Etero-Atomlu Fonksiyonel Guruplar - Etero-Atomlu Fonksiyonel Guruplar Nelerdir?

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-09-2012

Etero-atomlu Fonksiyonel Guruplar - Etero-atomlu Fonksiyonel Guruplar Nelerdir?
Etero-atomlu Fonksiyonel Guruplar - Etero-atomlu Fonksiyonel Guruplar Nelerdir?
HETERO-ATOMLU FONKSİYONEL GURUPLAR

Hidrokarbonların bu açıklamalarından sonra heteroatom içeren önemli fonksiyonel gurupları inceleyelim

Heteroatom olarak Oksijen, Azot, Kükürt, ve halojenler üzerinde durulacaktır

- Yalnız Halojen İçeren Fonksiyonel Guruplar

Halo-alkanlar: Haloaklanlar iki tür isimlendirilirler ve bunların her ikisi de sıkça kullanılır

1- Alkil ismi -halojen ismi ve -ür eki getirilerek

2-Halojen adları- Floro, Kloro, Bromo, Iyodo ve alkan adı getirilerek isimlendirilir

YALNIZ OKSİJEN İÇEREN FONKSİYONEL GURUPLAR

Organik osijen türevlerini ikiye ayırmak mümkündür

22

1 Su-molekülü benzerleri
2

2

2 Karbonilden türeyenler olarak ikiye ayırmak mümkündür

Su molekülü benzerleri; (H-O-H)

R-OH
Alkoller, su molekülünde bir hidrojen yerine bir alkil grubunun geçdigi durumdur

Alkilin adı ve –ol eki getirilerek adlandırılır

R-OH
CH3-OH, Metil alkol CH3-CH2-OH etil alkol,

yada aklan adının sonuna ol eki eklenerek, metan ol, etanol, propanolvb

Her iki adlandırmada genel olarak kullanılmaktadır

Alkollerin uç karbonda olmaması durumunda, 2

karbona bağlı anlamında iso- eki kullanılır, isopropanol, 3 hidroksipentan vb

Daha uzak konumlarda ise bağlı bulunduğu karbonun numarası ve hidroksi aklan olarak adlandırılır

CH3OH CH3CH2OH CH3CH2CH2OH vb

Eterler; Birinci alkil adı, ikinci alkil adı ve eter eki getirilir

Genelde alkiller söylenirken sıralamada alkillerin baş harflerine dikkat edilerek öncelik verilmesine rağmen bazen dikkat edilmediği de olur

R-O-R

CH3-O-CH3, dimetil eter CH3-O-C2H5 etilmetil eter vb

Karbonil Grubundan Türeyenler

Formaldehit: Karbonil (C=O) dan türeyenler

Bir karbon atomuna bir oksijen atomunun çift bağlı olduğu yapı içerenler

Bunlardan ilk ikisi H-CO- kuraldışı olarak Form- CH3-CO- Aset-olarak adlandırılırlar

Aldehitler : İlgili karbon atomunun bir tarafına hidrojen diğer tarafına bir alkil gurubu bağlı moleküllerdir

Alkilin alkan ismi ve -al eki ile adlandırılırlar

Ketonlar : İlgili karbon atomunun her iki tarafına da alkil gurupları bağlı moleküllerdir

Birinci alkil adı + ikinci alkil adı+ keton eki ile adlandırılırlar

Harf sıralaması eterlerdekine benzer olarak alfabedeki önceki harf önceliklidir

Karboksilik asitler : Karbonile bir alkil grubu ve bir de hidroksil grubu bağlı yapılardır

Karbonsayısına göre alkan ismi ve -oikasit eki ile isimlendirilirler

CH3-CH2-COOH iki karbonludur ve - Etan-oik asit olarak adlandırılır

Propanoik asit, Butanoik asit, Hexanoik asit vb

Esterler: Karbonile bir alkil grubu ve bir de etoksi yapısı bağlı moleküllerdir

Etoksi alkili R’ nin ismi ve karbonile direkt bağlı R alkanının karbon sayısına göre ismi ve -oat eki ile veya R’ alkilinin ismi R alkilinin ismi ve ester takısı ile adlandırılırlar

Metil-etan-oat veya (Dimetil ester)

Etilmetil ester, ( Metilpropanoat) Etilmetilester , Propiletil ester vb

Anhidrit: İki karbonil grubunun birbirine oksijen köprüsü ole bağlı olduğu moleküllerdir

