İnkılap Tarihi Öğretmen Klavuzu Özeti Yeni Müfredat

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

2- 1924 Anayasası:Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasından sonra hazırlanmıştır

1924 Anayasası’nda ulusal hakimiyet, TBMM’nin üstünlüğü, tek meclis ve “Güçler ayrılığı ilkesi” , Cumhurbaşkanı’nın TBMM’den ve 4 yıl için seçilebileceği, üst üste aynı kişinin Cumhurbaşkanı seçilebileceği, yargı hakkının bağımsız mahkemelerde olduğu, Cumhuriyet rejiminin değişmezliği ve Danıştay’ın kurulması gibi maddeler vardı

1924 Anayasası’nda da 1960 yılına kadar düzenlemeler olmuştur

3- Türk Medeni Kanununun Kabulü (17 Şubat 1926):
Evlenme, boşanma, miras ve aile hukuku ile ilgili kanunlar medeni hukuk kapsamındadır

Avrupa devletlerinde modern hukuk kuralları uygulanırken Osmanlı Devleti’nde Tanzimat döneminde dini kurallara dayalı “MECELLE” adı verilen kanun hazırlanmıştı

Mecelle ihtiyaçlara cevap veremediği için 1926 yılında Türk milletinin örf ve hukukuna en yakın olan ve Avrupa’daki en yeni medeni kanun olan İsviçre Medeni Kanunundan alınarak hazırlandı

Medeni Kanun’un Getirdiği Yenilikler
1

Aile hukukunda kadın-erkek eşitliği sağlandı

2

Resmi nikah ve tek kadınla evlilik esası kabul edildi

3

Kadına da boşanma hakkı verildi

4

Mirasta kadın erkek eşitliği sağlandı

5

Mahkemelerdeki şahitlikte kadın erkek eşitliği getirildi

6

Kadınlara istediği mesleğe girebilme hakkı tanındı

7

Boşanma durumunda çocukların hakları güvence altına alındı

Hukuk alanında diğer yenilikler: - Türk Ceza Kanunu : İtalya’dan alınıp hazırlanmıştır

- Borçlar Kanunu: İsviçre’den alındı

- Türk Ticaret Kanunu:Almanya’dan alındı

- İcra ve İflas Kanunu

REJİM KARŞITI İSYAN:
Şeyh Sait isyanı (1925):
Nedenleri:TerakkiperverCumhuriyet Fırkasının’da Cumhuriyete karşı olanların halkı dini duyguları ön plana çıkararak kışkırması 2- Lozan’da çözümlenemeyen Musul sorununu İngilizler çözmek için Anadolu’da isyan çıkartmak istemesi
3- Tutucu kesimin saltanat ve hilafeti geri istemesi
- 13 Şubat 1925'te Ergani'nin Piran köyünde başlayan is*yan kısa zamanda bölgeye yayıldı İngilizler isyancılara silah ve cephane yardımında bulundu Hükümet derhal gerekli önlemleri aldı ilk önce Doğu ve Güneydoğuda seferberlik ilan etti Daha sonra da isyan*cılar kısa zamanda yakalanarak gerekli cezaya çarptırıl*dılar
Şeyh Sait isyanının Sonuçları
- İsyanı bastırmak için Takrir-i Sükun Kanunu çıkarıldı

İstiklal Mahkemeleri tekrar açıldı

- Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı
- Çok partili hayata geçiş için erken olduğu anlaşıldı
- İngilizler bu isyan sırasında Musul sorununu kendi çı*karları doğrultusunda çözümlediler
- ***Şeyh Sait ayaklanması cumhuriyete karşı yapıl*mış ilk isyandır

Kabotaj Bayramı: Ülkemizde Cumhuriyetten önce ticaretin çoğunluğu gayrimüslimler tarafından yürütülüyordu

Deniz taşımacılığının çoğu da gayrimüslimlerde idi

1 Temmuz 1926’da Kabotaj Kanunu çıkarılarak Türk kıyılarında deniz taşımacılığı, limanlar arasında gemi işletmeciliği ve taşımacılığı Türk vatandaşlarına ve Türk gemilerine verildi

