak

TAVTİŞ Karşılıklı olarak reddetmek

TAVUS Meşhur bir süslü kuşun adı

TAVVAF Kâbe'yi ziyaret ve tavaf eden

* Resmî dairelerde gece bekçisi

* Çok tavaf eden

TAVVAFİYYE Resmî dairelerdeki gece bekçilerine verilen ücret

TAVVAFE Kedi

TAVVAS Tas yapan

TAVY Açlık

TAVZİF Vazifelendirmek, iş vermek

TAVZİH Açıklamak

Açık olarak beyanda bulunmak

TAYALİS (Taylasân

C

) Başa ve boyna sarılan şallar

* Başa sarılan sarıkların omuzlar üzerine salıverilen uçları

TAYBE Medine şehri

Yesrib

Medine-i Münevvere

TAYCAN (C

: Tâyâcin) Tava

TAYERAN (Tayrân) Uçuş

Uçma

TAYF Hayâl

Uykuda veya karanlıkta gözde tecessüm eden şekiller

* Gül

* Kavs-ı kuzah

Gökkuşağı

TAYFUR Bir kuş ismi

TAYH Bulaşmak

* Hafiflik

TAYH Helâk etmek veya helâk olmak

* Bırakmak

TAYHAN Boş ve mâlayâni şeylere itiraz eden kimse

TAYHUC Turaç kuşu (Bir sülün nevidir

)
TAYİ' İtaat eden, boyun eğen kimse

* Bir işi kendi isteğiyle yapan

TAYİAN İsteyerek

TA'YİB Ayıplamak

Kötülüğünü söylemek

TA'YİBÂT (Ta'yib

C

) Ayıplamalar

TA'YİD Bayram etmek

TAYİH Hayran kimse

TA'YİL Davarı yürütmek

TA'YİN Yerini belli etmek

* Vazifeye göndermek, vazifelendirmek

* Ayırmak

* Tayın, erzak

TA'YİN-KERDE f

Belirtilmiş

Tâyin edilmiş

TAYİR (Tayr

) Kuş

* Uçmak

* Çabuk yürümek

TA'YİR (C

: Ta'yirât) Kabahati yüze vurarak utandırma

TA'YİS Görmeden bir cismi eliyle aramak

TA'YİŞ Diri tutmak

TAYİŞ Yeynicek kimse

* Hafiflik

TAYLASAN (C

: Tayâlis-Tayâlise) Başa ve boyna sarılan şal

* Başa sarılan sarığın omuzlar üzerine salıverilen ucu

TAYR (C

: Atyâr-Tuyur) Kuş

* Uçmak (mânasına mastardır

)
TAYR-I HÜMÂYUN Talih veya uğur kuşu

Devlet kuşu

(Bak: Hüma)
TAYRURE Uçmak

TAYS Çok adet

* Yer yüzünde olan toprak ve süprüntü

* Nesli çok olan karınca ve sinek

TAYSEL Çok miktar

Fazlaca

TAYTAN Yaban sarımsağı

TAYTAVA Bağırtlak kuşuna benzeyen alaca bir kuş

(Yüzü beyaz, başı kara olur

)
TAYY Bükmek, sarmak, dürmek

* Kaldırmak

* Geçmek

* Açmak

* Çıkarmak

Bir haberi ketmetmek

Kasten açtırmak

* Atlama, üzerinden geçme

TAYY-İ MEKÂN Mekânı ortadan kaldırmak

Bir şahsın bir anda muhtelif yerlerde görünmesi

TAYY-İ MERATİB Birden üst mertebeye geçmek

Birden mertebeleri aşıp, geçip gitmek

TAYY-I ZAMAN Zamanı ortadan kaldırmak

Çok uzun bir zamanı pek kısa olarak görmek ve yaşamak

Meselâ: Kur'an-ı Kerimde beyan edilen "Ashab-ı Kehf" mağarada 309 sene kaldıkları halde, kendileri yarım gün veya bir gün kadar kaldıklarını söylemişlerdir

