|
Köpek DNA'sı
http://forumsinsi.net/data:image/png...AASUVORK5CYII= http://www.nationalgeographic.com.tr...nu_buyuk_3.jpg Yazı: Evan Ratliff Fotoğraflar: Robert Clark Bilim insanları köpeklerin şekil ve boyutlarındaki muazzam çeşitliliğin altında yatan gizli formülü buldu. Bu formül, insanlardaki genetik hastalıkların karmaşıklığını çözmeye yardımcı olabilir New York'ta alışılmadık derecede ılık bir şubat öğle sonrası, ama Pennsylvania Oteli'nin lobisinde kürklerden geçilmiyor. Kürk sahipleri, her yıl Westminster Kennel Club köpek yarışmasının arifesinde yapılan ve dünyanın kuşkusuz en seçkin köpek toplantısı olan buluşmanın katılımcıları. Yarın, ülkenin en iyi köpekleri (tam 173 farklı ırk), sokağın karşısındaki Madison Square Garden'da zafer için yarışacak. Ancak, yarışmanın resmi konaklama yeri olan otelde köpek sahiplerinin kayıt sırasında yavaş yavaş ilerlediği şu sıralarda bu buluşma, daha çok dört ayaklı bir tanışma toplantısını andırıyor. Bir Basset Av Köpeği mahzun bakışlarını bir valiz arabasının ardındaki kıpır kıpır Teriyere çevirmiş. Deri tasmaları birbirine eş bir çift kaslı Rodezyalı Ridgeback durup, pufuduk bir Pirene Çoban Köpeği ile kısaca selamlaşıyor. Hediye dükkânının dışında patileri insan eli kadar olan bir Tibet Mastifi, kesik kesik soluyan bir Pug ile burun buruna geliyor. Farklı beden boyutları, kulak biçimleri, burun uzunlukları ve havlama alışkanlıkları... Otel lobisinde sergilenen bu baş döndürücü çeşitlilik yelpazesi, aynı zamanda köpek âşıklarının sevdalı birer tutkun olmalarının da nedeni. İnsanın bu en iyi dostu, pratik olduğu kadar keyfî nedenlerle de, yapay yollardan evrim geçirerek yeryüzünde çeşitliliği en yüksek hayvana dönüştü. Mevcut 350-400 köpek ırkının çoğunun sadece iki yüzyıldır var olduğunu düşünürsek, bu bir yandan da olağanüstü bir başarı aslında. Köpek üreticileri, farklı köpeklerin özelliklerini biraraya getirdiler ve istenen nitelikleri en fazla gösteren yavruları üretip bu özellikleri vurgulayarak evrimin normal seyrini hızlandırdılar. Örneğin, Alman avcıların porsukları köşeye sıkıştırmaya en uygun köpeği yaratmak için, 18.-19. yüzyıllarda (muhtemelen, aslen Fransa'ya özgü Basset ırkı) av köpekleriyle Teriyerleri biraraya getirip avını bir yuvanın ağzına kadar kovalamasına olanak veren güdük bacaklı, yuvarlak gövdeli yeni bir köpek çeşidi geliştirdiği düşünülüyor. Ve Sosis böyle çıkıyor ortaya. (Buna rakip ve daha eğreti kalan bir teoriyse, türün geçmişini antik Mısır'a dayandırıyor.) Bu köpeğin bir savunma mekanizması işlevi gören esnek derisi, sivri dişlerle yapılan saldırıları fazla zarar almadan geçiştirmesini sağlıyor. Uzun ve sağlam kuyruğu sayesinde de avcılar köpeği ağzında porsukla yuvadan çekip alabiliyorlar. Üreticiler elbette bu tür tuhaf yeni köpekleri yoktan var ederken, aslında köpeklerin anatomisini belirleyen genlerle oynadıkları düşüncesini akıllarına bile getirmemişlerdi. Bilim insanları o dönemlerden bu yana, köpeklerin morfolojik çeşitliliğinin altında bir o kadar da genetik çeşitlilik yattığını varsayıyorlar. Ancak köpeklere ilişkin son dönemde patlama yapan genom araştırmaları, şaşırtıcı ve zıt bir sonuç ortaya koyuyor: Köpeklerin biçim, renk ve boyutunu kapsayan engin mozaik, büyük oranda sadece birkaç gen bölgesindeki değişikliklerle belirleniyor. Sosis köpeklerin minik bedeniyle Rottweilerların devasa gövdeleri arasındaki fark, tek bir genin dizilimine bağlı. Sosislerin güdük bacaklarıyla -resmi olarak orantısız cücelik veya kondrodisplazi adıyla biliniyor- tazıların zarif bacakları arasındaki fark da öyle. Aynı şey her bir tür ve neredeyse her bir fiziksel özellik için geçerli. Cornell Üniversitesi, Kaliforniya Üniversitesi (Los Angeles) ve ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin ortak projesi olan CanMap çerçevesinde araştırmacılar 80 ırkı temsil eden 900'den fazla köpeğin yanı sıra, boz kurtlar ve kır kurtları gibi yabani köpekgillerden de DNA topladı. Beden boyutu, tüy uzunluğu, kürk tipi, burun şekli, kulak konumu, kürk rengi ve biraraya geldiklerinde bir ırkın görüntüsünü belirleyen diğer niteliklerin, 50 kadar genetik eklemeli değişme ile belirlendiğini buldular. Sarkık ve dik kulaklar arasındaki fark, kısaca CFA10 denilen köpeklerin 10. kromozomunda tek bir gen bölgesiyle belirleniyor. Çin Şarpeyinin buruşuk derisi ise HAS2 denilen bir diğer bölgeye dayanıyor. Peki, ya Rodezyalı Ridgebacklerin sırtındaki çıkıntı halindeki tüyler? Bu da CFA18'deki bir değişimin sonucu. Birkaç eklemeli genetik değişmeyle Sosis köpeğiniz oluyor size Doberman, en azından görüntü olarak. Bir kez daha değiştirince, Dobermanınız bir Dalmaçyalıya dönüşüveriyor. |
Cevap : Köpek DNA'sı
