|
Prof. Dr. Sinsi
|
Namazın Vacipleri - Namazın Vacipleri Nelerdir
Namazın Vacipleri - Namazın Vacipleri Nelerdir
Namazın Vacipleri - Namazın Vacipleri Nelerdir
141- Namazların farzları olduğu gibi, bir kısım vacibleri de vardır Bu vacibleri yerine getirmekle namazın farzları tamamlanıp noksanları giderilmiş olur Şöyle ki:
1) Namaza başlarken yalnız "Allah" ismi ile yetinmeyip büyüklüğü ifade eden "Ekber" sözünü de ilave ederek "Allahü Ekber" demek vacibdir
2) Namazlarda "Fatiha" süresini okumak vacibdir Üç İmama göre ise, bunu okumak farzdır
3) Namazlarda farz olan Kur'an okuyuşunun ilk iki rekata bağlı kılınması vacibdir
4) İlk iki rekatın her birinde bir defa Fatiha suresi okunup tekrarlanmaması vacibdir
5) Fatiha suresini diğer okunacak sure ve ayetlerden önce okumak vacibdir
6) Fatiha suresine başka bir sure veya bir sure yerini tutacak kadar ayet ilavesi vacibdir Şöyle ki: Farz namazların önceki ilk iki rekatlarında Fatiha'dan sonra diğer bir sure veya bir sureye denk bir mikdar ayet okunması vacib olduğu gibi, vitir namazı ile nafile namazların her rekatında Fatiha ve Fatiha'dan sonra bir sure veya ona denk bir ayet okunması da vacibdir
(Fatihaya başka bir sure veya ayetin eklenmesi üç İmama göre sünnettir)
7) Yalnız başına namaz kılan kimse, sabah, akşam ve yatsı namazlarını dilerse aşikare bir okuyuşla ve dilerse gizli bir okuyuşla kılar Geceleyin kılacağı nafile namazlarda da hüküm böyledir Fakat öğle ile ikindi namazlarında ve gündüz kılacağı nafile namazlarda gizli olarak okuması vacibdir
8) Cemaatla kılınan namazlardan sabah, cuma, bayram, teravih, vitir namazlarının her rekatında; akşam ve yatsı namazlarının ilk iki rekatlarında aşikare Kur'an okumak, öğle ile ikindi namazlarının bütün rekatlarında, akşam namazının üçüncü ve yatsının son iki rekatlarında gizli olarak kıraat yapmak vacibdir
9) Vitir namazında kunut (dua) okumak ve kunut tekbiri almak vacibdir Bu İmam Azam'a göredir İki imama (İmam Ebû Yusuf ve İmam Muhammed'e) göre ise, bunlar sünnettir
10) Kazaya kalan bir namaz, gündüzün cemaatla kılındığı takdirde, eğer sabah namazı gibi aşikare kıraat yapılması gereken bir namaz ise, yine aşikare kıraet yapılır Gizli kıraat yapılması gereken bir namaz ise, gizli kıraet yapılır Tek başına namaz kılan ise, aşikare kıraet yapılması gereken bir namazı kaza ederken dilerse hem aşikare, hem de gizli okuyabilir Bir rivayete göre de, gündüz kaza edeceği herhangi bir namazda gizli okuması vacibdir; gizli veya aşikare okuma serbestisi yoktur
11) Secde yaparken yalnız alınla yetinmeyip alınla beraber burnu da yere koymak vacibdir
12) Üç ve dört rekatlı namazlarda birinci oturuş vacibdir
13) Namazların her oturuşunda teşehhüdde bulunmak (Tahiyyatı okumak) vacibdir
14) Namaz içinde okunan secde ayetinden dolayı tilavet secdesinde bulunmak vacibdir
15) İki bayram namazının üçer ziyade tekbirleri vacibdir Bu namazların birinci rekatlarındaki rükû ve secde tekbirleri sünnettir İkinci rekatlarının rükû tekbirleri ise, vacib olan ziyade tekbirlere yakın olduğu için o da vacibdir
16) Namazların farzlarında sıraya riayet edilmesi, iki farz arasına, farz olmayan bir şeyin girmesine meydan verilmemesi vacibdir Farz olan kıyamdan (ayakta duruşdan) sonra rükûa gidilmesi, rükûdan sonra da secdeye varılması gibi…
17) Vaciblerin her birini de yerinde yapmak ve sonraya bırakmamak vacibdir Kur'an okuduktan sonra bir zaman bekleyip sehven düşünceye dalmak ve sonra rükûa varmak gibi
18) Namazların sonunda selam vermek Önce sağ tarafa, sonra sol tarafa yüz çevirerek "Esselâm" demek vacibdir "Esselâmu aleyküm ve Rahmetullah" (*) denilmesinin vacib olduğu açık olarak belirtilmemiştir
Bir görüşe göre, sol tarafa selam verilmesi sünnettir Namazdan çıkılması ise, bütün imamlara göre yalnız bir selam ile olur, bununla namaz biter Bu selamı vermiş olana, artık uyulmaz Meşhur olan görüş budur (Büyük İslam İlmihali/Ömer Nasuhi Bilmen)
(*) Selamet ve Allah'ın rahmeti üzerinize olsun