(Bak: Bast-ı zaman)
TAYYAN Balçık yapan kimse

TAYYAR Uçan

Uçucu

Uçma kabiliyeti olan

Havaya kalbolup gaib olan

TAYYAR Deniz dalgası

TAYYAŞ Aceleci hafif kimse

* Hilebaz kimse

TAYYETMEK Silmek

Kaldırmak

* Mc: Uzun zaman veya mesafeyi az zamanda geçip aşmak

TAYYİB(E) İyi, hoş

İyi davranış

Temiz

* Hz

Peygamber'e (A

S

M

) Cenab-ı Allah (C

C

) en güzel kokular vermiştir

Bu yüzden kendisine Tayyib denilmiştir

* Fık: Helâlin her türlü şüphelerden uzak, saf ve temiz kısmına denir

TAYYİBÂT (Tayyibe

C

) Bütün güzel sözler, güzel mânalar, harika güzel cemaller

* Bütün kâinat yüzünde cemalleri görünen ezelî Esma-i Hüsnâ'nın cilveleri

TAZ f

Koşma, koşuş

TAZ' Gayretsiz olmak

TAZACCU' Gevşek davranma, üşenme

TAZACCUR Sıkıntı

İç sıkılma

TAZAFFÜR Galip olmak, yenmek

TAZALLÜL (Zıll

den) Gölgelenme, gölgede olma, gölge altına girme

TAZALLÜM Bir haksızlıktan sızlanmak

Şikâyet etmek

* Birinin hakkını veya malını gasbetmek

* Mazlum olmak

* Zulmü kendi nefsine isnad etmek

TAZALLÜM-İ HÂL Kendine yapılan bir hâlden, hareketten dolayı sızlanmak

Hâlinden şikâyet etmek

TAZALLÜMÂT (Tazallüm

C

) Yanıp yakılmalar, sızlanmalar

TAZAMMUD Yaranın merhemli bezle sarılması

TAZAMMUN İhtiva etmek

İçine almak

İçinde başka şeyleri havi olmak

Muhit olmak

* Tazmini kabul etmek

Kefil olmak

* Man: Lâfzın, mevzuu olduğu mânanın cüz'üne delâlet etmesi

TAZANNÜN (Zann

dan) Sanma, zan ile iş görme, delilsiz hükmetme

TAZARRU' Bir şeye gizlice yaklaşmak

* Kendi kusurlarını bilip kibirden vaz geçip tevâzu ile yalvarmak

TAZARRU'EN VE HUFYETEN Gizlenip saklanarak

09-10-2012	#15
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlıca Sözlük (T Harfi)-Osmanlıca Sözlük (T Harfi)Kelimeler... RE: Osmanlıca Sözlük (T Harfi) TA'VİS Güç etmek, zorlaştırmak TAVİYYET İnsanın gönlünde gizli olan istek veya niyet TAV'İZ Korkutmak * Söz vermek, va'detmek TA'VİZ Nazar veya kötü şeylerden muhafaza için takılan dualı kâğıt, nüsha Muska TA'VİZ Bedel, bir şey vermek Karşılık, bedel göstermek * Değiştirmek TA'VİZÂT (Ta'viz C) Karşılık olarak verilen şeyler Ödünç verilen para TA'VİZEN Karşılık olarak, karşılık alınmak suretiyle Gelecekte gelirinden kesilmek şartıyla TAVK Tâkat Güç * Boyuna takılan zinet Gerdanlık * Tasma TAVK-I BEŞER Beşer takatinin, güç ve kudretinin son haddi TAVK Arzu etmek, istemek TAVL (Bak: Tul) TAVLA Hayvan bağlanan ahır (San'at Ansiklopedisinde "Tavla" maddesi: "Hayvanların tavlanması yani istirahat edip çalışacak kıvama gelmesi, kuvvet ve tâkat kazanması için beslendiği yer" şeklinde tarif edilmiştir) TAVME Tosbağanın dişisi TAVR (Bak: Tavır) TAVRÎ Vahşi adam veya kuş * Ehad, vâhid, bir TAVS Örtmek TAVSİB Tenbellik ve süstlük TAVSİF Vasıflarını söylemek Bir şeyin iç yüzünü, ne ve nasıl bir şey olduğunu anlatmak Vasıflandırmak * Bilgi, ilim TAVSİF-İ Bİ-L-FEZAİL Faziletlerini zikrederek tavsif etmek TAVSİFÂT (Tavsif C) Tavsifler Vasıflandırmalar TAVSİL (Vasl dan) Ulaştırma, vardırma TAVSİM Azalardan bir uzva zahmet vermek * Kırmak * Tenbellik TAVSİT (C: Tavsitât) (Vasat dan) Aracı bulma Aracılık yaptırma TAVSİYE Vasiyet bırakma * Ismarlama, sipâriş etme * Birini iyi tanıtma Öğütleme TAVŞ Akıl hafifliği, akıl azlığı TAVTİE Anlatılacak maksadı destekleyecek tarzda önceden bazı sözler söyleme TAVTİD Bir nesneyi yerinde tutmak * Muhkem etmek, sağlamlaştırmak TAVTİN (Vatan dan) Bir yerde yerleştirme Yurtlandırma * Birşeye bağlanıp onu neticelendirme Makam tutunmak * Gönlünü bağlamak TAVTİŞ Karşılıklı olarak reddetmek TAVUS Meşhur bir süslü kuşun adı TAVVAF Kâbe'yi ziyaret ve tavaf eden * Resmî dairelerde gece bekçisi * Çok tavaf eden TAVVAFİYYE Resmî dairelerdeki gece bekçilerine verilen