Durgun Elektrik
 

Durgun Elektrik

Cam bir çubuğu ipek bir kumaşa bir süre sürelim.Sonra da çubuğu çok küçük kağıt parçalarına yaklaştıralım.Cam çubuğun kağıt parçalarını kendine çektiğini görürüz.
Atomlardan protonlar (+ yükler) ,çekirdeğin içinde nükleer kuvvetlerin etkisiyle sımsıkıya tutturulmuş olduklarından basit kuvvetlerle alınamazlar ya da atoma verilemezler. Ancak elektronlar yani (-) yükler ise böyle değildir.Basit kuvvetlerle atomdan alınabilirler ya da atoma verilebilirler. O halde cisimlerde alınan ya da verilenler elektronlardır yani (-) yüklerdir. Cisimler sürtünme , dokunma ve etkiyle yüklenebilirler.

A. SÜRTÜNME İLE ELEKTRİKLENME

Nötr ( yüksüz) bir atomun proton sayısı elektron sayısına eşit olduğu için,eşit miktarda (+) pozitif ve (-) negatif elektrik yükleri vardır.
Bazı maddeler başka maddelerden elektron alma eğilimindedir.Bu tür maddeyi bir başka maddeye sürtelim.Sürtme sırasında atomların en dışındaki elektronlar kolayca bir maddeden koparak diğerine geçerler.Böyle olunca her iki maddenin atomlarında elektrik yükü eşitliği bozulur. Elektronu koparılıp alan maddenin atomunda elektron sayısı artar ve atomda fazla(-) negatif elektrik yükü oluşur.
Diğer maddenin atomunda çekirdekteki proton sayısı sabittir,fakat elektron kaybettiği için(-) negatif elektrik yükü azalır.Bu durumda elektron kaybeden atomda (+)pozitif yük fazlalaşır.

BÜYLECE ELEKTRON ALAN MADDE (-) NEGATİF ELEKTRİKLE,ELEKTRON KAYBEDEN MADDE DE (+) POZİTİF ELEKTRİKLE YÜKLENMİŞ OLUR.

UYARI

Uygun seçilmiş sürtünen iki cisimden biri elektron vererek (+) yükle ,diğeri de onun verdiği elektronu alarak (-) yükle yüklenir.
Kuru ipek beze sürtülen cam çubuk elektron kaybederek (+) yüklenir. İpek bez ise onun kaybettiği elektronu alarak (-) yüklenir.
Sürtünen cisimlerden birinin kaybettiği elektron sayısı diğerinin kazandığı elektron sayısına eşittir. Sürtünme yoluyla elektriklenmiş
bu iki cisim tekrar birbirlerine dokundurulursa nötr hale geçerler.

B) DOKUNMA İLE ELEKTRİKLENME


Yüklü bir cisim yüksüz ( nötr ) diğer bir cisme dokundurulursa, her ikisi de aynı cins elektrikle yüklenirler.
1. Etkiyle elektriklenmede,yüklü cisme yakın olan uç zıt,uzak olan ise aynı cins elektrikle yüklenir.
2. Yalnız iletken cisimler etkiyle elektriklenirle.
Yalıtkan cisimler etkiyle elektriklenmezler.
3. Etkiyle elektriklenmede,yaklaştırılan cisim uzaklaştırıldığında elektriklenme yok olur