Yağ Asitlerinin Kimyasal Özellikleri Yağ Asitlerinin Kimyasal Özellikleri Nelerdir?

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-09-2012

Yağ Asitlerinin Kimyasal Özellikleri Yağ Asitlerinin Kimyasal Özellikleri Nelerdir?
Yağ Asitlerinin Kimyasal Özellikleri Yağ Asitlerinin Kimyasal Özellikleri Nelerdir? aTuz Teşkili
Altı karbondan yüksek yağ asitlerinin metallerle yaptıkları tuzlara �sabun� denir

Sodyum ve potasyum sabunları suda erirler

Ancak diğer metallerin tuzları (sabunları) genellikle erimezler ve temizleyici değillerdir

Potasyum sabunları sodyum sabunlarından daha fazla yumuşaktır ve daha çabuk erirler

Doymamış yağ asitlerinin verdiği sabunlar doymuş olanlara oranla suda ve alkolde daha fazla erir

Alkali metal sabunları eter, benzol ve kloroformda erimezler

Ağır metallerin sabunları erimez

Piyasada satılan sabunlar aynı yağ asitlerinin sodyum tuzlarıdır

Bunlarda suyun sertliğini gidermek için sodyum karbonat ve sodyum silikat vardır

Palmitik, stearik veya oleik asitin potasyum tuzları arap sabunu olarak bilinir

Uzun zincirli yağ asitlerinin kalsiyum sabunları motor yağlarının katımında bulunur

Alüminyum sabunları ise dayanıklı jeller oluşturduklarından endüstride kullanım alanı bulmuştur

Sabunların asit ortamda bozulmaları ve sert sularda çözünmeyen toprak alkali sabunlarına dönüşmeleri kullanımda sakıncalar doğurduğundan deterjan adı verilen temizleyiciler geliştirilmiştir

Deterjanlarda yağ asitlerinin tuzlarıdır

Bütün deterjanlar nötr, katyonik veya sabunlarda olduğu üzere anyonik olabilen hidrofilik bir grupla birlikte hidrofobik hidrokarbom yapısına sahiptir

bEster teşkili

Yağ asitlerinin karboksil grupları alkole reverzibl olarak esterleşebilir

Esterleşme kendiliğinden yavaş, fakat ısı veya hidrojen iyonu varlığından hızlı olur

cÇift bağlarla ilgili reaksiyonlar

Doymamış yağ asitlerinin yapısında yer alan etilen bağı (-CH=CH-) kolaylıkla hidrojene yada halojenlere doyurulabilir

Doymamış yağ asidi doymuş hale geçer

Yada çift bağ oksidasyonla açılarak yeni ürünler oluşabilir

Oleik asitten pelargonik asit ve azealik asitlerin oluşması buna örnek olarak verilebilir

Oleik asit oksitleyici olarak potasyum permanganat (KMnO4) kullanıldığında ve düşük ısıda, çift bağına 2 OH grubu eklenerek dihidroksi stearik aside dönüşür

Oksidasyon ilerle ve ısı yükseltilirse molekül daha çok oksitlenir

Bunun sonucunda dihidroksi stearik asit bir molekül su kaybeder ve çift bağın olduğu yerden parçalanır

Bunlar azelaik asit ve pelargonik asitlerdir

Doymamış yağ asitlerinin molekül oksijenle oksitlenmeleri ve çift bağlara O2 girmesi ile çeşitli gruplar ortaya çıkar

Otooksidasyon veya acılaşma olarak bilinen bu olayda oluşan ve yağıda istenmeyen tat, görünüm ve koku oluşturan bileşikler peroksit, epoksit, ketohisroksit gibi gruplardır

Bu grupların özellikle yüksek ısılarda parçalanmaları ile çoğunlukla asit ve aldehitlerden oluşan değişik ürünler oluşur

İn vivo olarak şekillenen ve lipid peroksidasyonu olarak adlandırılan çoklu doymamış yağ asitlerinin peroksidasyonu ise bir zincir reaksiyonu şeklindedir

Reaksiyon sırasında eşlenmemiş elektronlar içeren, çok reaktif olan serbest radikaller oluşur

Serbest radikaller canlı organizmada geniş çaplı reaksiyona girerler

Ancak porganizmada bulunan savunma sistemi anti oksidatif etkileri ile bu bileşiklerin zararlı etkilerini önle veya kontrol altında tutarlar