Mustafa Kemal'e Suikast Girişimi (14 Haziran 1926)
Şeyh Sait ayaklanmasının bastırılması ve Terakkiperver Cumhuriyet fırkasının kapatılmasından sonra cumhuriyete karşı olanlar Mustafa Kemal'e bir suikast düzenle*meye karar verdiler Suikast planını Mustafa Kemal Pa*şanın İzmir'e geleceği gün gerçekleştireceklerdi
-Bu plan Mustafa Kemal'in İzmir'e yapacağı gezinin bir gün gecikmesi üzerine suikastçıları kaçıracak kayıkçının itirafı ile ortaya çıktı Suikastçılar silahla*rıyla birlikte yakalandılar ve istiklal mahkemesinde gerek*li cezaya çarptırıldılar
-Mustafa Kemal suikast girişimi sonrasında: “Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacak, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır” demiştir

Bir Devrin Analizi: NUTUK
Mustafa Kemal 15 ekim 1927’de Mecliste 6 gün süren konuşması olan sonradan “Nutuk yada Söylev” adıyla tarihimizde yerini aldı

M

kemal Nutuk’a “1919 senesi mayısın 19’uncu günü Samsun’a çıktım” sözleriyle başlar; Türk gençliğe seslenişle bitirmiştir

- M

Kemal Nutukla ülkeyi nasıl kurduklarını ve hedeflerini anlatmıştır

- Nutuk’u üç aşamaya ayırmıştır:
1- Birinci aşama: 19 Mayıs 1919’dan 23 Nisan 1920 TBMM’nin açılışına kadar kısımı,
2- İkinci aşama: 23 Nisan 1920’den 29 Ekim 1923 Cumhuriyetin ilanı dönemini
3- Üçüncü aşama: 29 ekim 1923’ten 1927 tarihlerini kapsayan Cumhuriyet dönemini anlatmıştır

Harf İnkılabı’ndan Millet Mektepleri’ne:
Yeni harflerin kabulü (1 Kasım 1928):
- Türkler islam'ı kabul edince eski alfabelerini bırakıp Arap harflerini kullanmaya başladılar Arapça okuması ve yazması zor bir dildi Türk insanına uymuyordu
- Eski Osmanlıcanın okumadaki güçlükleri, okur yazar ora*nını düşürmüştü Mustafa Kemal okuma yazmanın yay*gınlaştırılması ve çağdaşlaşma için Latin alfabesinin kul*lanılmasını istiyordu Bu nedenle 1 Kasım 1928'de Latin alfabesi kabul edildi
Yeni Türk alfabesini tanıtmak ve okuma yazmayı yaygınlaştırmak amacıyla millet mektepleri açıldı M Kemal baş öğretmen seçildi
- Mustafa Kemal okur yazar oranını arttırmak ülkeyi cehaletten kurtarmak için 7’den 70’e herkese okuma öğretmek için Mahalle Mekteplerini kurdurmuş

Buralarda halkın okuma yazma öğrenmesi için çalışmalar yaptırmıştır

Mili Kültürümüz Aydınlanıyor:
Türk Tarih Kurumunun (TTK) açılması (12 Nisan 1931):
Osmanlı devletinde sadece Selçuklu ve Osmanlı tarihiy*le birlikte İslam tarihi okutuluyordu (Tarih anlayışı üm*metçi)
Mustafa Kemal, Türklerin İslamiyet'ten önce de büyük devletler kurduğunu belirterek Milliyetçilik esasına dayalı Türk Tarih kurumunu kurdu Amacı Türk tarihini gençlere öğreterek sevdirmek ve Türklerin kökenin araştırılması idi
Türk Dil Kurumunun (TDK)Açılması (12 Temmuz 1932):
Osmanlıca ağır bir dildi Mustafa Kemal Türkçeyi yaban*cı dillerin etkisinden kurtarmak amacıyla Türk dil kurumu*nu kurdu Amaç; Türkçe’yi zenginleştirmek ve Türkçeyi diğer dillerin etkisinden kurtararak geliştirmektir
Türk Dil kurumu ve Türk Tarih kurumunun kurulması mil*liyetçiliğin güçlenmesine yönelik inkılaplardır
- Atatürk hastalanınca İş Bankası payından Türk dil ve Tarih kurumlarına eşit miktarda pay bırakmıştır

