Don ırmağı, Don ırmağı Nerededir?, Don ırmağı Yüzölçümü, Don ırmağından Nasıl Yararlanılır....
 

DON IRMAĞI


http://frmsinsi.net/attachment.php?a...1&d=1347450464

Don Irmağ,Rusya Federasyonu"nun Avrupa kesiminde,tarih boyunca Rusya'nın simgesi olmuş akarsu.Moskova"nın güneyinde,Orta Rusya Platosundaki Novomoskovsk kentinin yakınlarında küçük Şat Göletinden doğar.Volga ve Dinyeper havzaları arasında 1.870 km"lik yolu boyunca genellikle güney yönünde akarak Azak Denizinde Taganrog Körfezinde denize dökülür.

En önemli kolları sağ yakadaki Krasivaya ,Meça,Sosna,Çir ve Donets ile sol yakadaki Voronej,Hoper ve Maniç"tir.Irmak yukarı çığırında Orta Rusya Platosunun doğu kıyısı boyuca dar bir vadiden akar.Bu kesimde Don"un sağ yakasında Dankov ve Lebedyan kentleri bulunur.Irmağın orta çığırında ise vadi 6,5 km"ye kadar genişler.ve sonunda ırmak Tsimlyansk Baraj Gölüne girer.Don'un aşağı çığırına egemen olan bu baraj gölü ( uzunluğu 251 km.,genişliği 39 km)ırmağın su düzeyini 24 m.yükseltmiş yıllık akışını düzene düzene sokmuş ve aşağı çığırını önemli bir ulaşım yolu durumuna getirmiştir.Don"un yukarı ve orta çığırlarında dalgalı ve düz ovalar egemen iken,aşağı çığırlarında step bitki örtüsü ağır basar.Hemen bütün havza zengin kara topraklarla kaplıdır.Havzada ılıman kara iklimi egemendir.Ocak ayı ortalama sıcaklığı - 11 santigrat derece ile - 8 santigrat derece ,temmuz ortalaması ise 19 santigret derece 22 santigrat derece arasında değişir.Yıllık yağış ortalaması kuzeyde 560 mm iken,güneye inildikçe 355-381 mm"ye düşer.Don Irmağı temelde karlarla beslenir.Su düzeyinde uzun dönemli değişiklikler yukarı çığırda 12 m.orta çığırda 8 m.aşağı çığırda 6 m dolayındadır.Irmak yılda yaklaşık 6.200.000 ton mineral eriyiğini Azak Denizine taşır.422.000 km2'lik su toplama alanının büyük bölümü verimli tarım arazisi ile kesimlik ormanlardan oluşur.Aşağı çığırında geniş bir kanal şebekesiyle sulama yapılır.En büyük kanallar Aşağı Don,Yukarı Sal ve Proletarya kanallarıdır.Irmaktan kereste,tahıl,inşaat malzemesi gibi yüklerin gemilerle taşınmasında yararlanılır.Volga-Don Kanalının yapılmasından sonra ırmağın taşımacılıktaki önemi artmıştır.Don Deltası zengin bir balık( turna,tatlı su levreği,sazan,mersin).kaynağıdır.Bahar aylarında ırmağın 1.590 km.ilerine kadar gemiyle girilebilir.daha yukarı çıkabilmek için ırmak yatağının düzeltilip taraklanması gerekmektedir.Büyük limanları arasında Kalaç-na-Donu,Tsimlyansk ve Rostov-na Do'nu sayılabilir.



Kaynak:AnaBritannica cilt 10 frmsinsi.net için derlenmiştir.