İnkılap Tarihi Öğretmen Klavuzu Özeti Yeni Müfredat

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

Son Osmanlı Mebuslar Meclisi Ve Misak-ı Millî (28 Ocak 1920): -Padişah Vahdettin, Mondros Ateşkes Antlaşmasının uygulamaya konulduğu, günlerde Mebuslar Meclisi'ni kapatmıştı

Amasya Görüşmelerinde ise yeniden açıl*ması kararlaştırılmıştı

M

Kemal İstanbul’da toplanmasını sakıncalı gördü fakat İstanbul’da toplanması kararlaştırıldı

- İşgal devletlerine göre, yeniden toplanacak meclis savaş kararı vermeye cesaret ede*mezdi

Olsa, olsa barış isterdi

O da işgal devletlerinin işine yarardı

Bu düşünceyle seçimlere karışmadılar

Seçimler 1919 yılı Kasım ayında tamam*landı

Mustafa Kemal seçilen bir kısım Mebuslarla Ankara'da görüştü

Misak-ı Milli'nin esasları kararlaştırıldı

Mebuslar Meclisi 12 Ocak 1920 de İstanbul'da toplandı

Temsil Heyeti taraf*ları Mebuslar, Felah-ı Vatan grubunu oluşturdular

Bu grubun, vatanın bütünlüğünü koruma amacına yönelik istekleri, Mebuslar Meclisi tarafından kabul edilerek Misak-ı Milli ( Milli Ant) ilân edildi (28 Ocak 1920)

Misak-ı Milli’nin Maddeleri: 1

Mondros Ateşkes Antlaşmasının imzalan*dığı sırada Türk askerlerinin koruduğu Türk vatanının tümü, ayrılık kabul etmez bir bütündür

2

Kendi istekleri ile ana vatana katılmış olan Kars, Ardahan ve Artvin'de gerekirse gene halkın oyuna başvurulabilir

3

Batı Trakya'nın durumunun tespitinde hal*kın oyuna başvurulmalıdır

4

İstanbul’un güvenliği sağlandıktan sonra Boğazların dünya ticaretine ve ulaşımına açılması da, bizimle birlikte ilgili devletlerin verecekleri karar geçerli olmalıdır

5

Azınlıkların hakları, komşu ülkelerdeki Müslüman halkın da aynı haktan yararlan*maları şartı ile kabul edilecektir

6

Millî ve ekonomik gelişmemizi engelleyen siyasî, malî ve adlî sınırlamalar (kapitü*lâsyon) kaldırılmalıdır

Önemi: -** Sınırlar, bağımsızlık, kapitülasyon ve azınlık hakları konularında kararlar almıştır

- Erzurum ve Sivas Kongreleri kararları kabul edilmiştir

- Türk vatanının bugünkü sınırları tespit edilmiştir

- Böylece Kurtuluş Savaşı'nın dayandırıla*cağı ilkeler açıkça ortaya konmuştur

*** Misak-ı Milli’nin kabulü İstanbul’un işgaline sebep oldu

- Bunun üzerine M

Kemal TBMM’yi kurma çalışmalarına başladı

İstanbul’un İşgali ( 16 Mart 1920): Misak-ı Milli kararlarını beklentilerine aykırı bulan itilâf Devletleri: İstanbul’u resmen işgal ettiler

Mebuslar Meclisi'ni basarak, Temsil Heyeti'nin görüşleri doğrultusunda çalışan Mebusları tutukladılar

Bazıları Anadolu'ya kaçtılar

Anadolu'da sürdürülen millî mücadeleden vazgeçilmezse, İstanbul’u tamamen ala*caklarını ilân ettiler

- Vahdettin, Mebuslar Meclisini kapattı

(11 Nisan 1920)

Böylece II

Meşrutiyet’te resmen sona erdi

Ali Rıza Paşa, Hükümet Başkanlığından istifa etti

Salih Paşa Hükümeti kuruldu

O da istifa etti ve yerine tekrar Damat Ferit Paşa geçti

İstanbul’un İşgaline Karşı M Kemal’in Aldığı Önlemler: 1- Durumu vatanın her tarafına duyurdu ve protesto etti

2

İstanbul ile telgraf ve telefon haberleşme*sinin kesilmesini istedi

3

İstanbul'daki tutuklamalara karşı, Anadolu'daki İtilâf Devletleri subaylarının tutuklanmasını istedi

4

Anadolu'dan İstanbul'a her türlü malî kay*nak gönderimini durdurdu

5

İşgal güçlerinin İstanbul ve Adana'dan Anadolu'ya yapacakları sevkıyata engel ol*mak için Geyve ve Ulukışla demiryollarını tahrip ettirdi

