Çekoslovakya'nın Kuruluşu
 

Çekoslovakya'nın kuruluşu



1918'den önce Çekoslovakya'nın adına hiçbir haritada rastlanmıyordu. Bugünkü Çekoslovakya topraklarında Bohemya (bak. BOHEMYA) ve Slovakya ülkeleri ile Moravya ve AltKarpatlar Rutenyası denen iki bölge vardı. Çeşitli ırklardan insanların toplandığı Avrupa'nın bu bölgesi, iki tarihsel olayın ardından birleştirildi ve tek bir ülke oldu. Bu olayların ilki, AvusturyaMacaristan İmparatorluğu'nun çöküşü, ikincisi ise i. Dünya Savaşı'dır. (İlk başlarda Avusturya İmparatorluğu, daha sonra


AvusturyaMacaristan İmparatorluğu olarak bilinen bu devletler topluluğuna ilişkin ayrıntılı bilgiyi AVUSTURYA İMPARATORLUĞU maddesinde bulabilirsiniz.)
Bugünkü Çekoslovakya topraklarının Bohemya olarak bilinen bölümü 1526'da Habsburg hanedanının yönetimi altına girdi. Bundan bir süre sonra ise doğrudan Avusturya İmparatorluğu'na bağlandı.


Özellikle, Bohemya ve Moravya Çekleri yalnızca Avusturyalıların ve Almanlar'ın bir uyruğu olarak değil; ayrı bir ulus olarak tanınmak istiyorlardı. Almanlar ortaçağ boyunca, Bohemya'yı Almanya'dan ayıran dağların eteklerine yerleştiler. Burada madencilik ve başka önemli bazı sanayiler kurarak çok zengin oldular. Habsburg döneminde Bohemya'da üst ve orta sınıftan insanların hemen tümü Alman'dı.

Bütün bu dış etkiler Çekler'in bağımsız olma kararlarını pekiştirdi. 19. yüzyıl boyunca Çek sanayisi hızla gelişti ve çoğunluklatoprakla uğraşan soydaşları Slovaklar'dan da ha ileri gittiler. Slovaklar, Ukraynalı ya daRutenyalılar gibi, 1867'de Avusturya


İmparatorluğu'na katılan Macaristan Krallığı'na bağlıydılar. Daha AvusturyaMacaristan İmparatorluğu'nun varlığı sürerken, Çekler ve Slovaklar için bağımsız bir devlet kurulması gündeme gelmişti. 1918'de i. Dünya Savaşı sonunda yenilen AvusturyaMacaristan İmparatorluğu yıkıldı. Böylece Çekler ve Slovaklar'ın kendi devletlerini kurmaları önündeki engel ortadan kalktı. Çek siyasal önderlerinden Thomas G. Masaryk ve Edvard Benes I. Dünya Savaşı'nın hemen ardından yurtdışına çıkarak ABD, İngiltere ve Fransa'dan yardım istediler. 28 Ekim 1918'de Çekoslovakya'nın kuruluş bildirgesi yayımlandı.

Halkının "babası" ve "kurtarıcısı" olarak bilinen Masaryk, Çekoslovakya'nın ilk cumhurbaşkanı oldu. Onun öncülüğünde Çekler ülkelerini Orta ve Doğu Avrupa'nın en iyi yönetilen ülkelerinden biri durumuna getirdiler. Özellikle de eğitim konusuna çok önem verdiler ve iki Çek, bir Slovak üniversitesi kurdular. Yeni yönetimle birlikte jimnastik okulları ülkenin her yerine yayıldı. Bu okullar100 yıl önce Bohemya'da kurulmuşlar ve"sokol" olarak adlandırılmışlardı. Yaptıkları beden eğitimi gösterilerine bazen 20 binin üzerinde insan katılırdı.

Masaryk, hastalığının görevini sürdürmesine engel olduğu 1935'e kadar cumhurbaşkanıolarak kaldı. Onun yerine, devletin kuruluş aşamasında birlikte çalıştığı Edvard Benesgeçti

İkinci Dünya Savaşı ve Sonrası

1938 Eylül'ünde Fransız ve İngiliz başbakanları, Almanya'nın Münih kentinde, Mussolinive Adolf Hitler ile görüştüler. Savaş tehdidinigeçiştirmek için de Almanlar'ın yaşadığı Çektopraklarının Almanya'ya bırakılması konusunda anlaşmaya vardılar. Polonyalıların veMacarlar'ın çoğunlukta olduğu bölgeler, Polonya ve Macaristan'a verildi. Böylece yenikurulmuş olan devlet parçalandı ve Benes budurumu onaylamaktansa cumhurbaşkanlığını bırakarak, yurtdışına gitmeyi seçti. 1939 Mart'ında Hitler, Bohemya ve Moravya'ya girdi,Macaristan, Rutenya'yı aldı ve Slovakya bağımsız bir cumhuriyet olduğunu ilan etti.


Savaş yılları toplu kıyımlara karşı direnişler, toplama kamplarında yaşanan acılar, gençlerin çalışma kamplarına gönderilmesi türünden uygulamalarla geçti.5 Mayıs 1945'te Çekoslovakya'yı işgaldenkurtaran SSCB oldu. Savaşın sonunda Çekoslovakya önceki sınırlarına yeniden kavuştu. Direniş eylemlerine katılmamış olan Almanlar, ülkeden çıkarıldıve Rutenya SSCB'ye bırakıldı.


1946'da yapılan genel seçimlerde Komünist Parti oyların yaklaşık yüzde 39'unu aldı. Önemli bakanlıklara komünistlerin getirildiği bir koalisyon hükümeti kuruldu. Bir toprak reformu yapılarak bankalar, madenler ve sanayi işletmelerinin bir bölümü kamulaştırıldı. 9 Mayıs 1948'de kabul edilen anayasa ile Çekoslovakya bir halk demokrasisi oldu. Benes yeni anayasayı onaylamadığı için cumhurbaşkanlığı görevinden ayrıldı. 1960'lara gelindiğinde ekonomik sorunlar ağırlaşmıştı. Özellikle tarım alanında geçim düzeyinin düşüklüğü ve yönetsel baskılar hoşnutsuzluğun artmasının temel nedenleri oldu. Artan tepkiler başkan Antonin Novotny'yi istifa etmek zorunda bıraktı. 1968 Ocak'ında


Alexander Dubçek Komünist Partisi'nin birinci sekreterliğine seçildi. Dubçek kitle iletişim araçları üzerindeki denetimi azalttı; özgürlüklerinin geliştirilmesi, tarım ve sanayi alanlarında reformlar yapılması konularında önemli adımlar attı. Özgürlüklerin genişletilmesi, toplumda hareketlenmeyi artırdı. Ne var ki, Dubçek yönetimi uzun sürmedi ve ülke 1968 Ağustos'unda, SSCB ile öbür Varşova Paktı üyeleri birliklerince işgal edildi.
Çekoslovakya, 1969'da Çek ve Slovak Sosyalist Cumhuriyetleri'nden oluşan federal bir devlet oldu. 1975'te Gustav Husak başkanlığa getirildi ve 17 Aralık 1987'ye kadar bu görevde kaldı. Husak'tan boşalan yere Milos Jakes geldi.