09-10-2012
|
#4
|
|
Prof. Dr. Sinsi
|
İslâmın Doğuşu Sırasında Dünya'nın Genel Durumu Asyadaki Güçler
ENDÜLÜS EMEVİ DEVLETİ (756 -1031)
Abbasilerden kaçan bir grup Emevi;
-İspanya'da Kurtuba merkezli bu devleti kurdu
-En etkin oldukları alan; bilim, sanat ve mimaridir Bu alanda Kurtuba Medresesi ve Kütüphanesi önemli hizmetler ver*miştir Bu dönemde yetişen en önemli filozof İbni Rüşt'tür
NOT:
Batının İslâm Medeniyetini az da olsa ilk kez tanıması bu devlet zamanında olmuştur
- Endülüs Emevi Devleti'nin zayıflamasıyla birlikte Tevaif*'ul Mülük'ler ortaya çıktı Bunların en önemlisi Gırnata merkezli Ben'ül Ahmer dev*letidir Bu devlet 1492'ye kadar varlığını devam ettirmiştir
Katolik İspanya Krallığı Müslüman ve Yahudilere karşı zulme başlayınca bu iki toplumu Osmanlı Padişahı II Beyazıt İspanya'dan kurtardı Yahudiler'in Osmanlı içinde yaşamayı ter*cih etmesinin sebebi; Os*manlının farklı dinler karşısındaki hoş*görüsü olmuştur
İSLÂM DEVLETLERİNDE KÜLTÜR VE MEDENİYET
İlk İslâm Devleti Hicret'in sonucunda Medi*ne'de kuruldu İlk merkez değişikliği Hz Ali döneminde Cemel Olayı'ndan sonra yaşandı
- Dört halife döneminde yöneticiler seçimle belirlenmiş*tir
- Emeviler döneminde ise Saltanat sistemi uygulanmış*tır
- Halifelik sembolleri; Hutbe, Hırka, Asa, Mühür ve Pa*ra*'dır (Sikke)
- İlk divan Hz Ömer zamanında kuruldu
- İlk sivil divan ve vezirlikler Abbasi döneminde kuruldu Bu yapılanmada İran - Sasani kültürünün etkisi vardır
- İlk posta teşkilatı Emeviler döneminde kuruldu (Berid)
Bu işlerin görüşüldüğü kuruma ise, Divan-ı Berid adı veri*lir
- İlk para Hz Ömer döneminde bastırıldı
- İlk İslâm parası ise Emeviler zamanında bastırıldı (Abdülmelik)
- Maliye görevlilerine Muhtesip denir
- Devlet gelirlerinin toplandığı hazineye Beytül Mal de*nir
- Ekonomi işlerinin görüşüldügü ku*ruma Divan-i Haraç adi verilmiştir
- Devlet gelirleri: Sadaka (zekât), gani*met, haraç ve ciz*ye'dir
- Sosyal yapı: İslâm devletinde halk sosyal tabakalara ay*rılmış*tır
- Halifelik ailesinin idaresinde bulunan*lar
* Arap olmayan Müslümanlar (Mevali)
* Zımmiler (Gayri Müslim)
* Köleler
ÖRNEK
İslâmiyetin gelmesiyle birlikte Arap Ya*rımadası'nda kapalı kalan Araplar bu dini yaymak amacıyla dışa açıldılar Farklı kültür ve medenîyetlerden etkilenerek önemli eserler verdiler
Farklı toplumlarda karşılaşan İslâm kültürü en çok hangi alanda değişim gös*termiştir?