09-09-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Yağ Asitlerinin Kimyasal Özellikleri Yağ Asitlerinin Kimyasal Özellikleri Nelerdir? Yağ Asitlerinin Kimyasal Özellikleri Yağ Asitlerinin Kimyasal Özellikleri Nelerdir? Yağ Asitlerinin Kimyasal Özellikleri Yağ Asitlerinin Kimyasal Özellikleri Nelerdir? *aTuz Teşkili* Altı karbondan yüksek yağ asitlerinin metallerle yaptıkları tuzlara �sabun� denir Sodyum ve potasyum sabunları suda erirler Ancak diğer metallerin tuzları (sabunları) genellikle erimezler ve temizleyici değillerdir Potasyum sabunları sodyum sabunlarından daha fazla yumuşaktır ve daha çabuk erirler Doymamış yağ asitlerinin verdiği sabunlar doymuş olanlara oranla suda ve alkolde daha fazla erir Alkali metal sabunları eter, benzol ve kloroformda erimezler Ağır metallerin sabunları erimez Piyasada satılan sabunlar aynı yağ asitlerinin sodyum tuzlarıdır Bunlarda suyun sertliğini gidermek için sodyum karbonat ve sodyum silikat vardır Palmitik, stearik veya oleik asitin potasyum tuzları arap sabunu olarak bilinir Uzun zincirli yağ asitlerinin kalsiyum sabunları motor yağlarının katımında bulunur Alüminyum sabunları ise dayanıklı jeller oluşturduklarından endüstride kullanım alanı bulmuştur Sabunların asit ortamda bozulmaları ve sert sularda çözünmeyen toprak alkali sabunlarına dönüşmeleri kullanımda sakıncalar doğurduğundan deterjan adı verilen temizleyiciler geliştirilmiştir Deterjanlarda yağ asitlerinin tuzlarıdır Bütün deterjanlar nötr, katyonik veya sabunlarda olduğu üzere anyonik olabilen hidrofilik bir grupla birlikte hidrofobik hidrokarbom yapısına sahiptir *bEster teşkili* Yağ asitlerinin karboksil grupları alkole reverzibl olarak esterleşebilir Esterleşme kendiliğinden yavaş, fakat ısı veya hidrojen iyonu varlığından hızlı olur *cÇift bağlarla ilgili reaksiyonlar* Doymamış yağ asitlerinin yapısında yer alan etilen bağı (-CH=CH-) kolaylıkla hidrojene yada halojenlere doyurulabilir Doymamış yağ asidi doymuş hale geçer Yada çift bağ oksidasyonla açılarak yeni ürünler oluşabilir Oleik asitten pelargonik asit ve azealik asitlerin oluşması buna örnek olarak verilebilir Oleik asit oksitleyici olarak potasyum permanganat (KMnO4) kullanıldığında ve düşük ısıda, çift bağına 2 OH grubu eklenerek dihidroksi stearik aside dönüşür Oksidasyon ilerle ve ısı yükseltilirse molekül daha çok oksitlenir Bunun sonucunda dihidroksi stearik asit bir molekül su kaybeder ve çift bağın olduğu yerden parçalanır Bunlar azelaik asit ve pelargonik asitlerdir Doymamış yağ asitlerinin molekül oksijenle oksitlenmeleri ve çift bağlara O2 girmesi ile çeşitli gruplar ortaya çıkar Otooksidasyon veya acılaşma olarak bilinen bu olayda oluşan ve yağıda istenmeyen tat, görünüm ve koku oluşturan bileşikler peroksit, epoksit, ketohisroksit gibi gruplardır Bu grupların özellikle yüksek ısılarda parçalanmaları ile çoğunlukla asit ve aldehitlerden oluşan değişik ürünler oluşur İn vivo olarak şekillenen ve lipid peroksidasyonu olarak adlandırılan çoklu doymamış yağ asitlerinin peroksidasyonu ise bir zincir reaksiyonu şeklindedir Reaksiyon sırasında eşlenmemiş elektronlar içeren, çok reaktif olan serbest radikaller oluşur Serbest radikaller canlı organizmada geniş çaplı reaksiyona girerler Ancak porganizmada bulunan savunma sistemi anti oksidatif etkileri ile bu bileşiklerin zararlı etkilerini önle veya kontrol altında tutarlar