Zaman Ekleri Ve Dilek Kipleri Nelerdir?
 

Zaman Ekleri ve Dilek Kipleri Nelerdir?
Haber Kipleri: İş, oluş ve hareketleri bir zamana bağlayarak bildiren kipler haber kipleridir.

- Di’ li (belirli , görülen) geçiş zaman: Bu kip, eylem tabanlarına -di eki getirilerek yapılır. İşin, oluşun, sözden önce greçekleştiğini ve kesin olduğunu bildirir.
Kitabını al-dı-m
Tatile git-tik

- Miş’ li ( belirsiz) geçmiş zaman: Bu kip eylem tabanlarına -miş eki getirilerek yapılır. Eylemin geçmişte olduğunu bildirir. Ancak, eylemi anlatan kişi eylemi görmemiş; duymuş ya da sonradan farketmiştir. Olanın kesinliğinden emin değildir.

Koltukta uyu-muş-sun
Aydın, balık tut-muş

- Şimdiki zaman: Eylem tabanlarına -(i)yor eki getirilerek yapılır. İşle anlatış birliktedir.

Dersine çalışı-yor
Beni görmü-yor

- Gelecek zaman: Eylem tabanlarına -ecek (-acak) eki getirilerek yapılır. Eylemin, sözden sonra yapılacağını anlatır.

Bir ay sonra Antalya’ ya gideceğiz

- Geniş zaman: Eylem tabanlarına -(i)r eki getirilerek oluşturulur. Eylemin her zaman yapılabileceğini anlatır.

Her gece kitap okur.
Babam beni bekler.

Dilek Kipleri
-İstek bildiren kiplerdir.
-Bir zaman kavramı taşımazlar.

4 çeşidir vardır:

1- İstek kipi: Eylem tabanına -e (-a) getirilerek yapılır. İşin, hareketin olması isteğini belirtir.

2- Dilek Şart kipi: Eylem tabanına -se (-sa) eki getirilerek yapılır. Hem dilek hem de şart bildirir.

3- Gereklilik kipi: Eylem tabanına – meli (-malı) eki getirilerek yapılır. Eylemin mutlaka olması, yapılması gerektiğini anlatır.

4- Emir (buyrum) kipi: Kip eki yoktur. Emir anlamıyla eylemleri bildirir.

Zamanekleri
1)Zaman ekleri (Bildirme Kipleri): Fiillerde hareketin yapıldığı zamanı bildirir.
Örnek: gel-miş (Duyulan geçmiş zaman)
oku-du (görülen geçmiş zaman)
gid-i-yor (Şimdi geçmiş zaman )
yat-acak (Gelecek geçmiş zaman)
Şimdi gelir (Geniş geçmiş zaman)