Teşkilati Esasiye Kanunu,Maddei Münferide

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

Madde 81- Postalara verilen kağıtlar, mektuplar ve her türlü emanetler yetkili sorgu yargıcı veya yetkili mahkeme kararı olmadıkça açılamaz ve telgraf ve telefonla haberleşmenin gizliliği bozulamaz

Madde 82- Türkler gerek kendileri, gerek kamu ile ilgili olarak kanunlara ve tüzüklere aykırı gördükleri hallerde yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine tek başlarına veya toplu olarak haber verebilir ve şikayette bulunabilirler

Haber veya şikayeti alan makam kişi ile ilgili başvurmaların sonucunu dilekçiye yazılı olarak bildirmek ödevindedir

Madde 83- Hiç kimse kanunca bağlı olduğu mahkemeden başka bir mahkemeye verilemez ve yollanamaz

Madde 84- Vergi, Devletin genel giderleri için, halkın pay vermesi demektir

Bu esaslara aykırı olarak gerçek veya tüzel kişiler tarafından veya onlar adına resimler, ondalık alınması ve başka yüklemeler yapılması yasaktır

Madde 85- Vergiler ancak kanunla salınır ve alınır

Devletçe, illerin özel idarelerince ve belediyelerce alınagelmekte olan resimler ve yüklemeler, kanunları yapılıncaya kadar alınabilir

Madde 86- Harb halinde veya harbi gerektirecek bir durum baş gösterdikte veya ayaklanma olduğunda yahut vatan ve Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma olduğunu gösterir kesin belirtiler görüldükte Bakanlar Kurulu, süresi bir ayı aşmamak üzere yurdun bir kesiminde veya her yerinde sıkıyönetim ilan edebilir ve bunu hemen Meclisin onamasına sunar

Meclis sıkıyönetim süresini, gerekirse uzatabilir veya kısaltabilir

Meclis toplanık değilse hemen toplanmaya çağrılır

Sıkıyönetim süresi ancak Meclisin karariyle uzatılabilir

Sıkıyönetim, kişi ve konut dokunulmazlığının, basın, gönderişme, dernek, ortaklık hürriyetlerinin geçici olarak kayıtlanması veya durdurulması demektir

Sıkıyönetim bölgesiyle bu bölgede hangi hükümlerin uygulanacağı ve işlemlerin nasıl yürütüleceği harb halinde de dokunulmazlığın ve diğer hürriyetlerin nasıl kayıtlanabileceği veya durdurulacağı kanunla gösterilir

Madde 87- Kadın, erkek bütün Türkler ilk öğretimden geçmek ödevindedirler

İlk öğretim Devlet okullarında parasızdır

Madde 88- Türkiye’de din ve ırk ayırdedilmeksizin vatandaşlık bakımından herkese “Türk” denir

Türkiye’de veya Türkiye dışında bir Türk babadan gelen yahut Türkiye’de yerleşmiş bir yabancı babadan Türkiye’de dünyaya gelipte memleket içinde oturan ve erginlik yaşına vardığında resmi olarak Türk vatandaşlığını isteyen yahut Vatandaşlık Kanunu gereğince Türklüğe kabul olunan herkes Türktür

Türklük sıfatının kaybı kanunda yazılı hallerde olur

ALTINCI BÖLÜM

Türlü Maddeler
İller

Madde 89- Türkiye, coğrafya durumu ve ekonomi ilişkileri bakımından illere, iller ilçelere, ilçeler bucaklara bölünmüştür ve bucaklar da kasaba ve köylerden meydana gelir

Madde 90- İllerle şehir, kasaba ve köyler tüzelkişilik sahibidirler

Madde 91- İllerin işleri, yetki genişliği ve görev ayrımı esaslarına göre idare olunur

Memurlar

Madde 92- Siyasi hakları olan her Türkün, yeterliğine ve hakedişine göre, Devlet memuru olmak hakkıdır

Madde 93- Bütün memurların nitelikleri, hakları, görevleri, aylık ve ödenekleri, göreve alınmaları ve görevden çıkarılmaları, yükselme ve ilerlemeleri özel kanunla gösterilir

Madde 94- Kanuna aykırı işlerde üstün emrine uymuş olmak memuru sorumdan kurtarmaz

Maliye İşleri

Madde 95- Bütçe Kanunu tasarısı ve buna bağlı bütçeler ve cetvellerle katma bütçeler Meclise bütçe yılı başından en az üç ay önce sunulur

(*)

Madde 96- Devlete malları bütçe dışı harcanamaz

Madde 97- Bütçe Kanununun geçerliği bir yıldır

Madde 98- Kesinhesap kanunu, ilişkin olduğu yıl bütçesinin hesap dönemi içinde elde edilen gelirle gene o yılki ödemelerin gerçekleşmiş tutarını gösterir kanundur

Bunun şekli ve bölümleri Bütçe Kanunu ile tam karşılıklı olacaktır

Madde 99- Her yılın kesin hesap kanunu tasarısı o yılın sonundan başlıyarak en geç ikinci yıl Kasım ayı başına kadar Büyük Millet Meclisine sunulur