İki farklı karboksilli asitten bir mol su çıkmiş hal diye karboksilik asit anhidridi şeklinde de söylenir

R ve R’ karboksilli asitleri ve ester eki ile adlandırılır

Etanoik propanoik anhidrit

Propanoik butanoik anhidrit

NOT : Her iki alkil gurubunun aynı olduğu durumda karboksilli asit sadece bir defa yazılır

Etanoik anhidrit

Propanoik anhidrit vb

2,3-YALNIZ AZOT İÇEREN BİLEŞİKLER

Aminler: Azota bağlı alkil guruplarının adları ve -amin eki getirilerek adlandırılır

2,4-YALNIZ KÜKÜRT İÇEREN BİLEŞİKLER

Tioller-: Kükürte bağlı alkilin alkan ismi ve -tiol eki getirilerek adlandırılır

Metan-tiol, Etantiol
Sülfitler: R- Alkil ismi R’ Alkil ismi ve -sülfit eki getirilerek adlandırılır

Metiletil sulfit

, Dimetil sulfit, dietil sulfit vb

2

5- OKSIJEN VE AZOT IÇEREN BILEŞIKLER

Nitro Aklan Bileşikleri: Digerlerinden farklı olarak nitro eki sona degil başa gelir

Nitro-alkan ismi olarak adlandırılır

Amitler: Amitle karbonil grubuna bir alkil grubu ve bir de -NH2 bağlı yapılardır

Karbonil karbonunu da içerecek şekilde alkan ismi ve -amit eki getirilerek adlandırılır

2

6- OKSİJEN VE KÜKÜRT İÇEREN BİLEŞİKLER
Sulfoksitler: Sülfit yapısındaki kükürt atomuna bir oksijen bağlanmış yapılardır

R- Alkil ismi, R’ alkil ismi ve -sulfoksit eki getirilerek adlandırılır

bütanoik asit ,alkiller alkanlar ,propiletil eter ,etoksi ,alkanlar ve alkiller ,oksijen ve kükürt eterin ismi,esterlerin adlandırılması ,karbonil bağlı amin yapısı eter ,halojen ödev, ketonların asitlik siralamasi,halojenler 3 atomlu ,dimetil bileşikler nedir ,osijen molekülu nedir