Buda M

Kemal’in türk kültürüne verdiği değeri gösterir

Kubilay Olayı (Menemen Olayı) 23 Aralık 1930:
Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulmasından cesaret alan bazı rejim düşmanları inkılaplara karşı tepki göster*meye başladı
Derviş Mehmet adında bir kişi Menemen'de ayaklandı Halkı etrafına topladı Bu ayaklanmayı askerleriyle bas*tırmaya çalışan Asteğmen Kubilay isyancılar tarafından öldürüldü, ilçede sıkıyönetim uygulanarak isyancılar ya*kalandı ve gerekli cezaya çarptırıldılar
Sonuçları
- Bu olayla çok partili hayata geçişin Türkiye'de henüz gerçekleştirilemeyeceği anlaşıldı (Ancak 1946 yılında çok partili hayata geçilebildi)
Bir Cumhuriyet Kenti: M

Kemal Ankara’nın Cumhuriyete yakışır bir şehir olması için çabalar harcamıştır

Ankara’Da fakülteler Üniversiteler kurmuş

Şehrin planlı gelişmesi için yarışma düzenlemiş 1928 yılında

Yarışmayı Alman Mimar Hermann Jansen (Herman Yansen) kazanmıştır

Ankara’nın gelecek 50 yılı düşünülerek 300 bin nüfuslu şehir planı yapmıştır

Ankara’yı bahçelerle yeşilliklerle kaplı bahçe şehir olarak planlamıştır

Çağdaş Üniversite yolunda:
Osmanlı zamanında kurulan Darülfünun (İstanbul üniversitesi) çağın gereklerine uygulanması için M

Kemal İsviçreli bilim adamı Malche’den rapor istemiş

- 1 kasım 1933’te Mecliste üniversite reformlarını açıklamış bu doğrultuda Darülfünun yerine modern eğitime uygun olan İstanbul Üniversitesi açılmıştır

Tıp, hukuk, fen ve edebiyat fakültesi ve sekiz enstitüden oluştu

Dışarıdan getirilen öğretim üyeleri ilede modern ve bilimsel eğitim başlatıldı

İstanbul Üniversitesi kendinden sonra açılacak üniversiteler örnek oldu

Devlet Toplum El Ele:
Milli Mücadelen çıkan halkın sağlık sorunlarını çözmek için 1892’de kurulmuş aşı evleri kaldırılarak Hıfzısıhha enstitüsü kuruldu
İlk Hıfzısıhha enstitüsüne sağlık bakanı refik saydam’ın adı verildi
- Verem o önemde yaygın bir hastalıktı Bu amaçla: 1923’te İzmir Veremle Mücadele Cemiyeti; 15 ağustos 1924’te İstanbul’da Sanatoryum; 1925’te Veremle mücadele için ilk Dispanser ; 1927’de İstanbul Veremle Mücadele Cemiyeti; 1930’da “Umumi Hıfzısıhha Kanunu” çıkarıldı Umumi Hıfzısıhha Kanunu ile veremlilerin ihbar edilmesi ve önlem alınması ile ilgili kanundur
- Behçet hastalığını ilk kez 1937 yılında Hulusi Behçet tanımladığı için hatalık onun adıyla anılır
- Kurulan diğer kurumlar: Kızılay, Yeşilay, Verem Savaş dernekleri çocuk esir*geme kurumu gibi sosyal kuruluşlar kuruldu

Modern Tarımın Doğuşu:
Tarım milli ekonominin temeli kabul ediliyordu Bu alanda gelişme sağlamak için köylünün durumunu iyileştirmek gerekiyordu Bu amaçla yeni kurulan devlet şu tedbirleri aldı
- *** Aşar vergisi kaldırılarak köylünün ekonomik bakımdan rahatlaması sağlandı (1925)
- Köylüye ucuz kredi vermek amacıyla Ziraat Bankası kuruldu
- Tarım Kredi Kooperatifleri kurularak kooperatifleşme sağlandı
- Üretimi artırmak amacıyla tohum ıslah çalışmaları ya*pıldı
- Ziraat enstitüsü ve Ziraat fakülteleri açıldı
* Atatürk Orman Çiftliğinin Kuruluş amacı: - Örnek çiftlik kurarak çiftçilere örnek olmak

