Şah İsmail (1487 - 1524)
 

ŞAH İSMAİL (1487 - 1524)

Men pirimi hak bilirem.
Yoluna gurban oluram.
Dün doğdum bugün ölürem.
Ölen gelsin işte meydan…

İran Safevi Devleti'nin kurucusu olan Şah İsmail. 1487 yılında doğdu. Babası Şeyh Haydar. Şirvan hükümdarı Ferruh Yesar ve ona yardım eden Akkoyunlu hükümdarı Yakup Bey'e karşı yaptığı savaşta öldü. Üç yıl hapis hayatı yaşayan Şah İsmail. esaretten kurtulduktan sonra mücadelelere girişti. 1500 yılına kadar süren bu mücadelelerden sonra Şah İsmail. babasının katili Ferruh Yesar'ın üstüne yürüdü. Bakü'yü ele geçirdi ve 1502'de Akkoyunlu hükümdarı Elvend'i Nahçivan yakınlarında yenerek. ülkesinin bir kısmını ele geçirdi. Buradan Tebriz'e giderek Taç giydi ve "Şah" ünvanını kazandı. 1502 kışını Tebriz'de geçiren Şah İsmail. ilkbaharda Fars ve Irak'ı. Acem hükümdarı Murad Bey'i yenerek Şiraz'ı aldı. 1507'de Erçiş. Ahlat ve Bitlis'i alarak Elbistan'a kadar ilerledi. Kısa zamanda devletinin sınırlarını genişleten Şah İsmail. iki güçlü rakiple karşı karşıya geldi. Bunlar doğuda Özbekler. batıda Osmanlılardı. Şah İsmail. Osmanlı Devletini yıkmak için Anadolu'yu karıştırmayı düşünüyordu. Osmanlı şehzadeleri arasındaki saltanat mücadelesinin yoğun olduğu bir dönemde. Şah İsmail'in Anadolu'ya gönderdiği Nur Ali Halife. kendisine katılan Türkmen süvarileri ile Tokat'a girdi ve burada Şah İsmail adına hutbe okuttu. Ayrıca Şahkulu da Antalya'da bir isyan başlattı. Yavuz Sultan Selim tahta geçince. taht mücadeleleri bitti. Yavuz Sultan Selim ilk olarak Anadolu'daki Şah taraftarlarına karşı harekete geçti. Anadolu'daki Şah İsmail taraftarlarını ortadan kaldıran Yavuz Sultan Selim. savaş hazırlığı yapmaya başladı. Hazırlıklarını tamamlayan Yavuz Sultan Selim. 23 Ağustos 1515'de Çaldıran Ovası'nda yapılan savaşta Şah İsmail'i yendi. Bu yenilgiden sonra eski cesaretini kaybeden Şah İsmail. günlerini ayrı ayrı şehirlerde geçirdi. 1524'de öldükten sonra Erdebil'de Şeyh Safiyüddin'in yanına gömüldü. Şair de olan Şah İsmail. Hatayi mahlasıyla Türkçe şiirler yazdı.

Gelen Gelsin işte Meydan
Ela gözlü pirim geldi
Duyan gelsin iste meydan

Dört kapıyı kırk makamı
Bilen gelsin iste meydan
Hudey hudey dostlar hudey

Hudey hudey canlar hudey

Ben pirimi hak bilirim
Yoluna canim veririm

Dün doğdum bugün ölürüm
Ölen gelsin iste meydan

Hudey hudey dostlar hudey
Hudey hudey canlar hudey


Bağ olan yerde bağ olur

Gül olan yerde hav olur
Bu sitemler çok zor olur
Çeken gelsin iste meydan


Hudey hudey dostlar hudey
Hudey hudey canlar hudey

Sah Hatayi der sırrını
Ortaya koymuş serini
Nesimi gibi derisin
Yüzen gelsin iste meydan


Hudey hudey dostlar hudey
Hudey hudey canlar hudeyAlıntı.