A) Askeri alanda
B) Dini inançlarda
C) Ekonomik koşullarda
D) Uygarlıkta
E) Siyasi hayatta
ÇÖZÜM:
Verilen paragrafın son cümlesinde so*ruyu doğru çözümlememize yardımcı olacak bilgi sunulmuştur Farklı kültür ve medeniyet*lerden söz edilerek medeniyet alanında bir de*ğişimin yaşandığı vurgulanmıştır
Cevap D'dir
- Bilim ve sanat dili olarak Emevilere kadar Farsça ve Rumca kullanılmış; Emeviler dö*ne*minde Arapça resmi dil kabul edilmiş ve diğer dillerin kullanılması ya*saklanmıştır Devlet görev*li*lerinin ve halifenin düşman*ları*nın hal ve hare*ket*lerini an*layıp bildirmek, ya*zışma*ları yerine ulaş*tırmakla görevli berid (Posta) teşkilatı Emeviler zamanında kurul*muştur
- İslâmiyet'ten önce Araplarda yazılı hayat gelişmemiş*tir Hz Muhammed'in hayatını ve faali*yetlerini yeni nesillere aktarma zorunlu*luğu yazılı hayatın başla*masında önemli bir etkendir
- Bilimin en çok geliştigi zaman Abbasi*ler dönemidir Bu dönemde Bagdat dogudaki en önemli bilim ve kültür merkezidir Yine Ab*basiler zamaninda yabanci eserler Arapçaya çevrilmiştir
- İslâmiyet'i kabul eden toplumlar, din*lerinin mukaddes ki*ta*bını okuyabilmek için Arapçayı öğrenmek zorunda kalmışlardır Böylece Arapça milletlerarası bir dil ha*line gelmiştir
- İslâmiyet zayıf kültürlü toplumlarda yavaş yavaş Arap*laşma şeklinde ortaya çıkmış*tır Bu bilgiden çıkarıla*cak en doğru yargı bu özelliğe sahip toplumların milli benliklerini yitirmeleridir
- Güçlü kültüre sahip toplumlarda bu değişim yaşan*mamış*tır (İran ve Türk toplumlarında olduğu gibi)
- Merkezin Kufe'den Şam'a taşinmasiyla birlikte, mima*ride Bizans etkisi de görülmeye başlar Bu etkileşimin sonucu, Islâm mimarisi Hristiyan mimarisiyle yarişabi*lecek duruma gelmiştir
- Emeviler, İslâm mimarisine Minare ve Mihrabı ka*zan*dırmışlardır Mimaride; Suriye'de Roma ve Bizans; İran'da Sa*sani, Mısır*'da ise Eski Mısır sanatının et*kisi görülür
NOT:
İslâm medenîyeti Arap kültüründen ibaret değildir Bu me*de*niyetin oluşumunda Yunan, Hint, Bizans, İran ve Türk kültürle*rinin etkisi vardır Bu etkileşim sürecinde İslâmiyetin Vahdaniyet (birlik) ilkesine ters düşen anlayışlar alınmamış*tır
ÖRNEK
Abbasi Devleti yıkıldıktan sonra, Abbasi soyundan bir şehzade Mısırdaki Memlük Devleti'ne sığınmıştır Memlük sultanları Ha*life sıfatını taşıyanlara devlet yönetiminde hiçbir yetki vermemişler, halifeliğin dinsel nüfuzundan faydalanma arzusunda olmuşlar*dır
Sadece bu bilgiler dikkate alındığında Memlüklülerin Halifeyi ülkelerinde barın*dırmalarının en önemli amacı aşağıdaki*lerden hangisidir?
A) İslâm devletleri içerisinde üstün hale gelmek
B) Müslümanların tepkisini çekmemek
C) Abbasi Devleti'nin ekonomik gücünü arttırmak
D) Memlük Devleti'nin ekonomik gü*cünü arttırmak
E) Türklerin devlet yönetimindeki gü*cünü kırmak
ÇÖZÜM:
Halife Dünyada yaşayan tüm Müslüman*ların lideridir Memlüklular, Abbasi halifesini himayeleri altına almakla, Dünya Müslüman*ları üzerinde diğer Müslüman devletlere göre daha etkin bir konuma gelmeyi amaçlamışlar*dır
Cevap A'dır
|
|
|
|