-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
NAMAZIN VÂCİPLERİ-(Diyanet İşleri Başkanlığı İlmihali)
Namazın vâciplerinden herhangi birinin terkedilmesi namazı bozmaz Namazın vâciplerinden biri sehven terkedilmişse sehiv secdesi yapılması, eğer kasten terkedilmişse namazın iade edilmesi yani yeniden kılınması gerekir
Hanefîler'deki vâcip kavramı, diğer mezheplerde bulunmadığı için burada Hanefîler'in terminolojisine göre belirtilen vâciplerin bir kısmı, öteki mezheplerde farz sayılırken, bir kısmı sünnet sayılmaktadır Farz olan bir şey terkedildiği zaman namaz fâsid (geçersiz) olur Namazın vâciplerinden biri bilerek terkedildiği zaman namazı yeniden kılmak (iade), bilmeyerek (sehven) terkedildiği zaman ise sehiv secdesi yapmak lâzım gelir Sehiv secdesi yapılmadığı zaman ise, eksikliğin verdiği kerahete rağmen namaz borcu düşmüş olur
Namazın vâcipleri şunlardır:
1 Namaza "Allahüekber" sözüyle başlamak Bu, çoğunluğa göre farzdır
2 Nafile ve vacip namazların her rek`atında, farz namazların ilk iki rek'atında Fâtiha sûresini okumak Bu, çoğunluğa göre farzdır
3 Farz namazların ilk iki rek`atında, vâcip ve nâfile namazların her rek`atında Fâtiha'dan sonra, Kur'an'dan kısa bir sûre veya buna denk düşecek bir veya birkaç âyet okumak (zamm-ı sûre), Fâtiha'ya bir küçük sûre veya en küçük sûreye denk üç kısa âyet ya da üç kısa âyete denk bir uzun âyet eklemek vâciptir (En küçük sûre Kevser sûresi [İnnâ a`taynâke'l-kevser] ve en kısa âyet "sümme nazar" âyetidir) Fâtiha'dan sonra bir sûre daha okumak çoğunluğa göre sünnettir
4 Farz olan kıraati ilk iki rek`atta yerine getirmek
5 Fâtiha'yı, eklenecek sûreden önce okumak
6 Tek başına namaz kılarken öğle ve ikindi namazları ile gündüz kılınan nâfile namazlarda gizli okumak (kırâat-i hafî yapmak) Gizli okumanın ölçüsü, sadece kendisinin duyabileceği kadar kısık bir sesle okumaktır Sabah, akşam ve yatsı namazları ile gece kılacağı nâfile namazlarda kişi serbesttir; isterse sesli (cehrî), isterse hafî (alçak sesle) okuyabilir
7 Cemaatle kılınan namazda imam, sabah namazı ile akşam ve yatsı namazlarının ilk iki rek`atında sesli okumalıdır Cuma namazında, bayram namazlarında, cemaatle kılınan teravih namazında, teravihten sonra cemaatle kılınan vitir namazında da imam kıraati yüksek sesle yapar
İmam, öğle ve ikindi namazlarının bütün rek`atlarında, akşam namazının üçüncü ve yatsı namazının son iki rek`atında kıraati hafî yapar
8 Secdede alın ile birlikte burnu da yere koymak
9 Üç ve dört rek`atlı namazlarda ikinci rek`atın sonunda oturmak (ka`de-i ûlâ = ilk oturuş)
10 Namazların gerek ilk, gerekse son oturuşunda teşehhütte bulunmak, yani Tahiyyât'ı okumak
11 Namazın sonunda sağ ve sol tarafa selâm vermek ("es-Selâmü aleyküm ve rahmetullah" cümlesinin "es-Selâm" kısmını söylemek vâcip, "aleyküm ve rahmetullah" kısmını söylemek ise sünnettir)
12 Farz olan fiillerin sırasına riayet etmek (kıyamdan sonra rükûa gitmek, iki secdeyi peş peşe yapmak gibi)
13 Farz olan fiili geciktirmemek Meselâ, birinci oturuşta Tahiyyât'ı okuduktan sonra, "Allahümme salli alâ Muhammed" diyecek kadar bir süre bekledikten sonra üçüncü rek`ata kalkılacak olursa farz geciktirilmiş sayılır ve sehiv secdesi gerekir
14 Vitir namazında Kunut duası okumak Ebû Hanîfe'ye göre vâcip, İmâmeyn'e (Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed) göre sünnettir
15 Ramazan ve kurban bayramı namazlarının her iki rek`atında ilâve (zâit) üçer tekbir almak (bayram namazının ikinci rek`atında rükûa giderken tekbir almak da vâciptir İkinci rek`atta getirilen ilâve tekbirler rükûdan hemen önce olduğu için bu rek`atta rükûa giderken alınan tekbir de vâcip sayılmıştır)
16 Sehiv secdesi yapılmasını gerektiren bir fiilde bulunulmuşsa sehiv secdesi yapmak Sehiv secdesinden sonra selâm vermek de vâciptir
17 Ta`dîl-i erkâna riayet etmek Ebû Yûsuf'a göre farz, Ebû Hanîfe ve Muhammed'e göre vâciptir
18 Namazdayken secde âyeti okunmuşsa tilâvet secdesi yapmak (bk Tilâvet Secdesi) (Diyanet İşleri Başkanlığı İlmihali)
|