– Ziraat konusunda uygulamalı eğitim yapmak

– Ankara Yüksek Ziraat Okuluna gelecek gençlere staj yaptırmak

–Eğlenme ve dinlenme alanı oluşturmak

Az Zamanda büyük İşler Yaptık : Mustafa Kemal Cumhuriyetin 10

Yılında yaptığı konuşmada kısa zamanda ne kadar büyük işler yaptığını Onuncu yıl Nutku’nda dile getirmiştir

Ülkemizin kısa sürede toprlanıp gelişmekte olduğunu ve ülkemizin hedefinin Çağdaş uluslar seviyesine çıkması gerektiğini vurgulamıştır konuşmasında

Not: Konuşmayı ders kitabınızın 128

Sayfasından okuyunuz

Sanat ve Spor:
-Atatürk sanat ve spora çok büyük önem vermiştir

“Hepiniz millet vekili olabilirsiniz, Bakan olabilirsiniz; hatta Cumhurbaşkanı olabilirsiniz, fakat sanatkar olamazsınız” Sözü ile sanata verdiği önemi vurgulamışÜlkemizde müzik resim heykel gibi sanat dallarının gelişmesi için elinden gelen çabayı göstermiş Güzel sanatlarla ilgili okullar açılmasını sağlamıştır
-‘'Spor, yalnız beden kabiliyetinin bir üstünlüğü sayılmaz

İdrak ve ahlak da bu işe yardım eder

Zeka ve kavrayışı kısa olan kuvvetliler, zeka kavrayışı yerinde olan daha az kuvvetlilerle başa çıkamazlar

Ben sporcunun zeki, çevik ve aynı zamanda ahlaklısını severim

'' Diyerek spora verdiği önem ve sporcunun nasıl olması gerektiğini vurgulamıştır

Not: Konu ile ilgili kısımları ders kitabınızın 129-130-131

Sayfalardan okuyunuz

Çağdaş Türk Kadını: Kadın hakları daha çok 19

Yüzyıldan sonra dünyada yankı bulmaya ve gelişmeye başlamıştır

M

Kemal Kurtuluş Savaşında Mehmetçikle birlikte savaşan Türk kadınını her zaman önemsemiş

Çağdaş Türkiye’de kadının erkekle eşit haklara sahip olabilmesi için çalışmıştır

Medeni kanun, Belediye seçimlerine ve milletvekilliği seçimlerine katılabilmesi için çalışmış

Türk kadını çoğu Avrupa kadınından önce seçme seçilme hakkını elde etmiştir

MKemal aşağıdaki sözleri ile Anadolu kadınına verdiği önemi vurgulamıştır: “Dünyada hiçbir milletin kadını, ben Anadolu kadınından fazla çalıştım, milletimi kurtuluşa ve zafere götürmekte, Anadolu kadını kadar emek verdim diymez Erkeklerden kurduğumuz ordumuzun hayat kaynaklarını kadınlarımız işletmiştir Çift süren, tarlayı eken, kağnısı ve kucağındaki yavrusu ile yağmur demeyip, kış demeyip cephenin ihtiyaçlarını taşıyan hep onlar, hep o yüce, o fedakar, o ilahi Anadolu kadını olmuştur Bundan ötürü hepimiz bu büyük ruhlu ve büyük duygulu kadınlarımızı, şükranla ve minnetle sonsuza kadar aziz ve kutsal bilelim”

Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakları: 1930 yılında kadınlara belediye seçimlerine katılma hakkı, 1933’de muhtarlık seçimlerine katılma hakkı, 1934’de milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi
Not: Türk kadını seçme seçilme hakkını bir çok Avrupa kadınından önce elde etmiştir

Soyadı Kanunu (21 Haziran 1934)
Osmanlı toplumunda soyadı yoktu Genellikle insanlar la*kapları ve doğduğu yerlere göre çağrılırdı Bu durum res*mi işlerin yürütülme-sinde büyük zorluklar doğuruyordu Bu karışıklıkları önlemek amacıyla 21 Haziran 1934'de soyadı kanunu çıkarıldı Mustafa Kemal'e de Atatürk so*yadı verildi
*** Molla, Hoca, Hacı, Hafız vb gibi unvanlar yasaklandı Çünkü bu unvanlar halkı sınıflara ayırarak sanki ayrıcalıklı konumuna taşıyorduAmaç halk arasında eşitliği sağlamaktır
Soyadı kanunuyla sosyal hayat düzene ve rahatlığa ka*vuştu

