Adli Psikoloji

Bilirkişilik

Bir davanın gidişince, mahkemece gerekli görülürse, o alanda uzman olan kişi ya da kişilerin görüşlerine başvurulması olayına bilirkişilik adı verilmektedir Bilirkişi, çözümü özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren hallerde olayın izi, parçası durumunda olan delilleri değerlendirmek, bunlara bir anlam vermek amacıyla görevlendirilir Bilirkişinin atamasına ve üçten fazla olmamak koşuluyla sayısına hakim karar verir (CMUK 66) Uzman olmayan kişilerin bilirkişi olarak atanması davanın bozulma (yani yeniden görülme) nedenidir Hazırlık soruşturmasında gecikmede sakınca görülen hallerde savcı da bilirkişi atayabilir Meslekleri gereği bilirkişi olarak atananlar veya adliyeye başvuruda bulunarak bilirkişilik görevini yapmaya hazır olduklarını bildirenler kendilerine verilen görevi yapmakla yükümlüdürler Bilirkişi, hakimin yardımcısıdır Sahip bulunduğu özel veya teknik bilgiyi kullanarak belirli bir olay hakkında belirtilen süre içinde (en fazla iki ay) rapor hazırlayarak görüşünü mahkemeye bildirir Bu raporu hazırlayabilmek için sanıkla görüşmesinin yanı sıra, gerekirse tanıkları dinleyebilir ve dava dosyasını inceleyebilir Özellikle ceza davalarında kişinin suç işlediği andaki durumu önemli olduğundan ve ülkemizde suç işleme ve davanın görülmesi arasındaki süre göz önüne alındığında dava dosyasının incelenmesinin önemi ortaya çıkmaktadır Kişinin şu andaki durumu ile bir hatta üç-beş yıl önceki durumu hakkında fikir bildirilebilmesi için, dava dosyasının ayrıntılı bir şekilde incelenmesi gerekir Suçun türü, işleniş tarzı ve şartları, sanığın suç işleme ve suçuna karşı kendisini savunma mantığı, suç öncesi, suç esnası ve sonrası tutum ve davranışı, sanığın ve tanıkların ifadeleri bilirkişilerin işlerini kolaylaştırır

Bilirkişinin görevi inceleme konusu ile sınırlıdır (Yenisey,1993) Bilirkişi raporu yargıcı bağlamaz Hakim bilirkişinin verdiği raporu yeterli görmediği takdirde, aynı bilirkişiden ya da atayacağı bir başka bilirkişiden yeni bir rapor düzenlenmesini isteyebilir (CMUK 76) Konusunda uzman olduğu için düzenlediği raporun yargıç tarafından kabul edilmesi ya da edilmemesi de bilirkişiyi bağlamaz

Kanunlarımıza göre, çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişiye başvurma zorunluğu vardır Bilirkişi ya resmi bilirkişilik kurumudur ya da konusunda bilgi sahibi bir uzmandır Kanunumuz sadece teknik bilgiyle çözümlenebileceğini önceden kabul ettiği hallerde resmi bilirkişilik kurumları oluşturarak hakimin bu bilirkişilere başvurmasını mecbur kılmıştır Örneğin Adli Tıp Kurumu resmi bir bilirkişilik kurumudur CMUK’un 66 maddesi uyarınca, resmi bilirkişi olması durumunda özel nedenler olmadan başkası atanamaz