Madde 100- Büyük Millet Meclisine bağlı ve Devletin gelirlerini ve giderlerini özel kanuna göre denetlemekle görevli bir Sayıştay kurulur

Madde 101- Sayıştay, genel uygunluk bildirimini ilişkin olduğu kesin hesap kanununun maliyece Büyük Millet Meclisine verilmesi tarihinden başlıyarak en geç altı ay içinde Meclise sunar

Anayasanın Dayanakları

Madde 102- Anayasada değişiklik yapılması aşağıdaki şartlara bağlıdır:

Değişiklik teklifinin Meclis tam üyesinin en az üçte biri tarafından imzalanması şarttır

Değişiklikler ancak tam sayısının üçte iki oy çokluğu ile kabul edilebilir

Bu kanunun, Devlet şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki birinci maddesinde değişiklik ve başkalama yapılması hiçbir türlü teklif dahi edilemez

--------------------------------------------------------------------------------

(*) Maddenin ilk şekli:

“Muvazenei Umumiye Kanunu müteallik olduğu senei maliyenin duhulünde mevkii icraya konulabilmek için layihası ve merbutu bütçeler ve cetveller nihayet Teşrinisani iptidasında Meclise takdim olunur

”

--------------------------------------------------------------------------------

Madde 103- Anayasanın hiçbir maddesi hiçbir sebep ve bahane ile savsanamaz ve işlerlikten alakonamaz

Hiçbir kanun Anayasaya aykırı olamaz

Madde 104- 20 Nisan 1340 tarih ve 491 sayılı Teşkilatı Esasiye Kanunu yerine manâ ve kavramda bir değişiklik yapılmaksızın Türkçeleştirilmiş olan bu kanun konulmuştur

Madde 105- Bu kanun yayım tarihinde yürürlüğe girer

--------------------------------------------------------------------------------

NOT

Anayasa’da 5 kez değişiklik yapılmıştır:

1

1222 sayılı ve 10/4/1928 günlü kanun (R

G

14/4/1928-863; 3

T

Düstur, Cilt 9)

2

1893 sayılı ve 10/12/1931 günlü kanun (R

G

15/12/1931-1976; 3

T

Düstur, Cilt 13)

3

2599 sayılı ve 5/12/1934 günlü kanun (R

G

11/12/1934-2877; 3

T

Düstur, Cilt 16)

4

3115 sayılı ve 5/2/1937 günlü kanun (R

G

13/2/1937-3533; 3

T

Düstur, Cilt 18)

5

3272 sayılı ve 29/11/1937 günlü kanun (R

G

1/12/1937-3773; 3

T

Düstur, Cilt 19)

