İstihsân
 

İstihsân bir İslam hukuku terimi.

Sözlükte bir şeyi güzel saymak anlamına gelen istihsânın İslam hukukunda iki kullanımı vardır. Bu kullanımlarından birisi daha dar bir alanı kapsarken, diğeri daha geniştir.

Dar açıdan istihsân İslam Hukuku (fıkıh), müslüman ferdin, doğumundan ölümüne kadar, hayatının her alanında kendisinden uyması beklenen, tutum ve davranışlarının asgari ve azami sınırlarını belirleyen bir sistemdir. Bu sistem içerisinde ferdin ibadet hayatı yer aldığı gibi, diğer fertlerle ilişkilerini konu içeren sosyal hayatı, devletle ilişkilerini içeren hukuki hayatı da girer

kıyasın bir kısmıdır. Buradaki kıyasın illeti, üzerinde derince düşünüldüğünde ve incelendiğinde anlaşılabilecek şekildedir. Bu tip istihsânın bir başka adı da ``hafî kıyas``tır.

Bu açıdan tanımı ``Bir kıyas`dan, ondan daha kuvvetli bir kıyasa dönmektir``, ki buna göre her hafi kıyas istihsan fakat her istihsan hafi kıyas değildir. ref1

Diğer ve daha genel istihsân ise Kıyas İslam dinindeki hükümlerin dört kaynağından biri. Lügatte "bir şeyi takdir etmek, ölçmek, karşılaştırmak ve iki şey arasında benzerlikleri tesbit etmek" manalarına gelir. Kıyas; dini hükümlerin delillerinden biridir. İslamiyette bir mesele hakkında hüküm vermek için, önce Kuran-ı kerimde delil aranır. Bulunamazsa, Peygamber efendimizin sözlerinde ve işlerinde aranır. Kuran-ı kerimde ve hadis-i şeriflerde bulunamazsa Eshab-ı kiramın icmaına, söz birliğine bakılır. Bu üç kaynakta, h

celî kıyasa muârız ve mukâbil olan bir delilinref2 tercihidir.


Referanslarnot1 Doç. Dr. Fahrettin Atar, ``Fıkıh Usûlü``, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları Nu. 24, İstanbul, 1988, s.71not2 F. Atar, a.g.e., s.71-72


Bu makale, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu Vikipedi'deki İstihsân maddesinden kopyalanmıştır. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında özgürce kullanılabilir.