09-10-2012	#8
Prof. Dr. Sinsi	İnkılap Tarihi Öğretmen Klavuzu Özeti Yeni Müfredat 2- 1924 Anayasası:Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasından sonra hazırlanmıştır 1924 Anayasası’nda ulusal hakimiyet, TBMM’nin üstünlüğü, tek meclis ve “Güçler ayrılığı ilkesi” , Cumhurbaşkanı’nın TBMM’den ve 4 yıl için seçilebileceği, üst üste aynı kişinin Cumhurbaşkanı seçilebileceği, yargı hakkının bağımsız mahkemelerde olduğu, Cumhuriyet rejiminin değişmezliği ve Danıştay’ın kurulması gibi maddeler vardı 1924 Anayasası’nda da 1960 yılına kadar düzenlemeler olmuştur 3- Türk Medeni Kanununun Kabulü (17 Şubat 1926): Evlenme, boşanma, miras ve aile hukuku ile ilgili kanunlar medeni hukuk kapsamındadır Avrupa devletlerinde modern hukuk kuralları uygulanırken Osmanlı Devleti’nde Tanzimat döneminde dini kurallara dayalı “MECELLE” adı verilen kanun hazırlanmıştı Mecelle ihtiyaçlara cevap veremediği için 1926 yılında Türk milletinin örf ve hukukuna en yakın olan ve Avrupa’daki en yeni medeni kanun olan İsviçre Medeni Kanunundan alınarak hazırlandı Medeni Kanun’un Getirdiği Yenilikler 1Aile hukukunda kadın-erkek eşitliği sağlandı 2Resmi nikah ve tek kadınla evlilik esası kabul edildi 3Kadına da boşanma hakkı verildi 4Mirasta kadın erkek eşitliği sağlandı 5Mahkemelerdeki şahitlikte kadın erkek eşitliği getirildi 6Kadınlara istediği mesleğe girebilme hakkı tanındı 7Boşanma durumunda çocukların hakları güvence altına alındı Hukuk alanında diğer yenilikler: - Türk Ceza Kanunu : İtalya’dan alınıp hazırlanmıştır - Borçlar Kanunu: İsviçre’den alındı - Türk Ticaret Kanunu:Almanya’dan alındı - İcra ve İflas Kanunu REJİM KARŞITI İSYAN: Şeyh Sait isyanı (1925): Nedenleri:TerakkiperverCumhuriyet Fırkasının’da Cumhuriyete karşı olanların halkı dini duyguları ön plana çıkararak kışkırması 2- Lozan’da çözümlenemeyen Musul sorununu İngilizler çözmek için Anadolu’da isyan çıkartmak istemesi 3- Tutucu kesimin saltanat ve hilafeti geri istemesi - 13 Şubat 1925'te Ergani'nin Piran köyünde başlayan isyan kısa zamanda bölgeye yayıldı İngilizler isyancılara silah ve cephane yardımında bulundu Hükümet derhal gerekli önlemleri aldı ilk önce Doğu ve Güneydoğuda seferberlik ilan etti Daha sonra da isyancılar kısa zamanda yakalanarak gerekli cezaya çarptırıldılar Şeyh Sait isyanının Sonuçları* - İsyanı bastırmak için Takrir-i Sükun Kanunu çıkarıldı İstiklal Mahkemeleri tekrar açıldı - Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı - Çok partili hayata geçiş için erken olduğu anlaşıldı *- İngilizler bu isyan sırasında Musul sorununu kendi çıkarları doğrultusunda çözümlediler - Şeyh Sait ayaklanması cumhuriyete karşı yapılmış ilk isyandır Kabotaj Bayramı: Ülkemizde Cumhuriyetten önce ticaretin çoğunluğu gayrimüslimler tarafından yürütülüyordu Deniz taşımacılığının çoğu da gayrimüslimlerde idi 1 Temmuz 1926’da Kabotaj Kanunu çıkarılarak Türk kıyılarında deniz taşımacılığı, limanlar arasında gemi işletmeciliği ve taşımacılığı Türk vatandaşlarına ve Türk gemilerine verildi Mustafa Kemal'e Suikast Girişimi (14 Haziran 1926) Şeyh Sait ayaklanmasının bastırılması ve