ücret TAVVAFE Kedi TAVVAS Tas yapan TAVY Açlık TAVZİF Vazifelendirmek, iş vermek TAVZİH Açıklamak Açık olarak beyanda bulunmak TAYALİS (Taylasân C) Başa ve boyna sarılan şallar * Başa sarılan sarıkların omuzlar üzerine salıverilen uçları TAYBE Medine şehri Yesrib Medine-i Münevvere TAYCAN (C: Tâyâcin) Tava TAYERAN (Tayrân) Uçuş Uçma TAYF Hayâl Uykuda veya karanlıkta gözde tecessüm eden şekiller * Gül * Kavs-ı kuzah Gökkuşağı TAYFUR Bir kuş ismi TAYH Bulaşmak * Hafiflik TAYH Helâk etmek veya helâk olmak * Bırakmak TAYHAN Boş ve mâlayâni şeylere itiraz eden kimse TAYHUC Turaç kuşu (Bir sülün nevidir) TAYİ' İtaat eden, boyun eğen kimse * Bir işi kendi isteğiyle yapan TAYİAN İsteyerek TA'YİB Ayıplamak Kötülüğünü söylemek TA'YİBÂT (Ta'yib C) Ayıplamalar TA'YİD Bayram etmek TAYİH Hayran kimse TA'YİL Davarı yürütmek TA'YİN Yerini belli etmek * Vazifeye göndermek, vazifelendirmek * Ayırmak * Tayın, erzak TA'YİN-KERDE f Belirtilmiş Tâyin edilmiş TAYİR (Tayr) Kuş * Uçmak * Çabuk yürümek TA'YİR (C: Ta'yirât) Kabahati yüze vurarak utandırma TA'YİS Görmeden bir cismi eliyle aramak TA'YİŞ Diri tutmak TAYİŞ Yeynicek kimse * Hafiflik TAYLASAN (C: Tayâlis-Tayâlise) Başa ve boyna sarılan şal * Başa sarılan sarığın omuzlar üzerine salıverilen ucu TAYR (C: Atyâr-Tuyur) Kuş * Uçmak (mânasına mastardır) TAYR-I HÜMÂYUN Talih veya uğur kuşu Devlet kuşu (Bak: Hüma) TAYRURE Uçmak TAYS Çok adet * Yer yüzünde olan toprak ve süprüntü * Nesli çok olan karınca ve sinek TAYSEL Çok miktar Fazlaca TAYTAN Yaban sarımsağı TAYTAVA Bağırtlak kuşuna benzeyen alaca bir kuş (Yüzü beyaz, başı kara olur) TAYY Bükmek, sarmak, dürmek * Kaldırmak * Geçmek * Açmak * Çıkarmak Bir haberi ketmetmek Kasten açtırmak * Atlama, üzerinden geçme TAYY-İ MEKÂN Mekânı ortadan kaldırmak Bir şahsın bir anda muhtelif yerlerde görünmesi TAYY-İ MERATİB Birden üst mertebeye geçmek Birden mertebeleri aşıp, geçip gitmek TAYY-I ZAMAN Zamanı ortadan kaldırmak Çok uzun bir zamanı pek kısa olarak görmek ve yaşamak Meselâ: Kur'an-ı Kerimde beyan edilen "Ashab-ı Kehf" mağarada 309 sene kaldıkları halde, kendileri yarım gün veya bir gün kadar kaldıklarını söylemişlerdir (Bak: Bast-ı zaman) TAYYAN Balçık yapan kimse TAYYAR Uçan Uçucu Uçma kabiliyeti olan Havaya kalbolup gaib olan TAYYAR Deniz dalgası TAYYAŞ Aceleci hafif kimse * Hilebaz kimse TAYYETMEK Silmek Kaldırmak * Mc: Uzun zaman veya mesafeyi az zamanda geçip aşmak TAYYİB(E) İyi, hoş İyi davranış Temiz * Hz Peygamber'e (ASM) Cenab-ı Allah (CC) en güzel kokular vermiştir Bu yüzden kendisine Tayyib denilmiştir * Fık: Helâlin her türlü şüphelerden uzak, saf ve temiz kısmına denir TAYYİBÂT (Tayyibe C) Bütün güzel sözler, güzel mânalar, harika güzel cemaller * Bütün kâinat yüzünde cemalleri görünen ezelî Esma-i Hüsnâ'nın cilveleri TAZ f Koşma, koşuş TAZ' Gayretsiz olmak TAZACCU' Gevşek davranma, üşenme TAZACCUR Sıkıntı İç sıkılma TAZAFFÜR Galip olmak, yenmek TAZALLÜL (Zıll den) Gölgelenme, gölgede olma, gölge altına girme TAZALLÜM Bir haksızlıktan sızlanmak Şikâyet etmek * Birinin hakkını veya malını gasbetmek * Mazlum olmak * Zulmü kendi nefsine isnad etmek TAZALLÜM-İ HÂL Kendine yapılan bir hâlden, hareketten dolayı sızlanmak Hâlinden şikâyet etmek TAZALLÜMÂT (Tazallüm C) Yanıp yakılmalar, sızlanmalar TAZAMMUD Yaranın merhemli bezle sarılması TAZAMMUN İhtiva etmek İçine almak İçinde başka şeyleri havi olmak Muhit olmak * Tazmini kabul etmek Kefil olmak * Man: Lâfzın, mevzuu olduğu mânanın cüz'üne delâlet etmesi TAZANNÜN (Zann dan) Sanma, zan ile iş görme, delilsiz hükmetme TAZARRU' Bir şeye gizlice yaklaşmak * Kendi kusurlarını bilip kibirden vaz geçip tevâzu ile yalvarmak TAZARRU'EN VE HUFYETEN Gizlenip saklanarak