http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.25.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Tibet mastifi, 124 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.26.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Danua, 17 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.27.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Rodezyalı Ridgeback, 46 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.28.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark İzlanda çoban köpeği, 82 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.29.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark İngiliz Spanyeli, 29 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.30.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Afgan tazısı, 86 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.31.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Avustralya teriyeri, 123 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.32.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Tepeli Çin köpeği, 57 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.33.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark İngiliz setteri (solda), 101; İrlanda setteri (ortada), 77; Gordon setteri (sağda), 98 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.34.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark İtalyan tazısı, 67 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.35.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Tenerif Köpeği, 37 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.36.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Chesapeake Retrieveri, 48 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.37.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Yorkshire teriyeri, 3 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.38.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Pug, 24 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.39.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Border collie, 47 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.40.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Kısa tüylü Alman pointeri, 16 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.41.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Belçika kurdu, 76 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.42.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Çov çov, 65 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.43.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Sosis köpek, 8 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.44.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Bordo köpeği, 68 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.45.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Papillon, 35 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.46.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Labrador retriever, 1 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.47.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Afgan tazısı, 86 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.48.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark İngiliz setteri, 101 http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.49.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Önceki sayfalara yansıyan tür karmaşasıyla kıyaslandığında, bir Afgan tazısı olan Manny iyinin iyisini temsil ediyor. Köpeklerin yüzyıllardır üretilmesi böylesi çarpıcı bir çeşitlilik doğururken, bir yandan da bilim insanlarının insan hastalıklarını anlamasına yardımcı olan birbirinden soyutlanmış genetik nüfuslar yarattı. "Genetik çalışmalarını yapan biziz," diyor bir araştırmacı. "Ama saha çalışmasını yapanlar köpek üreticileri." http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.50.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Siyah tüylü bir Macar Puli olan Charlotte'un gözlerini kapayan bukleleri, üç genin etkileşimiyle ortaya çıkıyor. http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.51.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Araştırmacılar Sugar adlı bu Tepeli Çin Köpeği ırkı köpeklerde "tüysüzlüğe" yol açan tek bir gen mutasyonunu belirlemiş durumda. http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.52.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Atası boz kurt gibi, en eski ırklardan biri olan Kongo Köpeği de(Basenji) havlamıyor. http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.53.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark İlk başta bekçi köpeği olarak üretilen ve Westminster yarışmasında finale kalan Lubbock'lu (Teksas) Midas gibi Tibet Mastifleri 68 kiloyu bulabilir. Bu köpekler sahiplerini koruma konusunda aşırı dikkatlidir. Köpeklerin çoğu davranışı gibi bu da, genetik açıdan hâlâ sırrını koruyan bir güdü. http://www.nationalgeographic.com.tr...ercek.3.54.jpg http://www.nationalgeographic.com.tr...him%281%29.gif Fotoğraf : Robert Clark Bir Pug olan Oakley (önde) ile bir Saint Bernard olan Little Dude, türlerinde görülen olağanüstü morfolojik çeşitliliğin birer kanıtı. İnsanların boyunda böylesi bir farklılık söz konusu olsaydı, en kısa insan sadece 50 santimin biraz üzerinde, en uzunu ise 9,5 metreden fazla olurdu |
Cevap : Köpek DNA'sı
Fotoğrafları meraklı gözlerle inceledim. İlginç bir konu olmuş.
Teşekkürler Sevgili KRDNZ. |
Powered by vBulletin®
Copyright ©2000 - 2026, Jelsoft Enterprises Ltd.