Terakkiperver Cumhuriyet fırkasının kapatılmasından sonra cumhuriyete karşı olanlar Mustafa Kemal'e bir suikast düzenlemeye karar verdiler Suikast planını Mustafa Kemal Paşanın İzmir'e geleceği gün gerçekleştireceklerdi -Bu plan Mustafa Kemal'in İzmir'e yapacağı gezinin bir gün gecikmesi üzerine suikastçıları kaçıracak kayıkçının itirafı ile ortaya çıktı Suikastçılar silahlarıyla birlikte yakalandılar ve istiklal mahkemesinde gerekli cezaya çarptırıldılar -Mustafa Kemal suikast girişimi sonrasında: “Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacak, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır” demiştir Bir Devrin Analizi: NUTUK Mustafa Kemal 15 ekim 1927’de Mecliste 6 gün süren konuşması olan sonradan “Nutuk yada Söylev” adıyla tarihimizde yerini aldı M kemal Nutuk’a “1919 senesi mayısın 19’uncu günü Samsun’a çıktım” sözleriyle başlar; Türk gençliğe seslenişle bitirmiştir - M Kemal Nutukla ülkeyi nasıl kurduklarını ve hedeflerini anlatmıştır - Nutuk’u üç aşamaya ayırmıştır: 1- Birinci aşama: 19 Mayıs 1919’dan 23 Nisan 1920 TBMM’nin açılışına kadar kısımı, 2- İkinci aşama: 23 Nisan 1920’den 29 Ekim 1923 Cumhuriyetin ilanı dönemini 3- Üçüncü aşama: 29 ekim 1923’ten 1927 tarihlerini kapsayan Cumhuriyet dönemini anlatmıştır Harf İnkılabı’ndan Millet Mektepleri’ne: Yeni harflerin kabulü (1 Kasım 1928): - Türkler islam'ı kabul edince eski alfabelerini bırakıp Arap harflerini kullanmaya başladılar Arapça okuması ve yazması zor bir dildi Türk insanına uymuyordu - Eski Osmanlıcanın okumadaki güçlükleri, okur yazar oranını düşürmüştü Mustafa Kemal okuma yazmanın yaygınlaştırılması ve çağdaşlaşma için Latin alfabesinin kullanılmasını istiyordu Bu nedenle 1 Kasım 1928'de Latin alfabesi kabul edildi Yeni Türk alfabesini tanıtmak ve okuma yazmayı yaygınlaştırmak amacıyla millet mektepleri açıldı M Kemal baş öğretmen seçildi* - Mustafa Kemal okur yazar oranını arttırmak ülkeyi cehaletten kurtarmak için 7’den 70’e herkese okuma öğretmek için Mahalle Mekteplerini kurdurmuş Buralarda halkın okuma yazma öğrenmesi için çalışmalar yaptırmıştır Mili Kültürümüz Aydınlanıyor: Türk Tarih Kurumunun (TTK) açılması (12 Nisan 1931): *Osmanlı devletinde sadece Selçuklu ve Osmanlı tarihiyle birlikte İslam tarihi okutuluyordu (Tarih anlayışı ümmetçi)* Mustafa Kemal, Türklerin İslamiyet'ten önce de büyük devletler kurduğunu belirterek Milliyetçilik esasına dayalı Türk Tarih kurumunu kurdu Amacı Türk tarihini gençlere öğreterek sevdirmek ve Türklerin kökenin araştırılması idi Türk Dil Kurumunun (TDK)Açılması (12 Temmuz 1932): Osmanlıca ağır bir dildi Mustafa Kemal Türkçeyi yabancı dillerin etkisinden kurtarmak amacıyla Türk dil kurumunu kurdu Amaç; Türkçe’yi zenginleştirmek ve Türkçeyi diğer dillerin etkisinden kurtararak geliştirmektir *Türk Dil kurumu ve Türk Tarih kurumunun kurulması milliyetçiliğin güçlenmesine yönelik inkılaplardır - Atatürk hastalanınca İş Bankası payından Türk dil ve Tarih kurumlarına eşit miktarda pay bırakmıştır Buda M Kemal’in türk kültürüne verdiği değeri gösterir Kubilay Olayı (Menemen Olayı) 23 Aralık 