|
Prof. Dr. Sinsi
|
Osmanlıca Sözlük (T Harfi)-Osmanlıca Sözlük (T Harfi)Kelimeler...
RE: Osmanlıca Sözlük (T Harfi) TAZARRUF Zarafet * Zariflik taslama İncelik göstermek Külfetle zarif olmak
TAZARRU'KÂRANE f Tazarru ederek Tazarru etmek suretiyle
TAZARRUR (Zarar dan) Zarar ve ziyâna uğrama
TAZAVVU' Bir şeyin güzel kokusunun etrafa yayılması
TAZAYYUK (Zîk den) Sıkışma, daralma
TAZAYYÜF Meyletmek, eğilmek, yönelmek
TAZE f Yeni kesilmiş, bayatlamamış, taravetli, buruşmamış * Yeni duyulan, henüz ortaya çıkan * Kuru olmayan, yeşil * Genç, körpe
TAZEGÎ f Tazelik, yenilik, körpelik * Gençlik
TAZENDE f Koşucu
TAZFİR Galip etmek * Tırnaklaşmak
TAZHİR (Zahr dan) Arkaya atma Arkaya bırakma veya bırakılma İhtimâl
TAZİ (C: Tâziyân) Araplar
TA'ZİB Azab verme Eziyet etme Men eylemek
TA'ZİB-İ RUH Can sıkma
TA'ZİBÂT (Ta'zib C) Eziyetler, tâzibler, azablar
TA'ZİB Davarları gece yabanda otlatıp eve getirmemek
TAZ'İF İki kat, kat kat etmek Ziyade etmek Bir kat daha artırmak Çoğaltmak * Zayıf addetmek
TA'ZİL (C: Ta'zilat) Ayıplama
TA'ZİL Azletme İşinden çıkarma
TA'ZİM Hürmet Riayet İkramda bulunmak Bir zât hakkında büyük sayıldığına delâlet edecek surette güzel muâmelede ve hürmet ifade eden tavırda bulunmak
TA'ZİMAT (Ta'zim C) Hürmet ve riayetler Tazimler
TA'ZİMEN Hürmet ve ikram ederek
TA'ZİR Kusur ve özür etme * Aslı olmayan özürler beyan etme * Necis bulaştırmak
TA'ZİR Siyaset * Tehdit etmek * Tazim ve tathir Temizlemek ve hürmet etmek * Lügatta red, icbar, tahkir, te'dib, hak üzere tevkif mânalarına gelen bu tabir, İslâm hukukunda: Hakkında muayyen bir şer'î ceza olmayan suçlardan dolayı ulülemr (hükümdar, padişah) veya vekili tarafından tatbik edilen cezalar hakkında kullanılır bir ıstılahtırTa'zirin meşruiyeti; Kitab ile, Sünnet-i Nebeviye ile ve icma-i ümmet ile sabittirTa'zir; dövmekle, hapisle, hattâ katil ile olabileceği gibi azarlama, sert lakırdı veya bakış veya herhangi bir tavır ve vaziyet ile de olabilir Dövmek suretiyle olan ta'zir, otuzdokuz değnekten fazla olamaz Bir kavle göre para almak suretiyle de ta'zir câizdir
TA'ZİR-İ EŞRAF Ümera, yüksek tüccar, köy a'yanı gibi şerefli kimseler hakkındaki ta'zirdi ki, ya bilvasıta ilâm suretiyle veya mahkemeye celbedilerek bilmuvacehe ihtar suretiyle yapılır
TA'ZİR-İ EVSAT İçtimai mevkileri orta hâlde bulunan kimseler hakkındaki ta'zirdir ki, hem mahkemeye bilcelb ilâm suretiyle, hem de hapis suretiyle yapılabilir
TA'ZİR-İ TE'DİB Âkıl bâliğ olduğu halde henüz mükellefiyet çağında bulunmayan bir çocuğun yaptığı bir suçtan dolayı hakkında te'dib ve ta'zib maksadıyla yapılan ta'zirdir
TA'ZİR-İ UKUBET Mükellef bir şahıs tarafından irtikâb olunup da şer'an muayyen bir cezası bulunmayan bir suçtan dolayı ukubeten yapılan ta'zirdir Mücrimin bu hususta müslim ile gayr-i müslim; hür ile âbid; erkek ile kadın olması müsavidir