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİNİN AÇILMASI (23 Nisan 1920):
- İstanbul’un işgali ve Mebuslar Meclisi'nin kapatılması üzerine Mustafa Kemal, Temsil Heyeti adına yayımladığı bir emirle, Ankara'da olağanüstü yetkilere sa*hip bir meclisin toplanacağını duyurdu

Seçimler yapıldı

Seçilen milletvekilleri ile İstanbul’dan kaçabilen milletvekilleri Ankara'da toplandı ve TBMM açıldı

Böylece millet egemenliğine dayanan yeni Türk Devletinin temelleri atılmış oldu

- ** Yönetimde millet söz sahibi olduğu için devletin adı da "Cumhuriyet" olmalıydı

Fakat kurtuluş savaşımız devam ediyordu

Cumhuriyetin önemini kavrayamayanlar, toplumda huzursuzluğa sebep olabilirdi

Bu sebeple Cumhuriyet adının verilmesi daha sonraya bırakıldı

-TBMM'nin açılışından bir gün sonra meclis başkanlığına seçilen Mustafa Kemal, du*rumu Avrupa Devletlerine bildirdi, İstanbul Hükümeti ile yaptıkları ve yapacakları antlaşmaların TBMM tarafından tanınma*yacağını duyurdu

- 3 Mayıs 1920 de TBMM Hükümeti kuruldu

- 20 Ocak 1921 de ilk Anayasa “(Teşkilat- Esasiye)” hazırlandı

- Anayasanın ilk maddesi: “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir

” Diyerek egemenliği halka vermiştir

- İlk mecliste Tesanüt Grubu, Halk Zümresi ve Islahat Grubu, İstiklâl Grubu, Müdafaa-i Hukuk Grubu (M Kemal kurdu) olarak dört grup vardı
İlk TBMM’nin Özellikleri:

- Güçler birliği ilkesi benimsenmiştir

(yasama ,yürütme ,yargı güçlerinin mecliste toplanması)Böylece çabuk ve uygulanabilir kararların alınması sağlanmıştır

(Çünkü o sırada ülkemiz işgal altındaydı

)
- Egemenliğin kayıtsız şartsız milletin olduğu ve meclisin üstünde bir gücün olmadığı belirtilmiştir

- Meclisin başkanı aynı zamanda hükümetinde başkanıdır

- Partileşme yoktur, gruplaşma vardır

*** Padişahlık hemen ret edilmedi

Çünkü padişah yanlılarının tepkisini çekerek iç sorun yaşamak ve bölünmeler olsun istenmiyordu

* Kurucu meclis niteliğindedir

* Meclis Hükümeti sistemini benimsedi

(Bakanların meclis tarafında seçildiği sistemdir

) Cumhuriyetin ilanı ile şimdiki sistem olan “Kabine Sistemine” geçilecektir

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ'NE AYAKLANMALAR
Bu sıralarda Damat Ferit Paşa yeniden sadrazam olmuştu

TBMM'nin açılmasını istemiyordu

Mustafa Kemal ve arkadaşla*rının yürüttükleri mücadelenin yanlış oldu*ğunu savunuyordu

Mustafa Kemal hakkında idam kararı çı*kardılar

Şeyhülislam fetva yayınladı

Halkın dinî duyguları istismar edilerek bir takım isyanlar çıkartıldı

Bu ayaklanmaları işgalci devletler de des*tekledi

Amaçları TBMM’yi ortadan kaldır*maktı

1- İstanbul Hükümetinin Çıkarttığı Ayaklanmalar
a) Ahmet Anzavur Ayaklanması
b) Kuva-yi inzibatiye (Halife Ordusu): Kuva-yi Milliye’yi dağımak için Damat Ferit Paşa kurdu

Bu ordu, Kuva-yi Milliye
birliklerine saldırdı ise de püskürtüldü

2- İstanbul Hükümeti İle İşgalci Güçlerin Birlikte Çıkarttığı Ayaklanmalar
a) Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı ayaklan*ması
b) Konya ayaklanması (Delibaş)
c) Afyon ayaklanması ( Çopur Musa)
d) Millî aşireti ayaklanması (Urfa)
e) Yozgat ayaklanması

3- Azınlıkların Çıkarttığı Ayaklanmalar
a) Pontus Rum Ayaklanması
b) Ermeni intikamcıları

4- Kuva-yi Milliye Yanlısı Olup, Sonradan Ayaklananlar
a) Çerkez Ethem ayaklanması ( Yunanlılara sığındı

