Hakan
 

Hakan Eski Türk ve Moğol imparatorlarına verilen unvan. Hakan Türk devletlerindeki hükümdarlar tarafından kullanılan ünvanlardan birisidir. Aynı zamanda Hunlar'dan beri kullanılıyo olması itibarıyla göreceli olarak en eskilerindendir. "Hakan", "Orta Asya'da ve Avrupa'da devlet kuran Türk boyudur. Osmanlı hanedanı dışında Türklerin başında hüküm süren en uzun ömürlü ve en önemli hanedan Hunlardır. Onları dört önemli topluluk olarak ele alabiliriz.


Orta Asya Hunları, ilk büyük Hun hakanlığıdır (M.Ö. 220-M.S. 216). ilk büyük hükümdarları Teoman Yabgu'dur. Oğlu Mete (Oğuz Han da denir), M.Ö. 209'da Teoman'ın yerine tahta geçti. 35 yıl hükümdarlık etti. Bütün Türk, Moğol, Tonguz, Altay Türklerini buyruğu altında topladı. Devletinin sınır

Han" ve "Eski Türklerde hükümdarlık unvanı. Osmanlılar'da "padişah" manâsına gelmek üzere, han unvanı kullanılmıştır. Han kelimesinin eski kullanılış şekli "hang" olup, en çok kullanılan manâsı, Farsça'da "şah" kelimesinin karşılığıdır. Eski Türklerin, kendilerine büyük görünen her şeye "han" unvanını verdikleri Orhan, Denizhan, Dağhan, Kamhan, Gökhan gibi kullandıkları isimlerden anlaşılmaktadır.

Kağan" sözcüklerinin birleşmesiyle oluşan bir sözcüktür ve Kağan'dan daha üstün bir düzeyi simgeler. Bu bağlamda hanların hanı, hükümdar

Tanhu gibi imparatorluk anlamları kazanmış bir sözcüktür.


Osmanlı padişahları hakkında hürmet için kullanılan unvanlardan biri. Eski Türk devletlerinde büyük han veya hanlar hanı karşılığı olarak kullanılır, bazen imparator anlamına gelirdi. Avrupa dillerinde imparator, kayser; Fars dillerinde padişah, hükümdar; Arap dilinde sultan, melik sözlerinin karşılığıdır. Eski Türkçe kağan sözünden türemiştir. Türk, Moğol ve Tatar hanları, Çin İmparatorlarına galip gelip müstakil olunca hakan unvanını kullanırlardı.


İslâmiyet'in kabulünden evvel hakanlık, Türkler için çok ulvî bir mevki idi. Türkler, hakanlarını, inandıkları tanrının yeryüzünde vekili, bütün milletin öz babası, büyük velînimet sayarlardı. Hakanın huzuruna çıkan eğilir, huzurlarında asla yüzüne bakamazlar, hakan müsaade etmedikçe oturamazlardı. Bu unvanın, Osmanlı Devleti'nde son padişaha kadar kullanılmasına devam edildi.


Hakan ünvanını diğer Türkçe ünvanlardan ayıran en önemli özellik ise Tanhu Türkçe`de kayıtlı en eski dönemlerinden beri varlığını sürdüren bir sözcüktür. Çin kaynaklarında Tan-Hu şeklinde yazılı olarak belirtilmiştir. Sözcüğün aşağıda belirtilenleri de içeren birden çok anlamı olduğu belirtilmektedir:

Türk tarihi'nin İslam döneminde kullanımının devam etmesidir. Hilafet sonrasında bile Osmanlı imparatorları "Hakan" ünvanını kullanmakta ısrar etmiş ve Türk devlet kültürü içerisinde ünvan yaşamını sürdürmüştür.