Fotoğrafların Tanıklığıyla, 50 Yıl Önce Bugün
 

Fotoğrafların tanıklığıyla, 50 yıl önce bugün

Linklerimizi üyelerimiz görebilir Uslanmam üyeliği için tıklayın.

Bütün Türkiye, 50 yıl önce bugün, öğle saatlerinde devlet radyosunun, akşam üzeri de İstanbul Ekspres gazetesinin “Selanik’te Atatürk’ün doğduğu eve bombalı saldırı yapıldı” haberleriyle sarsıldı.

Bu haberin asılsız olduğu sonradan anlaşılsa da iş işten geçmişti. “6-7 Eylül olayları”nda İstanbul karıştı. Akşam yavaş yavaş çökerken öğrenci birlikleri ve “Kıbrıs Türktür Cemiyeti”nin çağrısıyla Taksim Meydanı’nda bir protesto mitingi düzenlendi. Mitingin ardından ise bütün gece Beyoğlu’ndan başla***** Eminönü, Şişli ve Nişantaşı’nda yaşayan gayrimüslimlerin evleri ve işyerleri tahrip edildi. Yaklaşık 100 bin kişinin katıldığı eylemler dalga dalga büyüyerek İstanbul’un uzak semtlerine; İzmir ve Ankara’ya da ulaştı. Sıkıyönetim ilan edilse de artık olan olmuş, olay tarihe ‘kara bir sayfa’ olarak geçmişti.

“Karşı Sanat Çalışmaları”, 50 yıl önce yaşanan olaylara tanıklık eden fotoğrafları gün yüzüne çıkarıyor. Bugün saat 18.00’de Beyoğlu’nda açılacak sergi, geçmişle hesaplaşma ve yaşananlardan ders alma adına önemli bir etkinlik. 26 Eylül’e kadar devam edecek sergide 130 fotoğraf ve 30 mahkeme tutanağı yer alacak. Sergi, olaylarla ilgili soruşturma ve mahkeme sürecinde başhakim olarak görev alan ve sonradan Askeri Yargıtay Başsavcılığı yapan emekli Tümamiral Fahri Çoker’in, ölümünden sonra yayınlanmak şartıyla Tarih Vakfı’na bağışladığı arşiv esas alınarak düzenlendi.

Çoker, bu belge ve fotoğrafları 1997’de Tarih Vakfı’na bağışlamış. Çoker'in 2001'de vefatının ardından, Tarih Vakfı ve Karşı Sanat Çalışmaları, böyle bir sergiyle belge ve fotoğrafları kamuoyu ile paylaşmaya karar vermiş.

Hasar tespitleri, soruşturmalar ve takiplerden oluşan belgelerin yanında çoğunlukla o zamanın haber ajanslarından alınmış, kişileri tespit için kullanılmış imzasız fotoğraflar, yaşananları anlatılanların ötesinde bir gerçeklikle seriyor önümüze. Kumaş ve ayakkabı yığılı sokaklarda elleri sopalı gruplar ve orada burada bekleşen güvenlik güçleri... Sergi mekanının camından gördüğümüz Galatasaray Meydanı, ‘tam elli yıl önce bu hale mi gelmiş?’ diye dehşete düşürüp düşündürüyor insanı. Karşı Sanat’tan, tarihin karanlık sayfalarından çıkıp evin yolunu tuttuğumuzda ise İstiklal’de atılan her adım, bakılan her mekan da az önce görülen bir kareyi düşürüyor akla. Sergi süresince ayrıca Can Dündar’ın “O Gün” adlı belgeseli gösterilecek. Dilek Güven’in İngiliz, Fransız, Alman ve Yunan arşivlerinde yaptığı araştırmalar neticesinde yazdığı, Tarih Vakfı Yurt Yayınevi tarafından yayınlanan “6-7 Eylül Olayları” adlı kitabı da incelenebilecek.

Dr. Dilek Güven’in eseri, ‘Atatürk’ün evi bombalandı’ gerekçesiyle 6-7 Eylül 1955’te İstanbul’da yaşanan olayların baştan sona bir tertip olduğunu ve azınlıkları korkutup kaçırmayı amaçladığını anlatıyor. Dr. Güven, Fransız Devlet Arşivleri’nde bulduğu belgelere dayanarak, olaylar başlamadan birkaç hafta önce, mahalle muhtarlarından azınlıklara ait ev ve işyerlerinin listelerinin istendiğini yazıyor. Yine kitaba göre, gayrimüslimlerin ev ve işyeri adresleri, ayaklanmayı organize eden elebaşıların eline önceden verilmiş.