I

İnönü Savaşında isyan bastırıldı

)
b) Demirci Mehmet Efe ayaklanması
** Kuva-yi Milliyeciler düzenli orduya girmemek için ayaklandı

09-10-2012	#4
Prof. Dr. Sinsi	İnkılap Tarihi Öğretmen Klavuzu Özeti Yeni Müfredat Son Osmanlı Mebuslar Meclisi Ve Misak-ı Millî (28 Ocak 1920): -Padişah Vahdettin, Mondros Ateşkes Antlaşmasının uygulamaya konulduğu, günlerde Mebuslar Meclisi'ni kapatmıştı Amasya Görüşmelerinde ise yeniden açılması kararlaştırılmıştı M Kemal İstanbul’da toplanmasını sakıncalı gördü fakat İstanbul’da toplanması kararlaştırıldı - İşgal devletlerine göre, yeniden toplanacak meclis savaş kararı vermeye cesaret edemezdi Olsa, olsa barış isterdi O da işgal devletlerinin işine yarardı Bu düşünceyle seçimlere karışmadılar Seçimler 1919 yılı Kasım ayında tamamlandı Mustafa Kemal seçilen bir kısım Mebuslarla Ankara'da görüştü Misak-ı Milli'nin esasları kararlaştırıldı Mebuslar Meclisi 12 Ocak 1920 de İstanbul'da toplandı Temsil Heyeti tarafları Mebuslar, Felah-ı Vatan grubunu oluşturdular Bu grubun, vatanın bütünlüğünü koruma amacına yönelik istekleri, Mebuslar Meclisi tarafından kabul edilerek Misak-ı Milli ( Milli Ant) ilân edildi (28 Ocak 1920) Misak-ı Milli’nin Maddeleri: 1 Mondros Ateşkes Antlaşmasının imzalandığı sırada Türk askerlerinin koruduğu Türk vatanının tümü, ayrılık kabul etmez bir bütündür 2 Kendi istekleri ile ana vatana katılmış olan Kars, Ardahan ve Artvin'de gerekirse gene halkın oyuna başvurulabilir 3 Batı Trakya'nın durumunun tespitinde halkın oyuna başvurulmalıdır 4 İstanbul’un güvenliği sağlandıktan sonra Boğazların dünya ticaretine ve ulaşımına açılması da, bizimle birlikte ilgili devletlerin verecekleri karar geçerli olmalıdır 5 Azınlıkların hakları, komşu ülkelerdeki Müslüman halkın da aynı haktan yararlanmaları şartı ile kabul edilecektir 6 Millî ve ekonomik gelişmemizi engelleyen siyasî, malî ve adlî sınırlamalar (kapitülâsyon) kaldırılmalıdır Önemi: -** Sınırlar, bağımsızlık, kapitülasyon ve azınlık hakları konularında kararlar almıştır - Erzurum ve Sivas Kongreleri kararları kabul edilmiştir - Türk vatanının bugünkü sınırları tespit edilmiştir - Böylece Kurtuluş Savaşı'nın dayandırılacağı ilkeler açıkça ortaya konmuştur Misak-ı Milli’nin kabulü İstanbul’un işgaline sebep oldu - Bunun üzerine M Kemal TBMM’yi kurma çalışmalarına başladı İstanbul’un İşgali ( 16 Mart 1920):** Misak-ı Milli kararlarını beklentilerine aykırı bulan itilâf Devletleri: İstanbul’u resmen işgal ettiler Mebuslar Meclisi'ni basarak, Temsil Heyeti'nin görüşleri doğrultusunda çalışan Mebusları tutukladılar Bazıları Anadolu'ya kaçtılar Anadolu'da sürdürülen millî mücadeleden vazgeçilmezse, İstanbul’u tamamen alacaklarını ilân ettiler - Vahdettin, Mebuslar Meclisini kapattı (11 Nisan 1920) Böylece II Meşrutiyet’te resmen sona erdi Ali Rıza Paşa, Hükümet Başkanlığından istifa etti Salih Paşa Hükümeti kuruldu O da istifa etti ve yerine tekrar Damat Ferit Paşa geçti İstanbul’un İşgaline Karşı M Kemal’in Aldığı Önlemler:* 1- Durumu vatanın her tarafına duyurdu ve protesto etti 2 İstanbul ile telgraf ve telefon haberleşmesinin kesilmesini istedi 3 İstanbul'daki tutuklamalara karşı, Anadolu'daki İtilâf Devletleri subaylarının tutuklanmasını istedi 4Anadolu'dan İstanbul'a her türlü malî kaynak gönderimini durdurdu 5 İşgal güçlerinin İstanbul ve Adana'dan Anadolu'ya yapacakları sevkıyata engel olmak için Geyve ve Ulukışla demiryollarını