Ba?y?yklyk Nasyl Olu?ur (Enfeksiyonlara Kar?y Savunma)
 

Organizmalaryn ba?y?yklyk sistemlerini uyaran ve organizma için yabancy olan tüm moleküllere antijen (immunojen) denir. Antikor olu?turmayan maddeler antijen de?ildir. Antijenler hem antikor olu?umuna sebep olur, hem de kendisine kar?y olu?an antikorla, gerek vücut içerisinde, gerek vücut dy?arysynda reaksiyona girerler.

Bir maddenin antijen olabilmesi için oldukça büyük bir molekül a?yrly?yna sahip olmasy, verildi?i organizma için yabancy olmasy ve organizmadan çabuk atylmamasy gerekir. En iyi antijenler, kompleks yapyya sahip olan maddelerdir. Örne?in; bakteriler, kan hücreleri gibi.
Antijenlerin ço?u, protein yapysynda veya proteinle bir¬le?mi? polisakkarit, ya da ya?lardan olu?mu? yapylar ola¬bilir. Ba?y?yklyk sistemi, antijen özelli?i olan çok benzer özellikte maddeleri birbirinden ayyrabilir. Örne?in; ba?y?yklyk sistemi, bir tane amino asidi farkly olan proteinleri bile birbirinden ayyrabilecek özelli?e sahiptir.

Ba?y?yklyk sistemi, çe?itli enfeksiyon etkenlerine kar?y yapty?y savunmayy antikor ady verilen özel bir protein üreterek gerçekle?tirir. Her antikor çe?idi, özel bir antijene kar?y üretilir. Bu nedenle bir antikor, kendisinin üretilmesine neden olan antijeni rahatça tanyyyp bulabilir.
Antikorlar, yapysal olarak globular protein ?eklindedir. Bu proteinlere immunoglobulinler de denir. Her immunoglobulinin yapysynda dört adet amino asit zinciri vardyr ve bu zincirler disülfat ba?laryyla birbirine ba?lanmy?tyr. Ymmunoglobulini meydana getiren amino asit zincirindeki amino asitlerin syrasy, kendilerine özeldir. Bu syralama immunoglobulinin fizyolojik özelli?ini belirler. Antikorlar, de?i?ken ve sabit yapylara sahiptirler. Kysa zincirlerin uç kysymlarynda de?i?ken bölge bulunur.

IMMÜNOGLOBUUN ÇESITLEKY

Bazy immunoglobulin çe?itleri ?unlardyr:
YgG: Normal insan serumundaki immunoglobulinlerin % 80 YgG te?kil eder. YgG’ler, plasentadan geçebilen tek immunoglubulinlerdir. YgG synyfyndan antikorlar genellikle presipitasyon, toksin nötralizasyonu gibi testlerde etki gösteren antikorlardyr.
YgM: Normal insan serumundaki immunoglobulinlerin % 7-10′unu te?kil eder. En büyük immunoglubulinlerdir. YgM’ler, aglütinasyon ve virüs nötralizasyonu gibi olaylarda etkilidirler. Enfeksiyonlary esnasynda ilk olu?an antikor¬lardyr. Bir di?er özelli?i ise embriyosal ya?amda, antijenlere (enfeksiyonlara) fetüste olu?abilen antikorlardyr. Plasentadan geçemezler.
YgA: Ynsan serumundaki immunoglobulinlerin %15′ini YgA olu?turur. Ynsan ve di?er memelilerin göz ya?y, salya, bu¬run, bron?, ba?yrsak, süt, tükürük, idrar, burun salgylaryn¬da bulunur. YgA’lar, virüsleri nötralize edebildikleri gibi bakterilerin dokuya yapy?masyny da önler.
YgD: Ynsan serumunda az olarak bulunur. Bu immunoglobulinin antikor etkinli?i oldu?u ispatlanmy?tyr.

Antijen-Antikor Reaksiyonlary : Bir antijenle birle?ecek veya onunla reaksiyona girecek olan antikorlar; o antijene özel bir yapyda sentezlenir. Uygun antijenle uygun antikor bir araya geldi?inde antijen - antikor kompleksi olu?ur ve antijen etkisiz hale getirilir. Her canlyda antijen - antikor ili?kisi özgüldür. Antijen - antikor tepkimelerinin özgüllü?ü, türler arasyndaki benzerliklerin ortaya çyk¬masynda da kullanylyr. Bir hayvanyn kany,di?er bir hayvana enjekte edilirse, do?al olarak antikor meydana gelir ve prespitasyon ady verilen çökelme olayy meydana gelir. Bu antikorlar, yakyn akrabalyklary olan hayvanlaryn kanynda da ayny çökelmeleri meydana getirir. Hayvanlar arasynda akrabalyk derecesine göre çökelme orany ortaya çykar. Yakyn akrabalarda çökelme az,akrabalyk dereceleri uzak olan hayvanlarda ise, çökelme yüzdesi yüksektir.

Genellikle antikorlar antijenler¬le direkt temasa geçerler. Bu temasla meydana gelen reaksiyonlar, aglunitasyon, çökelme, nötrle?me, patla¬ma, ve bütünle?me sistemleri olmak üzere be? çe?it tepki gösterir.

Aglutinasyon: Antikorla antijenler birle?ir ve bu ?ekilde antijenler inaktifle?tirilmi? olur. Presipitasyon (Çökelme): Antikor ve antijenler bir kompleks meydana getirir ve bu bile?ik çözeltiden ayrylarak çökelir.

Nötrle?me: Antikor yabancy maddenin zehirli kys¬myny kapatyr ve zarar vermesini önler.
Eritme: Antikor antijene ba?landyktan sonra hücre (bakteri) zarynyn erimesine sebep olur. Hücrenin yapysy bozuldu?undan antijen etkisiz hale getirilmi? olur.

Bütünle?me Sistemi: Ynaktif olarak plazmada bulunan bu sistem, antijen-antikor kompleksi tarafyndan aktifle?tirir. Sonuçta uyarylan bütün¬le?me sistemi bir seri reaksiyona girer. Bu sis¬temin enzimleri ortamdaki patojenleri yok eder.