Sun Yat-Sen-Çinli Devrimci ve Siyaset Adamı
 

Sun Yat-Sen-Çinli Devrimci ve Siyaset Adamı


http://frmsinsi.net/attachment.php?a...1&d=1260221638


Çin Cumhuriyeti'nin kurucusu Sayıları ve Çin'in bağımsız, güçlü ve demokratik bir ülke olması için mücadele eden Çinli devrimci ve siyaset adamı Sun Yat-sen (1866-1925), Çin'in güneyinde, Xiang-shan'da yoksul bir çiftçi ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Gençlik yıllarında Hı-ristiyanlık'ı benimseyen Sun Yat-sen, 1892'de Hong Kong'da Çinliler için açılanyeni tıp okulundan mezun olan ilk doktor oldu.

Çin'de yoksulluk ve açlık çeken milyonlarca insanın acılı yaşamına duyarsız kalamayan Sun Yat-sen, yönetimdeki Mançu hanedanını devirmek ve cumhuriyeti kurmak için devrim-jci örgütlerle ilişkiye girdi. 1894'te üyeleri memur, köylü ve zanaatçılardan oluşan Çin'i Canlarıdırma Derneği'ni kurdu. Derneğin ilkelerinin ulusal bağımsızlık demokrasi ve sosyalizm olduğunu açıkladı.

http://frmsinsi.net/attachment.php?a...1&d=1260221638


Sun Yat-sen'in amacı Çin'de ulusal birliği sağlamak, seçimle işbaşına gelecek yeni bir yönetimle halkın içinde bulunduğu çaresizliğe ve yoksulluğa son vermekti. Bu sırada Çin-Japon Savaşı (1894-95) Çin'in yenilgisiyle sonuçlarımış, ülkedeki bunalım daha da derinleşmişti. 1895'te bu ortamdan yararlanarak bir ayaklanma başlatan Sun Yat-sen başarısızlığa uğrayınca ülkeyi terk etmek ve 16 yıl yurtdışında yaşamak zorunda kaldı. 1903'ten, sonra devrimci düşünceleri Çinli aydınlar arasında da benimsenmeye başlayan Sun Yat-sen, Avrupa'da devrimci gruplar kurdu.

Yayınlar aracılığıyla ülkede etkileyici bir propaganda yürüttü. 1911'de Çin'in bazı bölgelerinde Mançu hanedanına karşı başlayan ayaklanmalar çok geçmeden ülke çapında yaygınlaştı. Bunun üzerine ülkesine dönen Sun Yat-sen, Temsilciler Meclisi tarafından yeni kurulmuş olan Çin Cumhuriyeti'nin (1912) geçici cumhurbaşkanlığına seçildi.


http://frmsinsi.net/attachment.php?a...1&d=1260221638


Cumhuriyetin ilanedilmesinden hemen sonra Sun Yat-sen'in önderliğinde Kuomintang (Ulusal Halk Partisi) adlı siyasal parti kuruldu. Ama 1914'te bir darbeyle parlamento dağıtıldı. Sun Yat-sen partiyi yeniden ve daha sıkı bir biçimde örgütlemek gereğini duydu. 1917'de Rusya'da Ekim Devrimi gerçekleşmiş, Bolşevikler iktidara gelmişti. Sun Yat-sen partiyi yeniden örgütlerken Bolşevikler'i örnek aldı.

Çin Komünist Partisi ile ittifak kurarak Çin'in çeşitli eyalet-lerindeki savaş ağalarıyla mücadele etti ve Çin'i birleştirmek için çaba gösterdi. 1912'den 1925'e kadar aralıklarla üç kez cumhurbaşkanı olan Sun Yat-sen ülkesinde birliğin gerçekleştiğini göremeden öldü. Karısı 1949'da kurulanÇin Halk Cumhuriyeti'nde önemli görevlere getirildi.
(Ayrıca bak. ÇİN Halk CUMHURİYETİ; M AO Çe-Tung.)