tahrip ettirdi TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET* MECLİSİNİN AÇILMASI (23 Nisan 1920): - İstanbul’un işgali ve Mebuslar Meclisi'nin kapatılması üzerine Mustafa Kemal, Temsil Heyeti adına yayımladığı bir emirle, Ankara'da olağanüstü yetkilere sahip bir meclisin toplanacağını duyurdu Seçimler yapıldı Seçilen milletvekilleri ile İstanbul’dan kaçabilen milletvekilleri Ankara'da toplandı ve TBMM açıldı Böylece millet egemenliğine dayanan yeni Türk Devletinin temelleri atılmış oldu - * Yönetimde millet söz sahibi olduğu için devletin adı da "Cumhuriyet" olmalıydı Fakat kurtuluş savaşımız devam ediyordu Cumhuriyetin önemini kavrayamayanlar, toplumda huzursuzluğa sebep olabilirdi Bu sebeple Cumhuriyet adının verilmesi daha sonraya bırakıldı -TBMM'nin açılışından bir gün sonra meclis başkanlığına seçilen Mustafa Kemal, durumu Avrupa Devletlerine bildirdi, İstanbul Hükümeti ile yaptıkları ve yapacakları antlaşmaların TBMM tarafından tanınmayacağını duyurdu - 3 Mayıs 1920 de TBMM Hükümeti kuruldu - 20 Ocak 1921 de ilk Anayasa “(Teşkilat- Esasiye)” hazırlandı - Anayasanın ilk maddesi: “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” Diyerek egemenliği halka vermiştir - İlk mecliste Tesanüt Grubu, Halk Zümresi ve Islahat Grubu, İstiklâl Grubu, Müdafaa-i Hukuk Grubu (M Kemal kurdu) olarak dört grup vardı İlk TBMM’nin Özellikleri: - Güçler birliği ilkesi benimsenmiştir(yasama ,yürütme ,yargı güçlerinin mecliste toplanması)Böylece çabuk ve uygulanabilir kararların alınması sağlanmıştır(Çünkü o sırada ülkemiz işgal altındaydı) - Egemenliğin kayıtsız şartsız milletin olduğu ve meclisin üstünde bir gücün olmadığı belirtilmiştir - Meclisin başkanı aynı zamanda hükümetinde başkanıdır - Partileşme yoktur, gruplaşma vardır *** Padişahlık hemen ret edilmedi Çünkü padişah yanlılarının tepkisini çekerek iç sorun yaşamak ve bölünmeler olsun istenmiyordu * Kurucu meclis niteliğindedir * Meclis Hükümeti sistemini benimsedi (Bakanların meclis tarafında seçildiği sistemdir) Cumhuriyetin ilanı ile şimdiki sistem olan “Kabine Sistemine” geçilecektir TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ'NE AYAKLANMALAR Bu sıralarda Damat Ferit Paşa yeniden sadrazam olmuştu TBMM'nin açılmasını istemiyordu Mustafa Kemal ve arkadaşlarının yürüttükleri mücadelenin yanlış olduğunu savunuyordu Mustafa Kemal hakkında idam kararı çıkardılar Şeyhülislam fetva yayınladı Halkın dinî duyguları istismar edilerek bir takım isyanlar çıkartıldı Bu ayaklanmaları işgalci devletler de destekledi Amaçları TBMM’yi ortadan kaldırmaktı 1- İstanbul Hükümetinin Çıkarttığı Ayaklanmalar* a) Ahmet Anzavur Ayaklanması b) Kuva-yi inzibatiye (Halife Ordusu): Kuva-yi Milliye’yi dağımak için Damat Ferit Paşa kurdu Bu ordu, Kuva-yi Milliye birliklerine saldırdı ise de püskürtüldü 2- İstanbul Hükümeti İle İşgalci Güçlerin Birlikte Çıkarttığı Ayaklanmalar a) Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı ayaklanması b) Konya ayaklanması (Delibaş) c) Afyon ayaklanması ( Çopur Musa) d) Millî aşireti ayaklanması (Urfa) e) Yozgat ayaklanması 3- Azınlıkların Çıkarttığı Ayaklanmalar* a) Pontus Rum Ayaklanması b) Ermeni intikamcıları 4- Kuva-yi Milliye Yanlısı Olup, Sonradan Ayaklananlar a) Çerkez Ethem ayaklanması ( Yunanlılara sığındı I İnönü Savaşında isyan bastırıldı) b) Demirci Mehmet Efe ayaklanması ** Kuva-yi Milliyeciler düzenli orduya girmemek için ayaklandı