Zeka Geriliği Nedenleri
 

Zeka Geriliği Nedenleri

Zekâ geriliğinin nedenlerine bakıldığında, yapısal, genetik ve sos-yokültürel faktörler ve bunların etkileşimi üzerinde durulmaktadır. Do-ğum öncesi dönemde zekâ geriliğinin genetik olmayan nedenlerinden en önemlisi anne karnındaki bebeğin alkole maruz kalmasıdır. Genetik etkenler, bilinen yapısal nedenlerin başlıcasıdır (Dovvn sendromu, frajil X sendromu, kedi miyavlaması hastalığı gibi).

Çevresel etkenler arasında ise, annenin gebelik dönemindeki ba-kım ve beslenmesi, gebelik sorunları (toksemi, kanama gibi), birden fazla gebelik, annenin yaşı, annenin ilaç kullanımı ya da kronik hasta-lıkları, radyasyona ya da travmaya maruz kalma sayılabilir.

Doğuma ilişkin nedenler: Günümüzde doğum koşulları ve yeni-doganın bakımı nitelik yönünden daha iyi düzeydedir ve serebral palsili doğan bebeklerin görülmesi azalmaktadır. Ancak, doğumda belirgin oksijensiz kalma (asfiksi) çağdaş tıp merkezlerinde bile gö-rülmeye devam etmektedir. 1000 doğumda 5 kadar olan bu durum bebeklerin % 20'sinde zekâ düzeylerini etkilemektedir. Doğum ağır-lığı 1500 gramdan daha az olan bebeklerde serebral palsi oranı ar-tar. Bu oranın 10 binde 1 olduğu düşünülmektedir. Tıbbi yapılma-yan doğuma bağlı sorunlar ve doğum sonrası sarılığı (aşırı bilirübin yüksekliği; kernikterus) zekâ geriliği nedenleri arasındaki diğer önemli etmenlerdir.

Doğum sonrası nedenler: Gelişmekte olan bebeği ve özellikle be-yin gelişimini etkileyebilecek, toksik, metabolik ya da travmatik olay-lar (kaza, çocuk istismarı, sarsılmış bebek sendromu; kızamık, boğma-ca, kabakulak ve tüberküloz gibi beyni etkileyen hastalıklar; kafa içi tü-mörleri, seyrek olmakla birlikte yüksek düzeyde kurşunun sürekli alın-ması; 60 mg/dl'den fazla kan kurşun düzeyi zekâ bölümünde azalma-ya neden olmaktadır) önemlidir, ileri derecede beslenme bozukluğu ve guatr da nedenler arasında yer almaktadır.

Zekâ geriliğinin en sık rastlanan belirtisi her türlü zihinsel işlevler-deki yetersizliktir. Bunlar öğrenme, kısa süreli hafıza, kavramları kul-lanma ve problem çözmeyi içerir. Bazen özel bir işlev diğerlerinden daha çok etkilenir