Leke Matrenga
 

Matrenga , olasılıkla , 1532-33 yıllarında , Mora'dan Sicilya'ya göç etmiş olan , bir "Arbereş" (15.yüzyılda , İtalya'ya göç etmiş olan Arnavutlar) ailesinin çocuğu olarak;1567'de , Palermo'nun güneyindeki , Piana dei Greci'de ya da Monreale'de doğar.1577'de , Roma'da kurulmuş olan , Aziz Athanasius Yunan Üniversitesi'nde ; 1582'den 1587'ye kadar , öğrenim görür.Üniversitede , orta derecede bir öğrenci olan Matrenga , klasik Yunan ve Latin edebiyatı dersleri almıştır.Üniversiteyi , canı sıkıldığı için bırakır ve Sicilya'ya geri döner.1601'in aralık ayında , Piana dei Greci'deki Arbereş topluluğu arasında , Ortodoks Aziz George kilisesinin papazı olarak görev yapar.Hayatı hakkında daha fazla bilgi bulunmayan yazar , 6 mayıs 1619'da , başpapazlık görevindeyken ölür.
Matrenga'nın en önemli eseri , "Hıristiyan Doktrini" adını taşır.Yazarın bu eseri , İspanyol Cizvit papaz Jacob Ledesma'nın , aynı adlı İtalyanca eserinin çevirisidir. Bu çeviriyi , 20 mart 1592'de , Piana dei Greci'de tamamlayan yazarın bu eseri;28 sayfalık , bir din kuralları kitabıdır.Eser , aynı yıl , Roma'da basılır.Eserin basılan versiyonundan , günümüze sadece , bir tek sayısı ulaşabilmiştir.Bu tek sayı , orijinal eserin özensizce çevrilerek , düzeltilmeden basıldığını ortaya koymaktadır.Eserin alt başlığı şöyledir:"Hıristiyan Öğretisi.Hazreti İsa İnançlılarından , Saygıdeğer Peder Ledesma Tarafından Hazırlanmış;İtalya'da , Arbereş Diline , Roma'daki Yunan Üniversitesi Öğrencisi , Leke Matrenga Tarafından Çevrilmiştir."
Matrenga'nın bu eseri , bir önsözün ardından;Arnavutça , "Manevi Şarkı" adlı onbirli hece ölçüsüyle yazılmış , 8 dizelik bir şiir ve kilise öğretisi hakkında , soru-yanıt şeklinde , dini bilgiler içeren bölümden oluşmaktadır.Matrenga , önsözde; eserini , Monreale başpiskoposu 2.Ludovico de Torres'e adamaktadır.Yazar , çeviriyi;İtalyanca'yı bilmeyen Arbereşler için yaptığını ve bu çalışmanın , Calabria ve Apulia'da yaşayan , yüzlerce Arnavut kökenli aile için , yararlı olacağını belirtmiştir.
"Hıristiyan Doktrini" , Arnavut edebiyatının , bilinen en eski ikinci eseridir. Güney Tosca'ca (İtalyanca'dan ve biraz da Yunanca'dan izler taşıyan Arbereş lehçesi) yazılmış olan ilk eser de sayılan bu kitabın , edebi ve tarihsel önemi vardır.Matrenga , kitabı yazarken , kendini Latin alfabesiyle sınırlamıştır.Oysa , kuzey Arnavutluk yazarları , Kiril alfabesinden de yararlanmışlardı.Yazarın Arnavutça'sı ; hem Ortodoks kilisesinin dili Yunanca olduğu için , hem de Sicilyalı Arbereşler , 60 yıl önce Yunanistan'dan göç etmiş oldukları için , Yunanca söz dağarcığıyla yüklüdür.Matrenga'nın söz dağarcığı , 450 sözcükten oluşuyordu.
Kaynakça :
- History of Albanian Literature
Robert Elsie / 1995