|
Prof. Dr. Sinsi
|
Teşkilati Esasiye Kanunu,Maddei Münferide
--------------------------------------------------------------------------------
(4) ve (5) no’lu dipnotlar Anayasa metninin sonundadır
demokratik, lâik ve sosyal Cumhuriyetin, millî güvenliğin ve genel ahlâkın korunması halleri dışında kalan bir sebebe dayanarak halkın bu araçlarla haber almasını, düşünce ve kanaatlere ulaşmasını ve kamu oyunun serbestçe oluşumunu engelleyici kayıtlar koyamaz
f) Düzeltme ve Cevap Hakkı
Madde 27- Düzeltme ve cevap hakkı, ancak kişilerin haysiyet ve şereflerine dokunulması veya kendileriyle ilgili gerçeğe aykırı yayınlar yapılması hallerinde tanınır ve kanunla düzenlenir
Düzeltme ve cevap yayımlanmazsa, yayımlanmasının gerekip gerekmediğine hakim tarafından karar verilir
VII Toplantı Hak ve Hürriyetleri
a) Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hakkı
Madde 28- Herkes, önceden izin almaksızın, silahsız ve saldırısız toplanma veya gösteri yürüyüşü yapma hakkına sahiptir
Bu hak, ancak kamu düzenini korumak için kanunla sınırlanabilir
b) Dernek Kurma Hakkı
Madde 29- (2091971-1488) (6) Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir Bu hakkın kullanılışında uygulanacak şekil ve usuller kanunda gösterilir Kanun, Devletin ülkesi ve milletiyle bütünlüğünün, milli güvenliğin, kamu düzeninin ve genel ahlâkın korunması maksadiyle sınırlar koyabilir
Hiç kimse bir derneğe üye olmaya veya dernekte üye kalmaya zorlanamaz
Dernekler, kanunun gösterdiği hallerde hâkim karariyle kapatılabilir Devletin ülkesi ve milletiyle bütünlüğünün, milli güvenliğin, kamu düzeninin ve genel ahlakın korunması bakımından gecikmede sakınca bulunan hallerde de, hâkim kararına kadar kanunun açıkça yetkili kıldığı merciin emriyle faaliyetten alıkonulabilir
VIII Hakların Korunması ile İlgili Hükümler
a) Kişi Güvenliği
Madde 30- (2091971-1488; 1531973-1699) (7) Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmayı veya delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunla gösterilen, diğer hallerde hakim karariyle tutuklanabilir Tutukluluğun devamına karar verilebilmesi aynı şartlara bağlıdır
Yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir
Yakalanan veya tutuklanan kimselere, yakalama veya tutuklama sebeplerinin ve haklarındaki iddiaların yazılı olarak hemen bildirilmesi gerekir
Yakalanan veya tutuklanan kimse, tutulma yerine en yakın mahkemeye gönderilmesi için gerekli süre hariç kırksekiz saat ve Devlet Güvenlik Mahkemelerinin görev ve yetkilerine giren suçlar ile kanunun açıkca belli ettiği hallerde toplu olarak işlenen suçlarda ve genellikle savaş veya sıkıyönetim hallerinde, kanunlarda gösterilen süre içinde hâkim önüne çıkarılır; bu süre onbeş günü geçemez Kimse bu süreler geçtikten sonra hakim kararı olmaksızın, hürriyetinden yoksun kılınamaz Yakalanan veya tutuklanan kimsenin durumu hemen yakınlarına bildirilir (8)
Bu esaslar dışında işleme tabi tutulan kimselerin uğrayacakları her türlü zararlar kanuna göre Devletçe ödenir (9)
--------------------------------------------------------------------------------
(6), (7), (8) ve (9) no’lu dipnotlar Anayasa metninin sonundadır
Hak Arama Hürriyeti
Madde 31- Herkes, meş’ru bütün vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde dâvacı veya dâvalı olarak, iddia ve savunma hakkına sahiptir
Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki dâvaya bakmaktan kaçınamaz
b) Kanuni Yargı Yolu
Madde 32- (2091971-1488) (10) Hiç kimse, kanunen tâbi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz
Bir kimseyi kanunen tâbi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarma sonucunu doğuran yargı yetkisine sahip olağanüstü merciler kurulamaz
c) Cezaların Kanuni ve Şahsi Olması; Zorlama Yasağı