1930: Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulmasından cesaret alan bazı rejim düşmanları inkılaplara karşı tepki göstermeye başladı* Derviş Mehmet adında bir kişi Menemen'de ayaklandı Halkı etrafına topladı Bu ayaklanmayı askerleriyle bastırmaya çalışan Asteğmen Kubilay isyancılar tarafından öldürüldü, ilçede sıkıyönetim uygulanarak isyancılar yakalandı ve gerekli cezaya çarptırıldılar Sonuçları - Bu olayla çok partili hayata geçişin Türkiye'de henüz gerçekleştirilemeyeceği anlaşıldı (Ancak 1946 yılında çok partili hayata geçilebildi) Bir Cumhuriyet Kenti: M Kemal Ankara’nın Cumhuriyete yakışır bir şehir olması için çabalar harcamıştır Ankara’Da fakülteler Üniversiteler kurmuş Şehrin planlı gelişmesi için yarışma düzenlemiş 1928 yılında Yarışmayı Alman Mimar Hermann Jansen (Herman Yansen) kazanmıştır Ankara’nın gelecek 50 yılı düşünülerek 300 bin nüfuslu şehir planı yapmıştır Ankara’yı bahçelerle yeşilliklerle kaplı bahçe şehir olarak planlamıştır Çağdaş Üniversite yolunda: Osmanlı zamanında kurulan Darülfünun (İstanbul üniversitesi) çağın gereklerine uygulanması için M Kemal İsviçreli bilim adamı Malche’den rapor istemiş - 1 kasım 1933’te Mecliste üniversite reformlarını açıklamış bu doğrultuda Darülfünun yerine modern eğitime uygun olan İstanbul Üniversitesi açılmıştır Tıp, hukuk, fen ve edebiyat fakültesi ve sekiz enstitüden oluştu Dışarıdan getirilen öğretim üyeleri ilede modern ve bilimsel eğitim başlatıldı İstanbul Üniversitesi kendinden sonra açılacak üniversiteler örnek oldu Devlet Toplum El Ele: Milli Mücadelen çıkan halkın sağlık sorunlarını çözmek için 1892’de kurulmuş aşı evleri kaldırılarak Hıfzısıhha enstitüsü kuruldu İlk Hıfzısıhha enstitüsüne sağlık bakanı refik saydam’ın adı verildi - Verem o önemde yaygın bir hastalıktı Bu amaçla: 1923’te İzmir Veremle Mücadele Cemiyeti; 15 ağustos 1924’te İstanbul’da Sanatoryum; 1925’te Veremle mücadele için ilk Dispanser ; 1927’de İstanbul Veremle Mücadele Cemiyeti; 1930’da “Umumi Hıfzısıhha Kanunu” çıkarıldı Umumi Hıfzısıhha Kanunu ile veremlilerin ihbar edilmesi ve önlem alınması ile ilgili kanundur - Behçet hastalığını ilk kez 1937 yılında Hulusi Behçet tanımladığı için hatalık onun adıyla anılır *- Kurulan diğer kurumlar: Kızılay, Yeşilay, Verem Savaş dernekleri çocuk esirgeme kurumu gibi sosyal kuruluşlar kuruldu Modern Tarımın Doğuşu: Tarım milli ekonominin temeli kabul ediliyordu Bu alanda gelişme sağlamak için köylünün durumunu iyileştirmek gerekiyordu Bu amaçla yeni kurulan devlet şu tedbirleri aldı - * Aşar vergisi kaldırılarak köylünün ekonomik bakımdan rahatlaması sağlandı (1925) - Köylüye ucuz kredi vermek amacıyla Ziraat Bankası kuruldu - Tarım Kredi Kooperatifleri kurularak kooperatifleşme sağlandı *- Üretimi artırmak amacıyla tohum ıslah çalışmaları yapıldı - Ziraat enstitüsü ve Ziraat fakülteleri açıldı** * Atatürk Orman Çiftliğinin Kuruluş amacı: - Örnek çiftlik kurarak çiftçilere örnek olmak – Ziraat konusunda uygulamalı eğitim yapmak – Ankara Yüksek Ziraat Okuluna gelecek gençlere staj yaptırmak –Eğlenme ve dinlenme alanı oluşturmak Az Zamanda büyük İşler