|
Fric
Hayatı: Fric, 5 eylül 1829’da, Prag’da doğar.Avukat olan babası, Çek direniş hareketini desteklediği için, evini bu direnişin merkez üssü haline getirmiştir.Fric, bu direniş ortamında yetişir.Okulda felsefe eğitimi alırken, Çek Öğrenciler Birliği başkanlığını da yürütür.Bu radikal öğrencilerin, aynı zamanda sözcülüğünü de yapmaktadır.Nefreti ve serüvenci kişiliğiyle, aldığı eğitimi yarıda bırakır.1846’da; Hamburg, Londra ve Paris’e gider.Burada, Polonyalı göçmenlerle iletişim kurar.Daha sonra, ülkesine döner ve Sabina’dan dersler almaya başlar. 1848 haziranında devrim başlayınca; Fric, radikal arkadaşlarıyla, üniversitenin önünde barikat kurar.Bunun üzerine, mareşal Windigretz olaya el koyar.Günün sonunda, bir grup öğrenci barikattan ayrılınca, isyancılar zor duruma düşerek, Podskali’ye çekilirler.Ertesi gün, bu şiddetten uzak duran Yeniden Doğuşçular’ın 2 lideri Palacky ve Safarik; Bohemya valisi Leon Thun ile konuşarak, ateşin durması ve mareşalin uzaklaştırılması için ricada bulunurlar.Ayrıca, birkaç gün içinde; Viyana’dan, bu iş için görevlendirilen bir grup hükümet görevlisi, isyanı yatıştırmak için gelir. 2 gün içinde, devrimin ateşi söner.Ancak, 15 haziranda; hükümet görevlileri, silahların bırakılmasını isteyince, gerginlik artar.Mareşal Windigretz, Prag’ın terk edilmemesi durumunda, topçuların barikatları bombalayacağı haberini gönderir.Bunun üzerine, Fric, Prag’ı terk eder.Diğer isyancılara, Yeniden Doğuşçular öğüt verirler.16 haziranda, mareşal, şehri top ateşine tutar.İsyancılar yeni barikatlar kurar.Ancak, ayın 17’sinde, askerler şehri ele geçirir.Evler aranır.İsyana katılanlar hiç bağışlanmaz ve tutuklanır.Ilımlı olan Palacky ve Safarik de neredeyse tutuklanacaktır. Devrim başarısızlıkla sonuçlandıktan sonra, Fric, Prag’a döner.Macarlara karşı mücadele eden Slovak devrimcilere katılır.Daha sonra, 1849’da, Dresden’e gider ve burada anarşizmin kurucusu sayılan, Rus düşünürü Bakunin ile tanışır.Onunla birlikte, Prag’da ikinci bir devrim planı yapar.Ancak, bir avuç devrimciyle, silahları ele geçirmeyi amaçlayan bu plan, baştan ümitsizdir.Fric ve arkadaşı, gizlice Prag’a gelir.Ancak, plan açığa çıkar.Yargılanırlar ve Fric, yaşı 20’nin altında olduğu için idamdan kurtulur.Macaristan’da, Komarno şehrindeki hapse atılır.1854’te, imparator Franz Josef’in düğünü nedeniyle ilan edilen genel af sonucunda, hapisten çıkar.Ancak, sürekli polis gözetimindedir. Fric, hapisteyken edebiyat çalışmalarına eğilme fırsatı bulmuştur.Hapisten sonra, bir grup genç edebiyatçıyı çevresinde toplayarak, manifesto niteliğindeki “Lada Niola”’yı yayınlar.Ama, onu izleyen polis, Fric’in edebiyatla uğraşmasından bile rahatsız olur ve yazar 1858’de, Transilvanya’ya sürgüne gönderilir.Buradan, sırasıyla Saint-Petersburg, Paris, Berlin ve Pest’e sürgün gönderilen yazar; 1879’da, yeniden Prag’a gelir.Bundan sonra; edebiyat, sanat ve politikayla iç içe olan Fric, 14 ekim 1890’da hayata veda eder. |
Fric
Eserleri: Fric’in ilk eseri, “Vampir” adını taşımaktadır.Eserin yoğun yapısına ve tartışılmaz başarısına rağmen; eserde, destansı karanlık gücün, vahşi romantik tadı yoktur.Eserdeki tüm unsurlar, Karel Hynek Macha’nın derinliğinden ve tatlı büyüsünden bir hayli uzaktır.Yazar, 1861’de, “Şiirler Seçkisi” adlı eserini kaleme alır.1867’de, “Edebi, Görkemli ve Tarihi Bohemya” adlı eserini yazar.Bu eseri, genç Slav Louis Leger’le birlikte yazmışlardır ve eser, Paris’te, Fransızca olarak yayınlanır.Eser, Çek yaşamından söz etmekte ve modern Çek ruhunu yansıtmaktadır. Fric, daha sonra, “Lada Niola”’yı yazar.Eser, tam anlamıyla edebi bir değere sahip değilse de; yazarın, Byron ve Heine’a duyduğu hayranlığı yansıtır.Genç Almanya’nın ruhu, eserde yankılanır.Koubek ve Nebesky tarafından etkilenmiş gençlik ise; onun, eski edebi geleneğine, çekinceli tavır koymuşlardır.Fric, hayatının sonuna doğru, “Anılar”’ı kaleme alır.Eserde, devrim yıllarının olayları ve insanları hakkında, birçok gereksiz anekdot ve ayrıntı vardır.Bu da, eserin değerini düşürmektedir. Fric, çok sayıda tarihsel trajedi de yazmıştır.Ancak, bu tiyatro oyunları başarısızdır.Yazar, ayrıca; yazdığı bazı şiirlerini, Jaroslav Vrchlicky’e vererek, bunların ölümünden sonra yayınlanmasını vasiyet etmiştir.”Siperden Şarkılar” adını taşıyan bu eserde, yazar; ateşli bir devrimciden fazlası değildir. Sanatı: Polonyalı eleştirmen Zdziechowski, Fric için, edebi ve politik radikalizmin Don Kişot’u demektedir.Ona göre, Fric, Byron’ı çok iyi anlamış bir Çek şairidir.Romantik düşçülüğü, sınır tanımayan başkaldırısı, şeytani tutku atılımı, devrimci ruhu; kuşkusuz ki, eleştirmeni etkilemiştir.Gerçekten de, Fric’in tutkuları; daima, yeteneğinin gerçek ölçüsünü geride bırakmıştır.Fric’in tüm yaşamı; kendini, dramatik bir şair olarak gören birinin duygularını yansıtır.Fric’in, birçok eleştirmen tarafından gözden kaçmış bir değeri daha vardır.O da, Avrupa’nın ilgisini, Çek ulusunun davasına çekmek olduğunu söyleyen ilk yazar olmasıdır.Bu nedenle, Fransa’da bir Çek gazetesi yayınlamıştır. Kaynakça: - Histoire de la Litterature Tcheque H. Jelinek/1930 - Dictionnaire des Litteratures Philippe Van Tieghem/1984 -The Revolution of 1848 Peter Casper/1998 |
Powered by vBulletin®
Copyright ©2000 - 2026, Jelsoft Enterprises Ltd.