Dürtü
 

DÜRTÜ

Genellikle organizmayı, biyolojik bir ihtiyacı karşılama amacına yönelik bir davranışa iten iç güç anlamında kullanılan bir kavram. An­lam benzerlikleri nedeniyle güdü ve içgüdü kavramlarıyla karıştırılır veya birbirlerinin ye­rine kullanılırlar. Biyolojik ihtiyaçlar, organiz­ma için vazgeçilemez bir öneme sahip oldukla­rından bunları karşılamaya yönelik güçler de birincil (primary) güdüler diye adlandırılırlar. Dürtüler, birincil güdülere karşılık gelirler.

Dürtünün onaya çıkabilmesi için organizma­yı faaliyete geçiren veya organizmanın faaliye­tini arttıran fizyolojik bir ihtiyaç olmalıdır. Canlıların yaşayabilmesi için ogmnizmada be­den ısısı.su, oksijen, kan elemanları gibi fizyolojik unsurların belirli sınırlar ve oranlar İçin­de kalmaları zorunludur. Bu sınırlar ve oran­larda fazlalık veya eksiklik şeklinde bir değiş­me ortaya çıkarsa hayatın sürdürülmesi tehli­keye düşer. Fakat organizma bir yandan da sü­rekli olarak sıcaklık, basınç, nem gibi unsurla­rı değişme gösteren çevre şartlarında yaşa­maktadır. Dolayısıyla değişen çevre şartları or­ganizmayı etkilemektedir. Organizmanın deği­şen çevre şartlarına rağmen varlığını sürdüre­bilmek İçin iç dengesini koruyucu bir tabiî kontrol mekanizması vardır. Bu mekanizma­ya "homeostasis" denir.

Organizmadaki fizyolojik unsurların sınırla­rının ve oranlarının değişmesi homeostasisin bozulması demektir. Bozulan homeostasis bir gerginlik ve hoşnutsuzluk hali meydana geti­rir. Organizmanın eski halini alabilmesi için bir ihtiyaç ortaya çıkmıştır. Bu ihtiyacı gider­mek, gerginliği yok ederek doyum sağlamak amacıyla organizmayı harekete geçiren güç, dürtüdür.

Açlık, susuzluk, cinsellik ve ağrıdan kaçma dürtüleri bilinen biyolojik dürtülerdir. Dürtü­ler organizmadaki biyokimyasal, fizyolojik, hormonal şartların etkisi altında oldukları hal­de bunlar, lek başlarına bir amaca dürtülen-meyi açıklamakla yetersiz kalırlar. Dürtüleri karşılamaya yönelik davranışlar aynı zamanda birer öğrenme sürecidirler. Örneğin cinsel dürtüler cinsellik hormonlarının kontrolü al­tındadırlar. Fakat özellikle İnsanda bu hor­monların olmadığı durumlarda bile cinsel dür­tüler ortaya çıkabilmektedir.