Aigai-ilkçağ Yunan Kentlerinden Bir Bölümünün Ortak Adı
 

Aigai-ilkçağ yunan kentlerinden bir bölümünün ortak adı


AİGAİ, Tar. coğ. ilkçağ yunan kentlerinden bir bölümünün ortak adı. Çoğu deniz, göl ya da su kıyısında kurulmuştu. — Eskiden kralların gömüldüğü ve Galatialılar'ın İ.Ö. 274-273'te yağmaladıkları Makedonya başkentlerinden birinin (bugün Vergina) adı da Aigai idi. Burada Antigonos Gonatas dönemine (İ.Ö. III. yy.) ait hellenistik bir saray ortaya çıkarıldı. Sarayın sütunlarla çevrili dörtgen biçiminde bir avlusu ve avlunun dört bir yanında mozaik döşemeli oturma odaları bulunuyordu.

Saray, İ.Ö. III. yy.'ın sonlarıyla II. yy.'ın başlarında büyütülmüştü. Vergina'nın kuzey-doğusunda bir nekropolis uzanıyordu, ilk mezarlar, demir çağı başlangıcına (İ.Ö. 1100-600) aitti; mezarlarda çok sayıda çanak-çömlek ile zengin bronz süs eşyası bulundu. 1977'de, M. Andronikos, Philippos ll'ye ait olduğunu öne sürdüğü, IV. yy.'dan kalma bozulmamış bir höyük keşfetti. Höyükte, Persephone'nin Hades tarafından kaçırılışını betimleyen bir duvar resmiyle süslü taş lahitli bir mezar, daha önemlisi, yine resimlerle (av sahneleri) süslü anıtsal odası olan bir mezar bulunuyordu.

Bu ikinci mezarın eşyası son derece zengindi: fildişi ve altın kakmalı bir yatak kalıntısı, fildişinden iki küçük baş, içinde küller ve altın bir taç bulunan som altından bir çekmece, gümüş vazolar, bir iklil, bacak zırhları, bir kılıç, bir zırh. ikinci bir odada da daha küçük bir altın çekmece, altın yapraklardan bir taç, bir ok kılıfı ve bacak zırhları vardı. Bu mezarın zenginliği bir krala ait olduğunu gösteriyordu.



1978'de bir mezar daha bulundu. Daha az zengin olan bu mezarda, içinde küller bulunan, altından yapılmış meşe yapraklı motiflerle bezeli, gümüşten bir üç kulplu vazo, vb. ortaya çıkarıldı; — Peloponisos'ta (Mora yarımadası), Akha-ia'nın kuzeyinde, Poseidon'un tapınım yeri olan antik kent; — Euboia (Eğriboz) adasının batısında antik kent. Burada bir Poseidon tapınağı bulunuyordu; —Anadolu'nun Kilikia bölgesinde ilkçağ kenti. Adana'ya bağlı Yumurtalık (esk. Ayaş) ilçe merkezinin yerinde olan kentte bir Ask-lepios tapınağı vardı; —Batı Anadolu'da, on iki Aiolis kentinden biri. İzmir'in Bergama ilçesi, Zeytindağ bucağına bağlı Hacıömerli köyü yakınında kalıntıları vardır.



Yörede Köseler kalesi ya da Nemrut kalesi olarak bilinen kent, safranıyla ünlüydü. Ana yollar üzerinde bulunduğundan Bergama krallığı döneminde ticaret merkezi olarak gelişti. Bergamon (Bergama) kenti örnek alınarak yeniden düzenlendi. Geçirdiği büyük bir depremden sonra Roma imparatoru Tiberius zamanında (i.S. 14-37) yeniden kuruldu. Surlar, agora, stoa, bulevterion, Apollon ve Demeter tapınakları, tiyatro, stadium, ak-ropolis eteğindeki nekropol başlıca kalıntılardır.

AIGAI (AİOLİS) Kazıları
 

Manisa ili, Merkez ilçeye bağlı Yunddağı Köseler köyünün 2 km. güneyindeki Gün dağının üzerinde, kısmen ayaktaki görkemli harabeleri ile dikkati çeken Aigai; İ.Ö. 1100 yıllarından sonra Yunanistan’dan gelen Kuzeybatı Anadolu kıyılarına yerleşen Aioller tarafından kurulmuştur.

Herodotos (İ.Ö. 5.yüzyıl) Aigai’yi Aiollerin Aiolis bölgesinde kurduğu 12 kent arasında saymaktadır. (Aiolis bölgesi ve diğer Aiol kentleri için bkz. Aiolis Bölgesi Tarihi Coğrafyası). Akropolisi çeviren duvarlarda kullanılan teknik İ.Ö. 6. yüzyılda kentin güçlü sur duvarları ile korunduğunu göstermektedir. Antik yazarlar Aiollerin bölgeye gelişlerinin İ.Ö. 1100 tarihlerinde başladığını ileri sürseler de, geçen 5 yıllık kazı sonuçları şimdilik kentin kuruluşunun İ.Ö. 7. yüzyılın ikinci yarısından daha erkene gitmediğini göstermektedir.

Kent İ.Ö. 3. yüzyılın başlarından itibaren muhtemelen Hellenistik Pergamon Krallığı’nın da desteğiyle bölgede ekonomik ve kültürel bir çekim merkezi olmuş, Tiyatro, Kent Meclisi Binası (Bouleuterion) ve Agora Binası gibi görkemli yapılarla donatılmıştır. Aigai antik kentindeki arkeolojik kazı çalışmaları 2004 yılından beri, Ege Üniversitesi Arkeololoji Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr. Ersin Doğer başkanlığındaki ekip tarafından gerçekleştirilmektedir.