Abdülkadir Meragi
 

Türk besteci ve müzik teorisyenidir.

1360 yılında Meraga’da doğdu. İslam dünyasının müzik alanında en büyük isimlerinden olan Abdülkadir Meragi (Hace İbn ül-Gaybi de denir), Sultan Ahmet Celayir, Timur, Şahruh ve 2. Murat'ın saraylarında yaşamış, dokuz kadar kâr, beste ve semaisi günümüze kalmıştır. Yüzlerce parçayı bir araya getiren Kenz ül-Elhân (Sesler Hazinesi) adlı kitabıyla kaybolmuştur. 1435 yılında Herat’ta vefat etmiştir.


ESERLERİ

•Câmi ül-Elhân (Nağmeler Derlemesi-1405)

•Mekâsıd ül-Elhan (Nağmelerin Maksadı-1421)

•Şerh ül Edvâr (Musiki Makamları Şerhi)

•Kitab ül-Edvâr (Makamlar Kitabı)

X


HAKKINDA YAZILANLAR


1.Maragalı Abdülkadir

Murat Bardakçı

Pan Yayıncılık


... Biz, bu kitapta eski çalışmalardan yararlanan, ancak şimdiye dek gözden kaçmış bazı kayıt ve belgeleri ön plana çıkartan bir inceleme sunuyoruz. İncelemenin temeli Abdülkadir'in biyografisine dayandırıldığından, ses sitemi, diziler, ika' formlar ve çalgılar gibi teknik konularda yüzeysel kalınarak bahislerin şerhine girilmemesi tercih edilmiştir...

Abdülkadir Meragi
 

Abdülkadir Meragi

Itrî'den önceki klasik Türk müziği bestecilerinin en büyüğü, müzik kuramı yazarlarının da en önemlisi sayılan Abdülkadir Meragi (Batı kaynaklarında İbni Gaybî diye ge­çer), aynı zamanda güzel sesli bir hafız (ses sanatçısı), orta derecede bir hattat ve ozandı. İlk müzik ders­lerini, dönemin değerli bilgin ve müzikçilerinden olan babası Gıyaseddin Gaybî'den aldı; sonra döneminin bellibaşlı bilginlerinin ve sanatçıları­nın öğrencisi oldu. Genç yaşta baba­sını yitirince, Meraga'dan ayrılarak Celayirlilerin başkenti Tebriz'e gitti. 1377'de, üçüncü Celayirli hükümda­rı Hüseyin'in (1374-1382) düzenledi­ği beste yarışmasını kazanınca, hü­kümdarın yakınları arasına girdi. Hüseyin'den sonra Celayirli tahtına ve başkenti Bağdat'a taşıyan Sultan Ahmet'in de gözde sanatçıla­rından oldu. 1393'te Bağdat'ı ele ge­çiren Timur tarafından, birçok bilgin ve sanatçıyla birlikte Semerkand'a götürüldü ve Timur'un en değer verdiği sanatçılardan biri halinegeldi. 1399'da Timur'un Tebriz'de oturan oğlu Miranşah'ın çevresine girdi. Miranşah'ın uygunsuz davra­nışlarını, çevresindekilerin etkisine yoran Timur, oğlunu yoldan çıkar­dıkları gerekçesiyle, çevresindekile­rin öldürülmesi buyruğunu verince, Abdülkadir, son anda kaçmayı ba­şararak, yeniden Sultan Ahmet'in eline geçen Bağdat'a sığındı. Ama,1401 de ikinci kez Bağdat’ı kuşatanTimur'un eline düştü; yargılanarak, ölüm cezasına çarptırıldı. Ceza yerine getirileceği sırada Kur'an dan bir sure okumaya başlayınca sesinin güzelliği ve müzikteki ustalı­ğı sayesinde bağışlandı ve Timur'un sarayında eski yerini aldı. Timur' dan sonra tahta çıkan Halil Mirza ve Şahruh'un saraylarında çalıştı. 1421'de Osmanlı Sultanı Murat II ye, Makasıd'ül Elhan (Ezgilerin Amaçları) adlı kitabım armağan et­mek için Bursa'ya geldi. Kısa bir süre sonra Herat'a döndü ve orada veba salgınından öldü.
Günümüze Abdülkadir Meragi'nin olduğu ileri sürülen 40 kadar beste kalmıştır; ama, başlıca bestelerinin yok olduğu, günümüze ulaşanların orta de­recede besteler olduğu düşünülmek­te, üstelik bu bestelerin de bir bölü­münün Abdülkadir tarafından değil, ona özenen ve onun adını kullanan daha sonraki besteciler tarafından yapılmış olabileceklerinden kuşkulanılmaktadır. Uzmanların, Abdülkadir'in olduğu konusunda görüşbirliğine vardıkları bestelerin başlıcaları şunlardır: Segah Kâr-ı Şeşâğâz; Hüseyni Kâr; Mahur Kâr; Rast Nakış Kârçe; Pençgâh Ağırsemai; Irak Yürüksemai

Eserleri:

Cami'ül Elhan (Ezgilerin Toplamı, 1406): Farsça yazılmış bu yapıt makamlar, usuller, çalgılar, şarkı söyleme tekniği ve eski müzik ustaları üstüne bilgiler verir.

Makasıd'ül Elhan (Ezgilerin Amaçları, 1421): Farsça yazılmış bu kitapta da makamlar ve çeşitli çalgılar üstüne bilgiler vardır (bu çalgılarınbazılarını Abdülkadir Meragi bul­muştur).

Kenz'ül Elhan (Ezgiler Hazinesi): Günümüze kalmamıştır. Abdülkadir'in öteki kitaplarında adı geçen bu yapıtın makamlar, çalgılar, usuller üstüne bilgiler veren ve ebcet notasıyla yazılmış besteler içe­ren bir kitap olduğu sanılmaktadır.

Kitab'ül Edvar (Kuramsal Müzik Kitabı): Türkçe yazılmış tek kitabı­dır. Makamlar, usuller ve çalgılar üstüne bilgiler içerir.