TA'ZİRAT (Ta'zir C) Vesile ve bahane aramalar Esassız özür bildirmeler
TA'ZİRAT (Ta'zir C) Azarlamalar, ta'zirler, tekdirler
TA'ZİYANE f Ta'ziye eder surette Ta'ziye ederek
TAZİYANE f Sebeb Vasıta * Kırbaç, kamçı
TAZİYANE-İ TA'ZİB Azab vermek, azablandırmak kamçısı
TA'ZİYE Yeni ölen birisinin yakınlarının acısını paylaşır söz söylemek, teselli etmek Baş sağlığı dilemek "Allah sabr-ı cemil ihsan etsin" diye söylemek
TA'ZİZ Bir adamı aziz kılmak Hürmet ve muhabbetle sevmek
TAZLİL (Zıll den) Gölgelendirme veya gölgelendirilme
TAZLİM Zâlim olmak
TAZMİD Merhemli bezi yaraya sarıp bağlama
TAZMİN Kefil olmak * Zarar verdiği kimsenin zarar ve ziyanını ödemek * Edb: Başkasına ait bir mısra veya beyti intihâl ve tevârüd olmaksızın kendi şiirine alma san'atı * Bir şeyi bir şeye dâhil etmek * Zararı ödetmek
TAZMİNÂT (Tazmin C) Zarar ve ziyana karşı ödenen bedeller * Zararların bedellerini ödetme
TAZR Eliyle vurup def'etmek El ile kovmak
TAZRİR Zarar vermek Zarara uğratmak
TAZYİ' (C: Tazyiât) (Ziyâ dan) Kaybına sebeb olma, bırakıp kaybetme Boşuna harcama
TAZYİ-İ EVKAT Boş yere vakit geçirme Zaman harcama Vakit kaybetme
TAZYİK Daraltmak, sıkıştırmak * İcbar etmek * Sıkıntı ve ızdırab vermek * Zorlama, baskı * Fiz: Bir kuvvet harcayarak yapılan basma veya itme işi Basınç Katı cisimler, üzerine konuldukları satıhlara; sıvılar, içinde bulundukları kabın hem dibine ve hem de yanlarına; gazlar ise, içinde kapalı oldukları kabın her tarafına basınç yaparlar
TAZYİKAT (Tazyik C) Tazyikler Sıkıştırmalar Baskılar Zorlamalar * Basınçlar
TE f Dek, kadar, değin Meselâ: Ser-te-ser $ : Baştan başa
TEA Duâ
TEAB (Bak: Taab)
TEABBÜD (Bak: Taabbüd)
TEABBÜS Abes yüzlü olmak
TEADDİ (Bak: Taaddi)
TEADDÜD-Ü ZEVCAT (Bak: Taaddüd-ü zevcat)
TEADİ (C: Teâdiyât) (Adu dan) Ara açılma Düşmanlık
TEADUD (Adud dan) Kol kola girme * Birbirini tutma Karşılıklı yardımda bulunma Birbirine yardım etme
TEADÜL (C: Teâdülât) (Adl den) Birbirine denk gelme Eşitlik, denklik, beraberlik
TEAFFÜF (Bak: Taaffüf)
TEAFFÜN (Bak: Taaffün)
TEAHHUR Geri kalmak Geciktirmek Gecikmek
TEAHHÜD Hıfzetmek, korumak * Uymak, tâbi olmak, riâyet etmek
TEAHÜD Sözleşmek Ahidleşmek
TEAHÜDÂT (Teâhüd C) Sözleşmeler Ahidleşmeler
TEAKK Dolu olmak
TEAKKUB Her nesnenin âkibetine nazar etmek Sonuna bakmak
TEAKKUD Bağlanmak
TEAKKUM Tereddüt etmek, kararsız olmak
TEAKKÜN Karın buruşukluğu
TEAKKÜR Cem'olmak, toplanmak * Açlık
TEAKKÜS (Aks den) Tersine dönme
TEAKUB Birbiri ardınca olmak, peşinde olmak * Bir nesneyi sonradan çoğaltmak
TEAKUD (Akd den) Bağlaşma, akidleşme
TEALA "Nâmı büyük" meâlinde olup Cenab-ı Hakk'ın (CC) kudsiyet ve büyüklüğü için hürmeten söylenir
TEALALLAH Allah yükseltsin!