Madde 33- Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilinden dolayı cezalandırılamaz
Cezalar ve ceza tedbirleri ancak kanunla konulur
Kimseye, suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez
Kimse, kendisini veya kanunun gösterdiği yakınlarını suçlandırma sonucu doğuracak beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz
Ceza sorumluluğu şahsîdir
Genel müsadere cezası konulamaz
d) İspat Hakkı
Madde 34- Kamu görev ve hizmetinde bulunanlara karşı bu görev ve hizmetin yerine getirilmesiyle ilgili olarak yapılan isnatlardan dolayı açılan hakaret dâvalarında, sanık, isnadin doğruluğunu ispat hakkına sahiptir Bunun dışındaki hallerde ispat isteminin kabûlü, ancak isnadolunan fiilin doğru olup olmadığının anlaşılmasında kamu yararı bulunmasına veya şikayetçinin ispata râzı olmasına bağlıdır
Üçüncü Bölüm
SOSYAL VE İKTİSADİ HAKLAR VE ÖDEVLER
I Ailenin Korunması
Madde 35- Aile Türk toplumunun temelidir
Devlet ve diğer kamu tüzel kişileri, ailenin, ananın ve çocuğun korunması için gerekli tedbirleri alır ve teşkilâtı kurar
II Mülkiyet Hakkı
a) Mülkiyete Ait Genel Kural
Madde 36- Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz
b) Toprak Mülkiyeti
Madde 37- Devlet, toprağın verimli olarak işletilmesini gerçekleştirmek ve topraksız olan veya yeter toprağı bulunmıyan çiftçiye toprak sağlamak amaçlarıyla gereken tedbirleri
(10) no’lu dipnot Anayasa metninin sonundadır
alır Kanun, bu amaçlarla, değişik tarım bölgelerine ve çeşitlerine göre toprağın genişliğini gösterebilir Devlet, çiftçinin işletme araçlarına sahibolmasını kolaylaştırır
Toprak dağıtımı, ormanların küçülmesi veya diğer toprak servetlerinin azalması sonucunu doğuramaz
c) Kamulaştırma
Madde 38- (2091971-1488) (11) Devlet ve kamu tüzel kişileri, kamu yararının gerektirdiği hallerde, karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malları, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, tamamını veya bir kısmını kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir
[Ödenecek karşılık, taşınmaz malın tamamının kamulaştırılması halinde o malın malikinin kanunda gösterilecek usul ve şekle uygun olarak bildireceği vergi değerini; kısmen kamulaştırmalarda da, vergi değerinin kamulaştırılan kısma düşen miktarını aşamaz
Kamulaştırılan taşınmaz mal karşılığının vergi değerinden az takdir edilmesi halinde malikin itiraz ve dava hakkı saklıdır] (12)
Çiftçinin topraklandırılması, ormanların Devletleştirilmesi, yeni orman yetiştirilmesi ve iskân projelerinin gerçekleştirilmesi amaçlarıyla kamulaştırılan taşınmaz mal ve kıyıların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprak bedellerinin ödeme şekli kanunla gösterilir
Kanunun taksitle ödemeyi öngördüğü hallerde çiftçinin topraklandırılması, ormanların devletleştirilmesi, yeni orman yetiştirilmesi ve iskân projelerinin gerçekleştirilmesi için konulacak süre yirmi yılı; kıyıların korunması ve turizm amacıyla yapılacak kamulaştırmalarda ise bu süre on yılı aşamaz Bu takdirde, taksitler eşit olarak ödenir ve kanunla gösterilen faiz haddine bağlanır
Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten çiftçinin hakkaniyet ölçüleri içinde geçinebilmesi için zaruri olan ve kanunla gösterilen kısmın ve küçük çiftçinin kamulaştırılan toprağının bedeli her halde peşin ödenir
d) Devletleştirme
Madde 39- Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüsler, kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılığı kanunda gösterilen şekilde ödenmek şartıyla devletleştirilebilir Kanunun taksitle ödemeyi öngördüğü hallerde, ödeme süresi on yılı aşamaz ve taksitler eşit olarak ödenir; bu taksitler, kanunla gösterilen faiz haddine bağlanır
III Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti
Madde 40- Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir Özel teşebbüsler kurmak serbesttir
Kanun, bu hürriyetleri, ancak kamu yararı amacıyla sınırlayabilir
Devlet, özel teşebbüslerin milli iktisadın gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlıyacak tedbirleri alır
IV İktisadi ve Sosyal Hayatın Düzeni
Madde 41- İktisadi ve sosyal hayat, adâlete, tam çalışma esasına ve herkes için insanlık haysiyetine yaraşır bir yaşayış seviyesi sağlanması amacına göre düzenlenir
--------------------------------------------------------------------------------
(11) ve (12) no’lu dipnotlar Anayasa metninin sonundadır
İktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı demokratik yollarla gerçekleştirmek; bu maksatla, milli tasarrufu arttırmak, yatırımları toplum yararının gerektirdiği öncelikleri yöneltmek ve kalkınma plânlarını yapmak Devletin ödevidir
V Çalışma ile İlgili Hükümler
a) Çalışma Hakkı ve Ödevi
Madde 42- Çalışma herkesin hakkı ve ödevidir
Devlet, çalışanların insanca yaşaması ve çalışma hayatının kararlılık içinde gelişmesi için, sosyal iktisadi ve mali tedbirlerle çalışanları korur ve çalışmayı destekler; işsizliği önleyici tedbirleri alır
Angarya yasaktır
Memleket ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda vatandaşlık ödevi niteliği alan beden veya fikir çalışmalarının şekil ve şartları, demokratik esaslara uygun olarak kanunla düzenlenir
b) Çalışma Şartları
Madde 43- Kimse, yaşına, gücüne ve cinsiyetine uygun olmıyan bir işte çalıştırılamaz
Çocuklar, gençler ve kadınlar, çalışma şartları bakımından özel olarak korunur
c) Dinlenme Hakkı
Madde 44- Her çalışan dinlenme hakkına sahiptir
Ücretli hafta ve bayram tatili ve ücretli yıllık izin hakkı kanunla düzenlenir
d) Ücrette Adâlet Sağlanması
Madde 45- Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun ve insanlık haysiyetine yaraşır bir yaşayış seviyesi sağlamalarına elverişli adâletli bir ücret elde etmeleri için gerekli tedbirleri alır
e) Sendika Kurma Hakkı
Madde 46- (2091971-1488) (13) İşçiler ve işverenler, önceden izin almaksızın, sendikalar ve sendika birlikleri kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten ayrılma hakkına sahiptirler Bu hakların kullanılışında uygulanacak şekil ve usuller kanunda gösterilir Kanun, Devletin ülkesi ve milletiyle bütünlüğünün, millî güvenliğin, kamu düzeninin ve genel ahlâkın korunması maksadıyla sınırlar koyabilir
Sendikalar ve sendika birliklerinin tüzükleri, yönetim ve işleyişleri demokratik esaslara aykırı olamaz
f) Toplu Sözleşme ve Grev Hakkı
Madde 47- İşçiler, işverenlerle olan münasebetlerinde, iktisadî ve sosyal durumlarını korumak veya düzeltmek amacıyla toplu sözleşme ve grev haklarına sahiptirler
Grev hakkının kullanılması ve istisnaları ve işverenlerin hakları kanunla düzenlenir
VI Sosyal Güvenlik
Madde 48- Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir Bu hakkı sağlamak için sosyal sigortalar ve sosyal yardım teşkilâtı kurmak ve kurdurmak Devletin ödevlerindendir
--------------------------------------------------------------------------------
(13) no’lu dipnot Anayasa metninin sonundadır
--------------------------------------------------------------------------------
milli mücadele kronolojisi, cumhuriyet tarihi boyunca sosyal yardim şuralari, türkiye cumhuriyeti kronolojisi ,türkiye cumhuriyeti anayasası notu, nahiye şürası nedir, sosyal kronoloji, türkiye cumhuriyeti kronoloji, kronoloji türkiye, cumhuriyet resimler ama kronolojiye göre, kronoloji mili mücadele, kendi hayatımızın yaşam kronolojisi, gazetecilik tarihi kronolojisi, iktisadi alanda milli mücadele, mili mücadele kronoloji ödev ,ödev sosyal ve iktisadi alanda milli mücadele
|