09-09-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Etero-Atomlu Fonksiyonel Guruplar - Etero-Atomlu Fonksiyonel Guruplar Nelerdir? Etero-atomlu Fonksiyonel Guruplar - Etero-atomlu Fonksiyonel Guruplar Nelerdir? Etero-atomlu Fonksiyonel Guruplar - Etero-atomlu Fonksiyonel Guruplar Nelerdir? HETERO-ATOMLU FONKSİYONEL GURUPLAR Hidrokarbonların bu açıklamalarından sonra heteroatom içeren önemli fonksiyonel gurupları inceleyelim Heteroatom olarak Oksijen, Azot, Kükürt, ve halojenler üzerinde durulacaktır - Yalnız Halojen İçeren Fonksiyonel Guruplar Halo-alkanlar: Haloaklanlar iki tür isimlendirilirler ve bunların her ikisi de sıkça kullanılır 1- Alkil ismi -halojen ismi ve -ür eki getirilerek 2-Halojen adları- Floro, Kloro, Bromo, Iyodo ve alkan adı getirilerek isimlendirilir YALNIZ OKSİJEN İÇEREN FONKSİYONEL GURUPLAR Organik osijen türevlerini ikiye ayırmak mümkündür 221 Su-molekülü benzerleri 222 Karbonilden türeyenler olarak ikiye ayırmak mümkündür Su molekülü benzerleri; (H-O-H) R-OH Alkoller, su molekülünde bir hidrojen yerine bir alkil grubunun geçdigi durumdur Alkilin adı ve –ol eki getirilerek adlandırılır R-OH CH3-OH, Metil alkol CH3-CH2-OH etil alkol, yada aklan adının sonuna ol eki eklenerek, metan ol, etanol, propanolvb Her iki adlandırmada genel olarak kullanılmaktadır Alkollerin uç karbonda olmaması durumunda, 2 karbona bağlı anlamında iso- eki kullanılır, isopropanol, 3 hidroksipentan vb Daha uzak konumlarda ise bağlı bulunduğu karbonun numarası ve hidroksi aklan olarak adlandırılır CH3OH CH3CH2OH CH3CH2CH2OH vb Eterler; Birinci alkil adı, ikinci alkil adı ve eter eki getirilir Genelde alkiller söylenirken sıralamada alkillerin baş harflerine dikkat edilerek öncelik verilmesine rağmen bazen dikkat edilmediği de olur R-O-R CH3-O-CH3, dimetil eter CH3-O-C2H5 etilmetil eter vb Karbonil Grubundan Türeyenler Formaldehit: Karbonil (C=O) dan türeyenler Bir karbon atomuna bir oksijen atomunun çift bağlı olduğu yapı içerenler Bunlardan ilk ikisi H-CO- kuraldışı olarak Form- CH3-CO- Aset-olarak adlandırılırlar Aldehitler : İlgili karbon atomunun bir tarafına hidrojen diğer tarafına bir alkil gurubu bağlı moleküllerdir Alkilin alkan ismi ve -al eki ile adlandırılırlar Ketonlar : İlgili karbon atomunun her iki tarafına da alkil gurupları bağlı moleküllerdir Birinci alkil adı + ikinci alkil adı+ keton eki ile adlandırılırlar Harf sıralaması eterlerdekine benzer olarak alfabedeki önceki harf önceliklidir Karboksilik asitler : Karbonile bir alkil grubu ve bir de hidroksil grubu bağlı yapılardır Karbonsayısına göre alkan ismi ve -oikasit eki ile isimlendirilirler CH3-CH2-COOH iki karbonludur ve - Etan-oik asit olarak adlandırılır Propanoik asit, Butanoik asit, Hexanoik asit vb Esterler: Karbonile bir alkil grubu ve bir de etoksi yapısı bağlı moleküllerdir Etoksi alkili R’ nin ismi ve karbonile direkt bağlı R alkanının karbon sayısına göre ismi ve -oat eki ile veya R’ alkilinin ismi R alkilinin ismi ve ester takısı ile adlandırılırlar Metil-etan-oat veya (Dimetil ester) Etilmetil ester, ( Metilpropanoat) Etilmetilester , Propiletil ester vb Anhidrit: İki karbonil grubunun birbirine oksijen köprüsü ole bağlı olduğu moleküllerdir İki farklı karboksilli asitten bir mol su çıkmiş hal diye karboksilik asit anhidridi şeklinde de söylenir R ve R’ karboksilli asitleri ve ester eki ile adlandırılır Etanoik propanoik anhidrit Propanoik butanoik anhidrit NOT : Her iki alkil gurubunun aynı olduğu durumda karboksilli asit sadece bir defa yazılır Etanoik anhidrit Propanoik anhidrit vb 2,3-YALNIZ AZOT İÇEREN BİLEŞİKLER Aminler: Azota bağlı alkil guruplarının adları ve -amin eki getirilerek adlandırılır 2,4-YALNIZ KÜKÜRT İÇEREN BİLEŞİKLER Tioller-: Kükürte bağlı alkilin alkan ismi ve -tiol eki getirilerek adlandırılır Metan-tiol, Etantiol Sülfitler: R- Alkil ismi R’ Alkil ismi ve -sülfit eki getirilerek adlandırılır Metiletil sulfit , Dimetil sulfit, dietil sulfit vb 25- OKSIJEN VE AZOT IÇEREN BILEŞIKLER Nitro Aklan Bileşikleri: Digerlerinden farklı olarak nitro eki sona degil başa gelir Nitro-alkan ismi olarak adlandırılır Amitler: Amitle karbonil grubuna bir alkil grubu ve bir de -NH2 bağlı yapılardır Karbonil karbonunu da içerecek şekilde alkan ismi ve -amit eki getirilerek adlandırılır 26- OKSİJEN VE KÜKÜRT İÇEREN BİLEŞİKLER Sulfoksitler: Sülfit yapısındaki kükürt atomuna bir oksijen bağlanmış yapılardır R- Alkil ismi, R’ alkil ismi ve -sulfoksit eki getirilerek adlandırılır bütanoik asit ,alkiller alkanlar ,propiletil eter ,etoksi ,alkanlar ve alkiller ,oksijen ve kükürt eterin ismi,esterlerin adlandırılması ,karbonil bağlı amin yapısı eter ,halojen ödev, ketonların asitlik siralamasi,halojenler 3 atomlu ,dimetil bileşikler nedir ,osijen molekülu nedir