Yaptık : Mustafa Kemal Cumhuriyetin 10 Yılında yaptığı konuşmada kısa zamanda ne kadar büyük işler yaptığını Onuncu yıl Nutku’nda dile getirmiştir Ülkemizin kısa sürede toprlanıp gelişmekte olduğunu ve ülkemizin hedefinin Çağdaş uluslar seviyesine çıkması gerektiğini vurgulamıştır konuşmasında Not: Konuşmayı ders kitabınızın 128 Sayfasından okuyunuz Sanat ve Spor: -Atatürk sanat ve spora çok büyük önem vermiştir “Hepiniz millet vekili olabilirsiniz, Bakan olabilirsiniz; hatta Cumhurbaşkanı olabilirsiniz, fakat sanatkar olamazsınız” Sözü ile sanata verdiği önemi vurgulamışÜlkemizde müzik resim heykel gibi sanat dallarının gelişmesi için elinden gelen çabayı göstermiş Güzel sanatlarla ilgili okullar açılmasını sağlamıştır -‘'Spor, yalnız beden kabiliyetinin bir üstünlüğü sayılmaz İdrak ve ahlak da bu işe yardım eder Zeka ve kavrayışı kısa olan kuvvetliler, zeka kavrayışı yerinde olan daha az kuvvetlilerle başa çıkamazlar Ben sporcunun zeki, çevik ve aynı zamanda ahlaklısını severim'' Diyerek spora verdiği önem ve sporcunun nasıl olması gerektiğini vurgulamıştır Not: Konu ile ilgili kısımları ders kitabınızın 129-130-131 Sayfalardan okuyunuz Çağdaş Türk Kadını: Kadın hakları daha çok 19 Yüzyıldan sonra dünyada yankı bulmaya ve gelişmeye başlamıştır M Kemal Kurtuluş Savaşında Mehmetçikle birlikte savaşan Türk kadınını her zaman önemsemiş Çağdaş Türkiye’de kadının erkekle eşit haklara sahip olabilmesi için çalışmıştır Medeni kanun, Belediye seçimlerine ve milletvekilliği seçimlerine katılabilmesi için çalışmış Türk kadını çoğu Avrupa kadınından önce seçme seçilme hakkını elde etmiştir MKemal aşağıdaki sözleri ile Anadolu kadınına verdiği önemi vurgulamıştır: “Dünyada hiçbir milletin kadını, ben Anadolu kadınından fazla çalıştım, milletimi kurtuluşa ve zafere götürmekte, Anadolu kadını kadar emek verdim diymez Erkeklerden kurduğumuz ordumuzun hayat kaynaklarını kadınlarımız işletmiştir Çift süren, tarlayı eken, kağnısı ve kucağındaki yavrusu ile yağmur demeyip, kış demeyip cephenin ihtiyaçlarını taşıyan hep onlar, hep o yüce, o fedakar, o ilahi Anadolu kadını olmuştur Bundan ötürü hepimiz bu büyük ruhlu ve büyük duygulu kadınlarımızı, şükranla ve minnetle sonsuza kadar aziz ve kutsal bilelim” Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakları: 1930 yılında kadınlara belediye seçimlerine katılma hakkı, 1933’de muhtarlık seçimlerine katılma hakkı, 1934’de milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi Not: Türk kadını seçme seçilme hakkını bir çok Avrupa kadınından önce elde etmiştir Soyadı Kanunu (21 Haziran 1934) Osmanlı toplumunda soyadı yoktu Genellikle insanlar lakapları ve doğduğu yerlere göre çağrılırdı Bu durum resmi işlerin yürütülme-sinde büyük zorluklar doğuruyordu Bu karışıklıkları önlemek amacıyla 21 Haziran 1934'de soyadı kanunu çıkarıldı Mustafa Kemal'e de Atatürk soyadı verildi Molla, Hoca, Hacı, Hafız vb gibi unvanlar yasaklandı Çünkü bu unvanlar halkı sınıflara ayırarak sanki ayrıcalıklı konumuna taşıyorduAmaç halk arasında eşitliği sağlamaktır Soyadı kanunuyla sosyal hayat düzene ve rahatlığa kavuştu*