TEALİ Yükselme Yüceltme Çok yüce olma(Bu zamanda İslâmiyetin tealisine en büyük bir sebep, maddeten terakki etmektir M)
TEALİPERVER f Yükselmeyi isteyen
TEALLİ (C: Tealliyât) Yüksek olma Yükselme
TEALLUK Muhabbet etmek, sevmek * Alâkalı olmak
TEALLÜL (Bak: Taallül)
TEALÜM (İlm den) Bir şeyi herkesin bilmesi
TEAMİ Görmez gibi görünme Yalandan görmezliğe gelme
TEAMMUK Batmak, gömülmek
TEAMMÜC Eğrilik
TEAMMÜD (Bak: Taammüd)
TEAMMÜM İmame sarmak, sarık sarmak * Umumileşmek
TEAMÜS Gaflet etmek Câhillik etmek
TEAMÜL Olagelen iş * Birbiriyle alıp vermek * Yapılagelen muamele ve münasebet * Usul * Reaksiyon, tepki
TEANNİ Zahmet çekme
TEANNÜD Hakkı ve doğruyu bilerek tersini yapmak
TEANNÜT Meşakkate düşmek * Hasmın kötülüğünü ve zilletini istemek
TEANUK Birbirinin boynuna sarılma Kucaklaşma
TEARRİ (Uryet den) Soyunma Çıplaklaşma
TEARRÜF Bir şeyi araştırarak öğrenme
TEARUZ Muâraza İki kişi arasında zıddiyet, mümânaat etmek
TEARUZEN Birbirine zıt olarak, muarız olarak
TEARÜF Tanışmak Birbirini tanımak Birbirine tanış çıkmak
TEAS Sürçüp yüzü üstüne düşmek
TEASSİ Muhalefet etmek, karşı gelmek * Sopayla vurmak, asâ ile darbetmek
TEASSÜF Müstakim yoldan çıkmak İ'tisaf
TEASSÜR Sıkılmak
TEASSÜS Kokmak * Geceleyin ava gitmek
TEASÜR Geçim Güzel geçinme
TEASÜR (Üsr den) Bir şey güçleşme Güç olma
TEAŞİ Gafil görünmek
TEAŞÜK Sevişmek
TEAŞÜR Muaşeret etmek, iyi muamelede bulunmak
TEATİ Karşılıklı alıp vermek * Bir şeye el uzatıp almak Hakkı olmayan şeye el uzatmak * Fık: Pazarlıksız ve konuşmadan fiilen vâki olan mal alış verişi
TEATİ-İ EFKÂR Birbirlerine fikir verme
TEATTUF Esirgemek Merhamet etmek Şefkat göstermek * Ulaşmak İttisal etmek * Eğilip bükülmek
TEATTUL Kadının elinde ve ayağında kınası, saçında boyası, kolunda ve boynunda mücevherleri olmaması
TEATTUS Aksırma
TEATTUŞ Susamak
TEATUF Birbirine şefkat, muhabbet ve sevgi göstermek * Birbirine bağlanma
TEATUFÂT (Teâtuf C) Karşılıklı sevgiler
TEAVÜN Yardımlaşmak Birbirine muâvenet etmek(Ey ikinci bozuk Avrupa! Senin çürük ve esassız esaslarının bir kısmı şunlardır ki: "Hâlik-ı Kerim'in kerem düsturlarından ve erkân-ı kâinatta kemâl-i itâatle imtisal edilen düstur-u teavünle; nebatat hayvanatın imdâdına ve hayvanat insanların yardımına koşmasından tezahür eden o umumi kanunun Rahimâne, Kerimâne cilvelerini cidal zannedip, "Hayat bir cidaldir" diye ahmâkane hükmetmişsin Acaba bu düstur-u teâvünün cilvesinden olan zerrât-ı taâmiyenin kemal-i şevk ile beden hüceyrelerinin gıdalandırılması için koşmaları, nasıl cidâldir? Nasıl bir çarpışmaktır? Belki o imdâd ve koşmak, Kerim bir Rabbin emriyle bir teâvündür MN)
TEAVÜNÂT (Teavün C) Yardımlaşmalar
TEAVÜR Elden ele gitmek
TEAYÜŞ Birbiriyle dirlik etmek
TEAYYÜB Ayıplamak
TEAYYÜN Bellibaşlı olmak * Meydana çıkmak Görünmek Belirmek * Anlaşılma Zâhir ve âşikâr olma (Bak: Taayyün)
TEAZUD Kol kola tutunma * Mc: Yardım
TEAZUM Gözde büyümek Azametlenmek Büyük görünmek
TEAZZUK Darlık, tazyik
TEB f Hararet * Tıb: Sıtma
TEBA' Tabi olma Uyma
TEBAA Tâbi olanlar Birisinin veya bir devletin emri altında olanlar
TEBAB Ziyan, zarar, kayıp, hasar
TEBADÜL Birbirinin yerine geçmek Karşılıklı değişmek Trampa
TEBADÜLÂT (Tebadül C) Değişmeler Tebadüller
TEBADÜR Ani olarak zihne girmek * Hâdis olmak * Barışmak * Öğretmek * Diğerini geçmek için sür'atlenmek, hızlanmak
TEBAGGUZ (Buğz dan) Sevmeme Kin besleme Buğzetme
TEBAGİ Birbirine zulüm etmek
|