09-10-2012	#4
Prof. Dr. Sinsi	Teşkilati Esasiye Kanunu,Maddei Münferide Madde 81- Postalara verilen kağıtlar, mektuplar ve her türlü emanetler yetkili sorgu yargıcı veya yetkili mahkeme kararı olmadıkça açılamaz ve telgraf ve telefonla haberleşmenin gizliliği bozulamaz Madde 82- Türkler gerek kendileri, gerek kamu ile ilgili olarak kanunlara ve tüzüklere aykırı gördükleri hallerde yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine tek başlarına veya toplu olarak haber verebilir ve şikayette bulunabilirler Haber veya şikayeti alan makam kişi ile ilgili başvurmaların sonucunu dilekçiye yazılı olarak bildirmek ödevindedir Madde 83- Hiç kimse kanunca bağlı olduğu mahkemeden başka bir mahkemeye verilemez ve yollanamaz Madde 84- Vergi, Devletin genel giderleri için, halkın pay vermesi demektir Bu esaslara aykırı olarak gerçek veya tüzel kişiler tarafından veya onlar adına resimler, ondalık alınması ve başka yüklemeler yapılması yasaktır Madde 85- Vergiler ancak kanunla salınır ve alınır Devletçe, illerin özel idarelerince ve belediyelerce alınagelmekte olan resimler ve yüklemeler, kanunları yapılıncaya kadar alınabilir Madde 86- Harb halinde veya harbi gerektirecek bir durum baş gösterdikte veya ayaklanma olduğunda yahut vatan ve Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma olduğunu gösterir kesin belirtiler görüldükte Bakanlar Kurulu, süresi bir ayı aşmamak üzere yurdun bir kesiminde veya her yerinde sıkıyönetim ilan edebilir ve bunu hemen Meclisin onamasına sunar Meclis sıkıyönetim süresini, gerekirse uzatabilir veya kısaltabilir Meclis toplanık değilse hemen toplanmaya çağrılır Sıkıyönetim süresi ancak Meclisin karariyle uzatılabilir Sıkıyönetim, kişi ve konut dokunulmazlığının, basın, gönderişme, dernek, ortaklık hürriyetlerinin geçici olarak kayıtlanması veya durdurulması demektir Sıkıyönetim bölgesiyle bu bölgede hangi hükümlerin uygulanacağı ve işlemlerin nasıl yürütüleceği harb halinde de dokunulmazlığın ve diğer hürriyetlerin nasıl kayıtlanabileceği veya durdurulacağı kanunla gösterilir Madde 87- Kadın, erkek bütün Türkler ilk öğretimden geçmek ödevindedirler İlk öğretim Devlet okullarında parasızdır Madde 88- Türkiye’de din ve ırk ayırdedilmeksizin vatandaşlık bakımından herkese “Türk” denir Türkiye’de veya Türkiye dışında bir Türk babadan gelen yahut Türkiye’de yerleşmiş bir yabancı babadan Türkiye’de dünyaya gelipte memleket içinde oturan ve erginlik yaşına vardığında resmi olarak Türk vatandaşlığını isteyen yahut Vatandaşlık Kanunu gereğince Türklüğe kabul olunan herkes Türktür Türklük sıfatının kaybı kanunda yazılı hallerde olur ALTINCI BÖLÜM Türlü Maddeler İller Madde 89- Türkiye, coğrafya durumu ve ekonomi ilişkileri bakımından illere, iller ilçelere, ilçeler bucaklara bölünmüştür ve bucaklar da kasaba ve köylerden meydana gelir Madde 90- İllerle şehir, kasaba ve köyler tüzelkişilik sahibidirler Madde 91- İllerin işleri, yetki genişliği ve görev ayrımı esaslarına göre idare olunur Memurlar Madde 92- Siyasi hakları olan her Türkün, yeterliğine ve hakedişine göre, Devlet memuru olmak hakkıdır Madde 93- Bütün memurların nitelikleri, hakları, görevleri, aylık ve ödenekleri, göreve alınmaları ve görevden çıkarılmaları, yükselme ve ilerlemeleri özel kanunla gösterilir Madde 94- Kanuna aykırı işlerde üstün emrine uymuş olmak memuru sorumdan kurtarmaz Maliye İşleri Madde 95- Bütçe Kanunu tasarısı ve buna bağlı bütçeler ve cetvellerle katma bütçeler Meclise bütçe yılı başından en az üç ay önce sunulur () Madde 96- Devlete malları bütçe dışı harcanamaz Madde 97- Bütçe Kanununun geçerliği bir yıldır Madde 98- Kesinhesap kanunu, ilişkin olduğu yıl bütçesinin hesap dönemi içinde elde edilen gelirle gene o yılki ödemelerin gerçekleşmiş tutarını gösterir kanundur Bunun şekli ve bölümleri Bütçe Kanunu ile tam karşılıklı olacaktır Madde 99- Her yılın kesin hesap kanunu tasarısı o yılın sonundan başlıyarak en geç ikinci yıl Kasım ayı başına kadar Büyük Millet Meclisine sunulur Madde 100- Büyük Millet Meclisine bağlı ve Devletin gelirlerini ve giderlerini özel kanuna göre denetlemekle görevli bir Sayıştay kurulur Madde 101- Sayıştay, genel uygunluk bildirimini ilişkin olduğu kesin hesap kanununun maliyece Büyük Millet Meclisine verilmesi tarihinden başlıyarak en geç altı ay içinde Meclise sunar Anayasanın Dayanakları Madde 102- Anayasada değişiklik yapılması aşağıdaki şartlara bağlıdır: Değişiklik teklifinin Meclis tam üyesinin en az üçte biri tarafından imzalanması şarttır Değişiklikler ancak tam sayısının üçte iki oy çokluğu ile kabul edilebilir Bu kanunun, Devlet şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki birinci maddesinde değişiklik ve başkalama yapılması hiçbir türlü teklif dahi edilemez -------------------------------------------------------------------------------- () Maddenin ilk şekli: “Muvazenei Umumiye Kanunu müteallik olduğu senei maliyenin duhulünde mevkii icraya konulabilmek için layihası ve merbutu bütçeler ve cetveller nihayet Teşrinisani iptidasında Meclise takdim olunur” -------------------------------------------------------------------------------- Madde 103- Anayasanın hiçbir maddesi hiçbir sebep ve bahane ile savsanamaz ve işlerlikten alakonamaz Hiçbir kanun Anayasaya aykırı olamaz Madde 104- 20 Nisan 1340 tarih ve 491 sayılı Teşkilatı Esasiye Kanunu yerine manâ ve kavramda bir değişiklik yapılmaksızın Türkçeleştirilmiş olan bu kanun konulmuştur Madde 105- Bu kanun yayım tarihinde yürürlüğe girer -------------------------------------------------------------------------------- NOT Anayasa’da 5 kez değişiklik yapılmıştır: 1 1222 sayılı ve 10/4/1928 günlü kanun (RG 14/4/1928-863; 3 T Düstur, Cilt 9) 2 1893 sayılı ve 10/12/1931 günlü kanun (RG 15/12/1931-1976; 3 T Düstur, Cilt 13) 3 2599 sayılı ve 5/12/1934 günlü kanun (RG 11/12/1934-2877; 3 T Düstur, Cilt 16) 4 3115 sayılı ve 5/2/1937 günlü kanun (RG 13/2/1937-3533; 3 T Düstur, Cilt 18) 5 3272 sayılı ve 29/11/1937 günlü kanun (RG 1/12/1937-3773; 3 T Düstur, Cilt 19)