&Quot;Meleklerin Bacaklarını Gözetleyen&Quot; Bilge: Takiyyuddin
 

"Meleklerin Bacaklarını Gözetleyen" Bilge: Takiyyuddin

(takiyyettin; 1526-1585). optik bilimin babası olarak kabul edilir. istanbul?da dünyanın en büyük rasathanesini kurdu. rasathane, 1580 yılında kılıç ali paşa tarafından yıktırıldı, yıkılışı ise denizden topa tutularak yapıldı. gerekçe ise; söylentilere göre takiyyuddin, meleklerin bacaklarını gözetliyordu.

takiyyuddin mısır?da doğar, iyi bir eğitim alır ve tenis kadılığına atanır. kadı olduğu zaman 25 metre derinliğinde bir kuyu kazdırır ve gözlemlerde bulunur. daha sonra istanbul?a gelir ve ne olduysa takiyyuddin?in istanbul?a gelişinden sonra olur. mustafa çelebi?nin ölümü üzerine 1571 yılında müneccimbaşılığına getirilir.

takiyyuddin, lll. murat?a, ünlü devlet adamı ve müneccimbaşı uluğ bey?in (1393-1449) kendisinden çok önceleri burçların ve yıldız kümelerinin durumunu belirten çalışmalarının yani horoskop?un eskidiğini ve yeni gözlemlerin yapılmasının gerektiğini belirten bir rapor verir.

padişah yeni bir rasathane kurulması için rapor veren takiyyuddin, zamanın en ünlü matematikçisi ve müneccimidir artık.

padişah lll. murat, sadrazamı sokulu mehmet paşa ve ünlü bilgin sadüddin efendi?yi yeni gözlemevinin inşası için görevlendirir. çalışmaların sorunsuz ve hızlı bir şekilde bitirilmesi için ayrıca ilgilenir.

istanbul?da tophane sırtlarına kurulan gözlemevi, avrupa?da bulunan ve hayranlık uyandıran gözlemevlerinden pek de aşağı kalmaz. pek çok araç ve gereç takiyyuddin tarafından üretilmiş, çalışmalar devam etmektedir.

takiyyuddin emrinde 15 bilim adamıyla çalışmalara devam etmekte, müneccimbaşı olarak sarayda birçok kişinin kıskançlığını üzerine çeker. onu çekemeyen çevreler de, onu al aşağı etmenin planlarını yapmaya çalışmaktalar.

1577?de gökyüzünde görülen bir kuyruklu yıldız uğursuzluk alameti sayılır. daha sonra 1578 yılında veba salgını başlar. bilindiği gibi bir çok insan bu salgında hayatını kaybeder.

veba salgını avrupa?da tanrı?nın bir cezası olarak algılandığı için pek çok kadın, ?cadı? ve pek çok yahudi ?dinsiz? diye yakılmıştı. osmanlı?da veba salgını allah?ın bir cezası sayıldı ve sorumlu olarak da gökyüzünü inceleyen takiyyuddin gösterildi. hedef tahtasında gösterilen takiyuddin'in onca zaman harcayarak ve zahmetlerine katlanıp da elde ettiği çalışmaları heba olacaktı.

1579 yılında veziri azam sokullu mehmet paşa da ölünce, takiyyuddin en büyük destekçisini kaybetti. sadüddin ve takiyyuddin?i çekemeyenlerin gücü artmıştır. şeyhülislam kadızade, padişah?a yolladığı mektupta "rasat icrasının, (gözlem yapmanın) eflakın (evrenin, allah?ın) sırlarını öğrenmeğe teşebbüs mahiyetinde bir küstahlık olduğunu rasathane ihdas eden (gözlemevi kuran) devletlerin zeval bulduğunu (yıkıldığını) ? bildirir. böylece gerekçe açıklanarak takiyyuddin?nin rasahanesinin yıkım kararı da onanmaya çalışılır.

bunun sonucunda padişah lll. murat, kaptanı derya kılıç ali paşa?ya hattı hümayun göndererek gözlemevini yıkılmasını emreder. kılıç ali paşa gemileriyle bir gece tophane önüne gelir ve rasathaneyi yerle bir eder. böylece takiyyuddin, ilk büyük rasathaneyi kuran bahtsız kişi olarak tarihe geçer.

--------------alıntı---------