Sessiz Harflerle İlgili Yazım Kuralları
 

Sessiz harflerle ilgili yazım kuralları

ÜNLÜ HARFLERLE İLGİLİ KURALLAR

1) Büyük Ünlü Uyumu

Türkçe'de bir sözcüğün ilk hecesinde kalın ünlü (a, ı, o, u) varsa sonraki ünlüler de kalın; ince ünlü (e, i, ö, ü) varsa sonrakiler de ince olur. Buna "Büyük Ünlü Uyumu" denir.

Sözcük sonuna getirilen ekler de bu kurala uyar.

Örnek: Otururlardı, gölgelik, düşünmek, ağaç, toprak, topraklar, topraklarımız, topraklarımızdan ...

Aykırı Durumlar:

* Bazı yabancı kökenli sözcükler: İnsan, kitap, televizyon, gazete, rüzgâr, kader, istasyon ...

* Zamanla değişikliğe uğrayan bazı Türkçe sözcükler: Elma (alma), hangi (kangı), anne (ana), kardeş (karındaş) ...

* Bazı bileşik sözcükler: Kocaeli, ilkokul, gecekondu ...

Uyarı: Bileşik sözcüklerde ve tek heceli sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

* Bazı ekler büyük ünlü uyumunu bozar:

-ken: dolaşırken, uyurken, doğarken ...

-ki: onlarınki, sabahki, duvardaki ...

-(i)yor: geliyor, görünüyor, gülümsüyor ...

-leyin: sabahleyin, akşamleyin ...

-(i)mtrak: yeşilimtrak, mavimtrak ...

-daş: ülküdaş, meslektaş ...

2) Küçük Ünlü Uyumu

Türkçe'de bir sözcüğün ilk ünlüsü düz (a, e, ı, i) ise öteki ünlüleri de düzdür.

Örnek: Balık, kedi, sessiz ... (düz + düz)

Sözcüğün ilk hecesinde yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) varsa sonraki hecelerdeki ünlüler dar ve yuvarlak (u, ü), ya da düz ve geniş (a, e) olur.

http://frmsinsi.net/images/forumsins...sinsi.net_.jpg

Örnek: Odun (yuvarlak + dar ve yuvarlak)

Kömür (yuvarlak + dar ve yuvarlak)

Üzüm (yuvarlak + dar ve yuvarlak)

Ufak (yuvarlak + düz ve geniş)

Kürek (yuvarlak + düz ve geniş)

Ocak (yuvarlak + düz ve geniş)

3) O ve Ö harfleri Türkçe sözcüklerde yalnızca ilk hecede bulunabilir. Aksi halde o sözcük yabancı kökenli demektir. (Televizyon, şoför, pilot ...)

4) Türkçe sözcüklerde iki ünlü yan yana bulunmaz. Bulunanlar yabancı kaynaklıdır. (Şair, şiir, saat ...)

5) Türkçe'de düzeltme (inceltme) işareti bulunmaz. Bulunanlar yabancı kökenlidir. (Rüzgâr, âfet ...)